Missionerlik – siyosiy nayrangdir!
Diyorimizda 130 dan ortiq millat va elat tinch-totuv, o'zaro hurmat-ehtirom bilan yashab kelmoqda. Ammo diniy qadriyatlarni erkinligidan g'arazli maqsadda foydalanuvchilar ham bor.
Missioner so'zi lotin tilidagi “mission” so'zidan olingan bo'lib, “yuborish”, “vazifa topshirish”, missioner esa “vazifasini bajaruvchi” degan ma'noni bildiradi. “World Book” (Jahon kitobi) entsiklopediyasida esa “Missioner – biror diniy guruh tomonidan boshqalarni o'z diniga targ'ib qilish va kiritish uchun yuborilgan kishi”, degan fikr qayd etilgan. Bu ma'lumotlardan kelib chiqib xulosa o'rnida shuni aytish mumkinki, missionerlik – bir dinga e'tiqod qiluvchi xalqlar orasida boshqa bir dinni targ'ib qilishni anglatadi.
Nasroniylik (xristianlik)da turli sektalar borligi butun dunyoda katta muammoga aylangan. Ma'lumotlarga ko'ra, o'tgan asrning oxirlarida rivojlangan mamlakatlarda mazkur dinning 1500 dan 5000 gacha turli yo'nalishlari bo'lgan. Lekin aholi ularni qabul qilmaganliklari uchun ko'p yo'nalishlari yo'qolib hozirda ayrim mamlakatlarida 170 ga yaqin sekta va ularning 800 ta shaxobchasi mavjud ekan.
Aslida Hristian dinida Pravoslavlik (ruscha-chin e'tiqod) -1054 yilda xristianlikning bo'linishi natijasida tashkil topgan.
Katoliklik (yunoncha-butun jahon) -1054 yilda xristianlikning bo'linishi natijasida tashkil topgan.
Protestantlik (lotincha-norozi bo'lish, kelishmaslik) o'rta asrlarda katoliklikdan ajralib tashkil topgach, uning o'zida turli oqimlar ko'paydi.
Ba'zi kishilar sektalar va ularga da'vat qilayotgan “Missioner”larning nima zarari bor, deyishlari mumkin. Shu jihatga e'tibor berish lozim.
Birinchidan, missionerlik bilan ma'lum bir din kirib keladi. U bilan birga o'zgacha dunyo qarash, urf – odat ham yoyila boshlaydi. Bu esa odamlar o'rtasida diniy, e'tiqodiy, g'oyaviy, fikriy bo'linish va qarama – qarshiliklarni vujudga keltiradi.
Ikkinchidan, “da'vat”lari bilan bir dinni ikkinchi dindan ustun qo'yish, o'z dindoshlariga yaxshi munosabatu, boshqa dindagilarga yomon munosabat paydo bo'ladi. Bu esa oila, qavm – qarindoshchilik hamda jamiyat birdamligiga salbiy ta'sir ko'rsatib, odamlarning oilasida, jamiyatdagi muammolarni hal qilishda, iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy sohalarda ham mojarolar bo'lishiga olib keladi.
Uchinchidan, missionerlarni makriga tushib ularning 'zolariga aylanib qolishlari, ularning buyruqlari, ko'rsatmalariga so'zsiz itoat qilishlari natijasida qabih ishlarga ham qo'l uriladi. Umuman olganda, bu uslub egalari o'z muammolari bilan kishilarni mashg'ul qildirib, mamlakatning boshqa muhim vazifalaridan aholini chalg'itishni maqsad qilib qo'ygan.
Missionerlar mamlakatimizga til, komp'yuter o'rgatish, turli – tuman o'quv markazlari yoki har xil xayriya ishlari olib boruvchi nodavlat tashkilotlari qiyofasida kirib kelishga intiladi.
Sanab o'tilgan omillarning o'ziyoq bunday sektalar va ularning da'vatchilari jamiyat va davlatga katta xavf va zarar keltirayotganini ma'lum qiladi.
Missionerlar o'z da'vatlarida o'z dini bilan ularning dini o'rtasidagi o'xshashliklarga to'xtaladi. Masalan, Iso payg'ambar Islomda ham payg'ambar sifatida tan olinadi, deydi. So'ng Iso alayhissalomning buyukligi, Qur'onning bir nechta oyatlarida zikr etilganligini aytib, Injildagi misollar bilan boyitadi. Bundan tashqari missionerlar o'zlarini kitoblarida ayrim Qur'oni karim oyatlarini ham keltirib, maqsadlari yo'lida xizmat qildirmoqchi bo'ladi. Bu holatni o'zbek tilida chop qilingan kitoblarda ham kuzatish mumkin. Missionerlarni bu qilmishlari ikki yuzlamachi ekanliklarini ko'rsatadi.
Qur'onning bir – necha oyatini xaq deb bilishsa, nega islomni qabul qilishmaydi yoki unga hujum qilishdan o'zlarini tiyishmaydi? Holbuki ular Qur'onni inkor etadilar. Unda nega Qur'onga suyanadilar, degan savol tug'iladi. Va bunga javob bitta – bu ularning qilmishlari makrdan boshqa narsa emasligi, ya'ni zohiriy amallari bilan asl maqsadlari bir emasligiga dalolatdir.
Ularning xarakatlari tagida ertangi kunga mo'ljallangan katta siyosiy nayranglar yotibdi. Bu nayranglar ortida qanday qora maqsadlar yashiringan? Mamlakatimizning asosiy aholisi islom diniga mansub bo'lib, deyarli 1500 yildan beri ajdodlarimiz musulmon bo'lib kelgan. Bugungi avlod ham butun hayoti davomida shu dinga e'tiqod qiladi. Urf – odati, ma'naviy tarixi bir xil xalqimizning yuragini parchalash, zaiflashtirish, parokanda qilish, mamlakatni doimiy nizo maydoniga aylantirib, uni hal qilishda o'zlariga muhtoj qilib qo'yish – mana ular ko'zlagan asl maqsad! Sekta da'vatchilarning ortlarida turganlar ularni mablag' bilan ta'minlash, bu diyorlarni madaniy va ma'naviy istilo qilish va o'zlari mustahkam o'rnashib olish uchun o'z makrlariga ilinganlardan foydalanadi.
Bunga tarix va tajriba guvoh. Missionerlar ayrim hududlarga alohida ahamiyat berib, u erlarda o'zlariga ergashganlar sonini ko'paytiradilar. Natijada u erlarda xalq orasida notinchliklar paydo bo'ladi. Homiylar ularni qo'llab-quvvatlashadi, oqibatda mamlakatni parchalashgacha olib boradi. Bunga misol: Sharqiy Timor o'lkasi aholisini “xristian”lashtirgandan keyin bu o'lkalarda to'polonlar paydo bo'ldi, butun g'arb olami oyoqqa turdi va Sharqiy Timorni Indoneziyadan ajratib oldi.
Missionerlarning makriga tushib qolish oson, ammo ulardan xalos bo'lish nihoyatda qiyin. Bugungi g'oyalar kurashi davrida doimo hushyor bo'lish zamonning talabidir. Shuning uchun har bir ota-ona, murabbiy, xususan imom xatiblar qolaversa, vatanga muhabbati bo'lgan fuqaro ham eng avvalo o'zi, so'ng farzandi va yoshlarni missionerlarni makri va nayrangidan ogoh qilib, ularning zararli oqibatlaridan saqlashi lozimdir.
Murabbiy yosh avlodga tarbiya berayotganida missionerlarning da'vatini qabul qilgan musulmon kofirga aylanib qolishligini alohida tushuntirishi shartdir. Bundan tashqari yoshlarni missionerlarning arzimagan yordamlariga, jumladan ishlatilgan liboslar va muddati o'tgan dorilar hamda bo'tqa va supdan iborat bo'lgan eguliklarga imonini sotmaslikni tushuntirish kerak. Aks holda, Alloh saqlasin, imonini sotgan kishi vatanini ham sotadi.
Bir kishining noto'g'ri yo'ldan qaytarib, to'g'ri yo'lni topishga sabab bo'lish bizga dunyo va undagi barcha narsalaridan yaxshi ekanligini esdan chiqarmaylik.
Aminjon Ismoilov,
Sirdaryo tumani bosh imomi
Botil da’vo: YURTIMIZ RAHBARLARI TOG‘UTMI?
Raddiya: Islomda peshvolikni da’vo qiladigan guruh va oqimlar dindagi ayrim tushuncha va so‘zlarni g‘arazli maqsadlari yo‘lida buzib, noto‘g‘ri talqin qilishi hammaga ma’lum. Ular shu orqali musulmonlar hissiyotiga teginish, o‘zlariga tobelarni ko‘paytirish, dindor va ilmli bo‘lib ko‘rinishga harakat qiladi. “Tog‘ut” so‘zi ular ko‘p ishlatadigan, insonlarni, ayniqsa hukmdorlarni ayblashda qo‘llaydigan tushunchalardan biri. Aslida u nima? Qanday ma’nolarda ishlatiladi? Kimlar tog‘ut bo‘lishi mumkin?
“Tog‘ut” lafzi “tug‘yon” so‘zi bilan o‘zakdosh bo‘lib, Alloh belgilab qo‘ygan chegaradan chiqishga, kufrda haddan oshishga, isyon qilishga nisbatan ishlatiladi. Islomda Allohning yo‘lidan boshqa yo‘l “tog‘ut” deyiladi. Tog‘utning kattasi Shaytondir.
“Tog‘ut” kalimasi Qur’oni karimning sakkiz joyida zikr qilingan bo‘lib, ulamolarimiz uni turlicha tafsir qilgan. Umar ibn Xattob roziyallohu anhu, Imom Sha’biy, Imom Zahhok “Tog‘utdan murod – Shayton” degan. Imom Abu Oliya va Muhammad ibn Sirin tog‘ut sehrgar va folbin ekanini aytgan.
“Tafsiri Jalolayn”da tog‘ut so‘zi tafsiriga murojaat qilaylik: “Kim tog‘utga kufr keltirib, Allohga iymon keltirsa, batahqiq uzilmaydigan mustahkam tutqichni ushlagan bo‘ladi” (Baqara surasi, 256) va “Kufr keltirganlarning do‘stlari tog‘utlardir. Ularni nurdan zulmatlarga chiqarurlar” (Baqara surasi, 257) oyatlarida tog‘utlar – but-sanamlar va Shayton, “Kitob (Tavrot)dan nasibador bo‘lganlarning “Jibt” va “Tog‘ut”ga sig‘inishlarini va kofirlarga “Shular mo‘minlardan ko‘ra to‘g‘riroq yo‘ldadir” deyishlarini ko‘rmadingizmi?!” (Niso surasi, 51) oyatida – Jibt va Tog‘ut Quraysh qabilasidagilarning ikki sanami, “O‘zlarini, Sizga nozil qilingan (Qur’on) va Sizdan oldin nozil qilingan (ilohiy kitoblar)ga iymon keltirgan, deb hisoblaydiganlarning hukm so‘rab, Tog‘ut huzuriga borishni xohlayotganlarini ko‘rmadingizmi?” (Niso surasi, 60) oyatidagi tog‘ut kufrda haddan oshgan, tug‘yonga ketgan Ka’b ibn Ashraf, “Kofirlar (esa) Tog‘ut yo‘lida jang qiladilar” (Niso surasi, 76-oyat) va “Kim Allohning la’natiga uchragan, g‘azabiga duchor bo‘lgan, maymun va cho‘chqaga aylantirilgan va tog‘utga ibodat qilgan bo‘lsa, ana o‘shalar yomon martabadagi va to‘g‘ri yo‘ldan butunlay adashgan kimsalardir” (Moida surasi, 60) oyatlarida ular Shayton, “Batahqiq, Biz har bir ummatga: “Allohga ibodat qiling va tog‘utdan chetlaning” deb payg‘ambar yuborganmiz” (Nahl surasi, 36-oyat) va “Tog‘utdan, unga ibodat qilishdan chetda bo‘lganlarga va Allohga qaytganlarga xushxabar bor” (Zumar surasi, 17-oyat) oyatlarida ham ular Shayton deb nazarda tutilgan.
Alloma Ibn Atiyya aytadi: “Ba’zi olimlar: “Allohdan o‘zga ibodat qilinadigan har qanday narsa tog‘utdir”, degan”. Fir’avn, Namrud va o‘zini iloh deb e’lon qilganlar va ibodat qilinadigan but-sanamlar tog‘ut deyiladi.
Muqotil roziyallohu anhu “Kufr keltirganlarning do‘stlari tog‘utlardir” oyatidagi tog‘utni Ka’b ibn Ashraf va Huyay ibn Axtab deb tafsir qilgan. U ikkisi islom va musulmonlarga adovati cheksiz, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ko‘p aziyat bergan, musulmonlarga qarshi urushga juda ko‘p da’vat qilgan yahudiylardan edi.
Imom Navaviy aytadi: “Lays, Abu Ubayda, Kisoiy va ko‘pchilik tilshunoslar: “Tog‘ut – Alloh taolodan boshqa ibodat qilinadigan narsa”, degan”.
Shayx Muhammad Amin Shinqitiy: “Haqiqat shuki, Allohdan o‘zga ibodat qilinadigan har qanday narsa tog‘ut, eng katta tog‘ut esa Shaytondir”, deydi.
Tog‘ut so‘zining ma’nosi haqida buyuk mufassir Imom Tabariy “Jomi’ul bayon” tafsirida: “Fikrimcha, tog‘ut haqida to‘g‘ri gap shuki, tog‘ut Allohga tug‘yon qilib, Uni tark etib, Undan o‘zgaga ibodat qilingan narsadir. O‘sha ma’bud inson, shayton, but va boshqa narsalar bo‘lishi mumkin”, deydi.
Mufassir olim Hasan Tahsin Fayzli “tog‘ut” so‘zini “Allohdan uzoqlashtiradigan, uning amrlarini bajarishni man etadigan kimsalar”, deb izohlagan.
Demak, sahobai kiromlar, tobeinlar va ulamolarimizning so‘zlaridan tog‘ut kalimasi shayton, sehrgar, folbin va Allohdan boshqa ibodat qilinadigan har qanday narsa ekani ma’lum bo‘lmoqda.
Afsuski, hozirgi kunda ba’zi toifalar musulmon rahbarlarni tog‘ut deb atab, ularni osongina kofirga chiqarmoqda. Ularning uslubi xavorijlarnikiga o‘xshaydi. Ular arzimas narsalar tufayli iymonli odamni kofirga chiqarib, qonini halol hisoblab, qanchadan-qancha beayb musulmonlar umriga zomin bo‘lmoqda, islomning pok nomiga dog‘ tushirib, asl mohiyat va tamoyillarini yot va buzg‘unchi g‘oyalardan iborat fitnalar soyasiga tushirib qo‘ymoqda.
O‘tkirbek Sobirov
O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,
Toshkent islom instituti o‘qituvchisi
