Sayt test holatida ishlamoqda!
09 Iyun, 2026   |   22 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:06
Quyosh
04:50
Peshin
12:27
Asr
17:37
Shom
19:59
Xufton
21:35
Bismillah
09 Iyun, 2026, 22 Zulhijja, 1447

Ortiqcha so'zni tark qilganga jannat bo'lsin!

27.01.2021   1760   6 min.
Ortiqcha so'zni tark qilganga jannat bo'lsin!

Ortiqcha so'zdan na dunyoviy va na uxroviy foyda yo'q. Inson maqsadini bir so'z bilan ifodalasa, uning ortidan yana boshqa ikkinchi gap ortiqcha bo'lib, uning zarariga hujjat bo'lish ehtimoli ko'p.

Muhammad ibn Yazid ibn Honis Makkiydan rivoyat qilinadi: Sufyon Savriy betob bo'lganida ko'rgani bordik, uning huzuriga Sa'id ibn Hasson Maxzumiy ham kirdi. Shunda Sufyon Savriy unga: “Kecha menga Ummu Solihdan rivoyat qilib aytgan hadisingni yana qaytarib aytib ber”, dedi. U: “Ummu Solih  bintu Solih Sofiyya bintu Shaybadan u Ummu Habibadan rivoyat qiladi: Rosululloh sollohu a'layhi vasallam: “Yaxshilikka buyurgani yoki yomonlikdan qaytargani yoki Alloh Azza va Jallani zikr qilganidan boshqa Odam bolasining barcha aytgan so'zi uning zararigadir, foydasiga emasdir” dedilar. Shunda Muhammad ibn Yazid: Bu hadis naqadar ham og'ir-a! dedi.

Shunda Sufyon Savriy unga: bu hadisning og'irligi nima? Uni bir ayol ikkinchisidan rivoyat qilyapti, bu Payg'ambaringiz sollollohu a'layhi vasallamni u bilan yuborgan Alloh Azza va Jallaning kalomida ham bor.

Alloh taolo marhamat qiladi: “ Ularning ko'p shivirlashib gaplashishlarida yaxshilik yo'qdir. Magar sadaqa berishga, ezgulikka yoki odamlar o'rtasini isloh qilishga buyurgan bo'lsalar, bu yaxshidir. Kimda-kim Alloh rizosi uchun shu ishlarni qilsa, unga ulkan mukofot berajakmiz[1](Niso surasi 114-oyat). Ushbu oyat ham hadisning ayni o'zidir.

Alloh azza va jalla: “Ruh (Jabroil) va (barcha) farishtalar saf tortib turadigan kunda (odamlar) gapirmaslar, faqat Rahmon (mehribon zot) izn bergan kishigina (so'zlar) va (faqat) rost so'zlar”[2]degan (Naba surasi 38-oyat). Ushbu oyat ham hadisning ayni o'zidir.

Yana bir oyati karimada: “Asr bilan qasamyod eturmanki, (har bir) inson ziyonda (baxtsizlikda)dir! Faqat imon keltirgan va solih amallarni qilgan, bir-birlariga haqiqatparvar bo'lishni tavsiya etgan va bir-birlariga sabrli bo'lishni tavsiya etgan zotlargina bundan mustasnodirlar”[3]degan (Asr surasi 1-3-oyatlar). Ushbu oyatning ham hadisning ayni o'zidir, dedi[4].

Abdulloh ibn Umar roziyallohu anhumodan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollollohu alayhi va sallam: “Alloh Azza va Jallaning zikridan boshqa so'zni ko'paytirmang. Chunki Alloh Azza va Jallaning zikridan boshqa gapni ko'paytirish, qalbning qattiqligidir. Albatta, insonlarning eng Allohdan uzoqrog'i qalbi qattiqlardir”[5]dedilar (Imom Bayhaqiy rivoyati).  

Shu bois Abdulloh ibn Mas'ud roziyallohu anhu: “Sizlarni ortiqcha so'zlaringizdan ogohlantiraman, u bilan ehtiyojiga etadigan so'z kishiga kifoya, deganlar. Mujohid rahmatullohi alayhi esa: “Har bir so'z, albatta, kotib farishtalar tamonidan yozib boriladi, Hattoki kishi bolasini tinchlantirish uchun yolg'ondan senga falon, falon narsalarni olib beraman deydi va u yolg'onchi deb yozib qo'yiladi[6], deganlar. Shunday ekan tilimizni doimo ortiqcha so'zdan tiyishimiz lozim, zero Rasululloh sollollohu alayhi vasallam ortiqcha molini nafaqa qilib, ortiqcha so'zini ushlab qolgan kishiga jannat bo'lsin[7] deb duo qilganlar (Imom Bayhaqiy rivoyati).

Abdulahad  Sobirov,

Imom Buxoriy nomidagi Toshkent Islom instituti

“Tahfizul-Qur'on” kafedrasi o'qituvchisi

 

[1] Niso surasi 114-oyat.Shayx Abdulaziz Mansur.  Qur'oni karim ma'nolarining tarjima va tafsiri. 2009-yil Toshkent. TIU nashriyoti.

[2] Naba surasi 38-oyat.Shayx Abdulaziz Mansur.  Qur'oni karim ma'nolarining tarjima va tafsiri. 2009-yil Toshkent. TIU nashriyoti.

[3] Asr surasi 1-3-oyatlar.Shayx Abdulaziz Mansur.  Qur'oni karim ma'nolarining tarjima va tafsiri. 2009-yil Toshkent. TIU nashriyoti.

[4] Imom Bayhaqiy. Shu'abul-iymon, 4- juz, tilni saqlash bobi 4954- hadis. 1990-yil  Bayrut. Darul kutubil i'lmiyya.  

[5] Imom Bayhaqiy. Shu'abul-iymon, 4- juz, tilni saqlash bobi 4951- hadis. 1990-yil  Bayrut. Darul kutubil i'lmiyya.  

[6] Vahid Abdussalom Boliy, Hifzullisan 8-bet. 1990-yil Makka-i mukarrama. Matobi'ussofa.

[7] Imom Bayhaqiy. Shu'abul-iymon, 4- juz, tilni saqlash bobi 4944- hadis. 1990-yil  Bayrut. Darul kutubil i'lmiyya.  

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Oyatlar tilovati qanday shifo bo‘lishi mumkin?

09.06.2026   655   9 min.
Oyatlar tilovati qanday shifo bo‘lishi mumkin?

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Ba’zilar Qur’oni karim oyatlari tilovati bilan muolaja qilish mumkinligi va bu Kitobda Alloh taolo va’da qilgan shifo xususiyatlari borligi haqida shubhalanib, quyidagi savollarni beradi.

Oyatlar tilovati qanday shifo bo‘lishi mumkin? Qur’oni karim tilovat qilingandagi ovoz boshqa ovozlardan qanday farq qiladi?

Albatta, bu savollar egalarini faqat ilmiy yo‘l bilan berilgan javobgina qoniqtiradi.

Qur’oni karim oyatlarining Alloh taoloning izni bilan shifo bo‘lishda va ta’sir etish quvvatida barcha narsalardan ajralib turuvchi bir necha sabablari bor. Quyida ayrimlarini sanab o‘tamiz:

1. Qur’oni karimda insonlar yozgan kitoblarda umuman topilmaydigan o‘ta nozik hamohanglik borligi.

Darhaqiqat, undagi har bir kalima va harflar aniq va mustahkam tarzda tartib topgandir. Alloh taolo aytadi:

﴿الر كِتَابٌ أُحْكِمَتْ آَيَاتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ

"Alif, Lom, Ro. (Bu) oyatlari mustahkam (qat’iy) qilingan, so‘ngra hikmat egasi va (hamma narsadan) xabardor bo‘lmish Zot tomonidan batafsil bayon etilgan Kitobdir" (Hud surasi, 1-oyat).

Tadqiqotlardan ma’lum bo‘lishicha, ushbu tartib yetti va uning takrorlanishi ustiga qurilgan. Alloh taolo shunday marhamat qiladi:

﴿وَلَقَدْ آَتَيْنَاكَ سَبْعًا مِنَ الْمَثَانِي وَالْقُرْآَنَ الْعَظِيمَ﴾

"Darhaqiqat, Biz Sizga yetti takrorlanuvchi (yetti oyatli «Fotiha» surasi)ni va ulug‘ Qur’onni ato etdik" (Hijr surasi, 87-oyat).

Jismimizdagi har bir zarrani o‘rganadigan bo‘lsak, u yetti (tabaqa) qatlamdan iborat (ilmiy isbotlangan). Bu ham Allohning izni bilan oyatlarning jismimizga shifo bo‘lib ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Shuning uchun ham, kishi o‘ziga yoki boshqa kishiga dam solmoqchi va duolarni o‘qimoqchi bo‘lsa yetti marta takrorlaydi.

Fotiha surasining ajablanarli jihati, اللَّه lafzidagi ا, ل va ه harflari ushbu surada 49 marta takrorlanadi. Bu son 7 ni 7 ga ko‘paytmasidan kelib chiqishi ma’lum. Yuqorida ushbu surani yetti takrorlanuvchi deb nomlanishini aytib o‘tdik. Go‘yoki, Alloh taolo 7 raqamiga ishora qilib, ushbu surani shifo quvvati yanada ziyoda bo‘lishi uchun yetti marta takrorlashga ko‘rsatma bergandek. Vallohu a’lam.

2. Qur’on oyatlari tilovati tovushlarining o‘zaro ravon va mutanosibligi.

Qur’on oyatlarini tinglaganda uning oyatlari inson so‘zi bo‘lgan har qanday she’r yoki nasrdan butkul farq qiluvchi ekanini his etiladi. Alloh taolo aytadi:

﴿وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلًا﴾

"va uni tartili[1] bilan (ravon) o‘qib berdik" (Furqon surasi, 32-oyat).

Ushbu ravon va mutanosiblik inson bosh miyasi faoliyatiga juda muvofiq keladi. Chunki Alloh taolo borliqdagi har bir narsalarni o‘ziga xos, tebranuvchi qilib yaratgan. Qur’oni karim tilovati inson bosh miyasi hujayralarining harakatini mo‘tadillashtiradi. Alloh taolo aytadi:

﴿فِطْرَةَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا لَا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذَلِكَ الدِّينُ الْقَيِّمُ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

"Insonlarni o‘sha asosda yaratgan Allohning yaratuvchiligini (anglangiz!) Allohning yaratishiga o‘zgartirish yo‘q. Eng to‘g‘ri din shudir, lekin ko‘p odamlar (buni) bilmaslar" (Rum surasi, 30-oyat).

Fitrat so‘zi iymon ya’ni, Alloh taolo bandalarini iymon uzra yaratgan. Boshqa bir lug‘atda fitrat - “tug‘ma xususiyat” ma’nosida ham keladi. Agar inson ruhan tushkunlikka tushsa, yoki kasal bo‘lsa, mana shu “tug‘ma xususiyat” ya’ni uning tabiatida o‘zgarish sodir bo‘lgan hisoblanadi. Uni asl holatiga qaytarish va muvozanatini tiklashda bosh miya hujayralarini “sog‘lom” tovush to‘lqinlari bilan oziqlantirish lozim bo‘ladi. Bu borada Qur’oni karim eng afzal vasiladir. Qur’onni tilovat qilinganda tovush tebranishlari bosh miya hujayralari o‘rtasidagi muvozanatni tiklaydi. Chunki, Qur’oniy tovush to‘lqinlari tebranishida o‘ziga xos mutanosiblik bor. Alloh taolo aytadi:

﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآَنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللَّهِ لَوَجَدُوا فِيهِ اخْتِلَافًا كَثِيرًا

"Qur’on (oyatlarining ma’nolari) haqida (chuqurroq) fikr yuritmaydilarmi?! Agar (u) Allohdan o‘zganing huzuridan (kelgan) bo‘lsa edi, unda ko‘pgina qarama-qarshi gaplarni topgan bo‘lur edilar" (Niso surasi, 82-oyat).

Mana, o‘n to‘rt asr o‘tayotgan bo‘lsada, ilohiy mo‘jiza – Qur’oni karim oyatlarida keltirilgan ma’lumotlarda birorta xato jumla topilgani yo‘q, topilmaydi ham. Falakiyot, koinot, hayvonot, nabotot, ilohiyot va tabiiyotga doir oyatlarning naqadar to‘g‘ri ifoda etilgani kun sayin o‘z tasdig‘ini topib kelmoqda.

Xususan, Qur’on oyatlarida, hattoki, harflarida ham bir-biriga zidlik, o‘zgaruvchanlik yo‘q. Undagi muvozanat kasalliklarga shifodir. Oddiy bir inson bemorga xushxabar aytsa, uni quvontirib, kasalligini unittiradimi? Demak, albatta, Qur’on tilovati zaif hujayralarni tetiklashtirib, bemorning immunitetini oshiradi.

3. Har bir oyatlar cheksiz ma’nolarga egaligi. Qur’on cheksiz ma’nolarga ega. Unda turli ma’nolar ichida barcha kasalliklarga muolaja bo‘luvchi ma’nolarni ham topamiz. Qur’on oyatlari insonning faqat ruhi va nafsi bilan bog‘liq kasalliklarni muolaja qilibgina qolmay, uning jismoniy kasalliklarini ham davolaydi.

Alloh taolo marhamat qiladi:

﴿لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآَنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

"Agar Biz ushbu Qur’onni biror tog‘ uzra nozil qilganimizda edi, albatta, u (tog‘)ni Allohning qo‘rquvidan o‘zini xor tutgan va yorilib ketgan holida ko‘rgan bo‘lur edingiz. Biz bu misollarni odamlarga zora ular tafakkur qilsalar, deb keltirmoqdamiz" (Hashr surasi, 21-oyat).

Ya’ni Qur’oni karimning qanchalik og‘ir mas’uliyat va ibrat manbai ekani, undagi ilohiy ta’limot shunchalik ta’sir kuchiga egaki, oyatdagi “tamsil”, ya’ni tasviriy misolga ko‘ra, agar biror tog‘ga ong ato etilib, unga shu Kitob tushirilganida hatto, tog‘ ham toqat qila olmay, uning mas’uliyatidan qo‘rqib yorilib ketadigan bo‘lsa, biz aqlli insonlar nega bu muqaddas kitob va ilohiy xitobga beparvolik qilamiz, deb tafakkur qilsinlar, demoqchi vallohu a’lam.

Agar هَذَا الْقُرْآَنَ iborasidan maqsad undagi biz bilgan har bir oyat, kalima va harflar biror tog‘ga nozil qilinganda edi, u Allohning Kalomi og‘irligidan, qo‘rquvdan parchalanib mayda-mayda bo‘lib ketgan bo‘lardi. Shuning uchun, biz Qur’on nafaqat nafsiy illatlarni yo‘qotadi, balki jismoniy kasalliklarga ham shifo bo‘ladi deymiz.

4. Amaliy tajribalar. Qur’on o‘n to‘rt asrdan ziyod vaqt mobaynida bugungi kunimizgacha millionlab insonlarga shifo bo‘layotgani Allohning Kalomi barcha kasalliklarga muolaja qilishda ta’sirga ega ekaniga eng katta dalil bo‘ladi.

Qancha-qancha tuzalmas kasallikka uchrab tibbiy muolaja kor qilmay, Qur’oni karim bilan shifo topganlar bor. Bunda albatta, mo‘min kishi uning shifo ekaniga ishonishi lozim. Chunki, shifo topishda ishonch katta ahamiyatga ega. “Tabibga ishonch - yarim shifodir” deyiladi. Barcha dardlarga shifo beruvchi Alloh bo‘lsa, Unga qanday ishonmaslik mumkin?

Alloh taolo insonni yaratib, uning yashashi va harakatlanishi uchun a’zolarini go‘zal tarzda tartiblagan. Agar ushbu tartibga nuqson yetsa, inson ruhan va jismonan charchab, bosh miya hujayralarida o‘zgarish sodir bo‘ladi. Yana tabiiy holatni qaytarish uchun esa, unga Qur’on tilovati bilan ta’sir qilish lozim.

Har bir go‘dak sog‘lom fitrat uzra dunyoga keladi. Uning tanasidagi barcha hujayralar mo‘tadil muvozanatda tebranib turadi. Vaqt o‘tishi bilan atrofdagi voqealar, tanasi kirlanishi va turli kasalliklarga chalinishi uning hujayralari tartibi o‘zgarishiga salbiy ta’sir qiladi. Qur’oni karim uning tartibini asl holatiga qaytaradi.

"Islomda salomatlik" kitobidan
Muhammad Zarif Muhammad Olim o‘g‘li


[1] Tartil – bu Qur’onni dona-donalab, aniq va ravon o‘qish. Bu yerda Jabroil alayhissalomning o‘qib berishi ko‘zda tutilgan.

Maqolalar