Rasulullohga muhabbatli bo'lgan Rufay ibn Mihron
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi aytadi: “Ne'matlar uchun Allohga hamd aytgan va qilgan gunohi uchun istig'for so'ragan banda halok bo'lmaydi”.
Mashhur tobein mufassir va muhaddis hamda go'zal qiroat sohiblaridan biri Abul Oliya Rufay ibn Mihron Riyohiy Basriy Basra (hozirgi Iroqdagi yirik shaharlardan biri)da dunyoga keldi. Shu erda o'sib-ulg'aydi va voyaga etdi. Yoshligidan ilmu irfonga cheksiz muhabbat qo'ydi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hayotlik vaqtlarida yosh bo'lgan. Hazrat Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu davrlarida Islomga kirgan. Biroq tobein Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan ko'risha olmagani uchun bir umr afsusda o'tdi. Shu bois, u Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning sahobalari bilan ko'proq birga bo'lishga intilardi. Ularni juda hurmat qilar, sahobalar ham uni yaxshi ko'rar edilar. Bir kuni Anas roziyallohu anhu qo'lidagi olmani Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhiga berganida: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qo'llarini ushlagan qo'l tekkan olma”, deb olmani o'pa ketdi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Hazrat Ali, Ibn Mas'ud, Abdulloh ibn Abbos, Ibn Umar, Ubay ibn Ka'b, Abu Ayyub Ansoriy, Abu Hurayra, Zayd ibn Sobit roziyallohu anhum kabi sahobalardan dars oldi, ulardan hadis tingladi. Chunonchi, u quyidagi hadisni rivoyat qilgan: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim menga hech kimdan hech narsa so'ramaslikka kafolat bersa, men unga jannatning kafolatini beraman”, dedilar.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Qur'oni karim va Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hadislarining bilimdoni edi. Abu Bakr ibn Dovud: “Qur'onni eng yaxshi biladiganlar orasida sahobalardan keyin Abul Oliyadan o'tadigani yo'q”, deb ta'riflaydi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hadislarini biror biladigan kishi borligini bilsa, masofa qancha uzoq yoki borish qiyin bo'lmasin, albatta tuyasini minib yo'lga tushardi. Hadis o'rganishdan avval roviyning namoz o'qishini kuzatardi. Agar namozini to'la-to'kis ado etsa, u kishini ustoz tutib, rivoyatlarini yozib olardi, ammo namoz arkonlarini joyiga keltirib ado etmasa: “Namozga beparvo bo'lgan odam boshqa ibodatlarga bundanda beparvo bo'ladi”, deb qaytib ketardi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi talabalarga dars berardi. Ularga: “Bilmagan narsangizni so'rab o'rganing. Chunki uyatchang va mutakabbir ilm egalla olmaydi. Uyatchang so'rashdan uyalib so'ray olmasa, mutakabbir kibru havosi sabab so'ramaydi”, der edi.
Shuningdek, tobein shogirdlariga Qur'on yodlashning qulay yo'lini tushuntirib: “Qur'onni besh oyatdan yodlanglar. Shunda osonroq yodlab, yaxshiroq tushunasizlar”, degan.
Rivoyatlarga ko'ra, Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayh Movarounnahr o'lkasida birinchilardan bo'lib azon aytgan shaxs hisoblanadi. Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi huzuriga kelgan mehmonlarini samimiy kutib olar va: «Huzuringizga oyatlarimizga imon keltirayotganlar kelganlarida, ayting: Sizlarga salom (salomatlik)!» (An'om surasi, 54-oyat) oyatini tilovat qilardi.
Buyuk tobein milodiy sananing 712 yili vafot etdi. Alloh taolo u zotdan rozi bo'lsin.
Davron NURMUHAMMAD
Mehr-saxovat va inson qadri — ezgulikka yo‘g‘rilgan xayrli tashabbus
Insonga mehr ko‘rsatish, muhtojning holidan xabar olish, bemorga tasalli berish va ehtiyojmandlarga ko‘mak qo‘lini cho‘zish xalqimiz ma’naviyatining azaliy fazilatlaridandir. Islom ta’limotida ham saxovat, mehr-oqibat va inson qadrini ulug‘lash eng ulug‘ amallardan biri sifatida e’tirof etilgan. Chunki bir insonning ko‘nglini ko‘tarish, uning qalbiga umid va ishonch bag‘ishlash jamiyatda mehr-muhabbat, hamjihatlik va totuvlikni mustahkamlaydi.
Shu ezgu qadriyatlarni hayotga tatbiq etish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash va yurtdoshlarimiz qalbida mehr-shafqat tuyg‘ularini yanada kuchaytirish maqsadida 2026 yil 13 avgust kuni Samarqand viloyati Urgut tumanida keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy hamda xayr-saxovat tadbirlari o‘tkazildi.
Mazkur xayrli tadbirlarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi vazifasini vaqtincha bajaruvchi Nursultonxon domla Abdumannonov, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Xayrullo domla Sattarov, VAQF xayriya jamoat fondi Samarqand viloyati filiali rahbari Yoqubjon domla Mansurov, uning o‘rinbosari A.Sultonov, shahar va tuman bosh imom-xatiblari, «Haj–2026» ziyoratchilari, mahalla faollari va nuroniylar ishtirok etdilar.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ushbu xayrli aksiya doirasida ijtimoiy himoyaga muhtoj, kam ta’minlangan va boquvchisidan ayrilgan 300 ta oila holidan xabar olindi. Ularning xonadonlariga tashrif buyurilib, turmush sharoitlari o‘rganildi, oilalarga zarur oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berildi.
Tashriflar davomida bemor va keksalarning holidan xabar olinib, ular bilan samimiy suhbatlar o‘tkazildi. Ularning haqqiga shifo, xonadonlariga fayzu baraka, yurtimizga tinchlik-xotirjamlik tilab duolar qilindi. Zero, muhtojning ko‘nglini ko‘tarish va uni yolg‘iz emasligini his ettirish ham insonparvarlikning yuksak ko‘rinishidir.
Shu bilan birga, hayotida turli ijtimoiy qiyinchiliklarga duch kelgan hamda yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolish xavfi mavjud bo‘lgan ayrim fuqarolar bilan yakka tartibda muloqotlar tashkil etildi. Suhbatlarda sof e’tiqod, oila muqaddasligi, farzand tarbiyasi, halol mehnat, Vatanga sadoqat, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat, shuningdek, turli buzg‘unchi g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitetni mustahkamlash masalalari hayotiy misollar asosida tushuntirildi.
Tadbirlar doirasida Urgut tumanidagi jome masjidlarda peshin namozidan so‘ng ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar ham o‘tkazildi. Ularda mehr-oqibat, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, yoshlarni milliy va diniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash, oila tinchligini asrash, jamiyatda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini qaror toptirish kabi dolzarb mavzular atroflicha yoritildi.
Uchrashuvlar yakunida mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, Vatanimiz ravnaqi va yosh avlodning ilmli, odobli hamda vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishi haqida xayrli duolar qilindi.
Bugun yurtimizda inson qadrini ulug‘lash, aholining ehtiyojmand qatlamlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, jamiyatda mehr-saxovat va o‘zaro g‘amxo‘rlik muhitini qaror toptirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Urgut tumanida o‘tkazilgan mazkur xayrli tadbirlar ham ana shu ezgu maqsadlarga xizmat qilib, aholi o‘rtasida hamjihatlik, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini yanada mustahkamladi.
Mehr bor joyda ishonch, saxovat bor joyda baraka, inson qadri ulug‘langan jamiyatda esa tinchlik va farovonlik qaror topadi. Ana shunday ezgu amallar xalqimiz o‘rtasidagi birdamlik rishtalarini mustahkamlab, yurtimizning yanada obod va fayzli bo‘lishiga xizmat qiladi.
Samarqand viloyati vakilligi matbuot xizmati
