Rasulullohga muhabbatli bo'lgan Rufay ibn Mihron
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi aytadi: “Ne'matlar uchun Allohga hamd aytgan va qilgan gunohi uchun istig'for so'ragan banda halok bo'lmaydi”.
Mashhur tobein mufassir va muhaddis hamda go'zal qiroat sohiblaridan biri Abul Oliya Rufay ibn Mihron Riyohiy Basriy Basra (hozirgi Iroqdagi yirik shaharlardan biri)da dunyoga keldi. Shu erda o'sib-ulg'aydi va voyaga etdi. Yoshligidan ilmu irfonga cheksiz muhabbat qo'ydi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hayotlik vaqtlarida yosh bo'lgan. Hazrat Abu Bakr Siddiq roziyallohu anhu davrlarida Islomga kirgan. Biroq tobein Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bilan ko'risha olmagani uchun bir umr afsusda o'tdi. Shu bois, u Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning sahobalari bilan ko'proq birga bo'lishga intilardi. Ularni juda hurmat qilar, sahobalar ham uni yaxshi ko'rar edilar. Bir kuni Anas roziyallohu anhu qo'lidagi olmani Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhiga berganida: “Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning qo'llarini ushlagan qo'l tekkan olma”, deb olmani o'pa ketdi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Hazrat Ali, Ibn Mas'ud, Abdulloh ibn Abbos, Ibn Umar, Ubay ibn Ka'b, Abu Ayyub Ansoriy, Abu Hurayra, Zayd ibn Sobit roziyallohu anhum kabi sahobalardan dars oldi, ulardan hadis tingladi. Chunonchi, u quyidagi hadisni rivoyat qilgan: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kim menga hech kimdan hech narsa so'ramaslikka kafolat bersa, men unga jannatning kafolatini beraman”, dedilar.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Qur'oni karim va Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hadislarining bilimdoni edi. Abu Bakr ibn Dovud: “Qur'onni eng yaxshi biladiganlar orasida sahobalardan keyin Abul Oliyadan o'tadigani yo'q”, deb ta'riflaydi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning hadislarini biror biladigan kishi borligini bilsa, masofa qancha uzoq yoki borish qiyin bo'lmasin, albatta tuyasini minib yo'lga tushardi. Hadis o'rganishdan avval roviyning namoz o'qishini kuzatardi. Agar namozini to'la-to'kis ado etsa, u kishini ustoz tutib, rivoyatlarini yozib olardi, ammo namoz arkonlarini joyiga keltirib ado etmasa: “Namozga beparvo bo'lgan odam boshqa ibodatlarga bundanda beparvo bo'ladi”, deb qaytib ketardi.
Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi talabalarga dars berardi. Ularga: “Bilmagan narsangizni so'rab o'rganing. Chunki uyatchang va mutakabbir ilm egalla olmaydi. Uyatchang so'rashdan uyalib so'ray olmasa, mutakabbir kibru havosi sabab so'ramaydi”, der edi.
Shuningdek, tobein shogirdlariga Qur'on yodlashning qulay yo'lini tushuntirib: “Qur'onni besh oyatdan yodlanglar. Shunda osonroq yodlab, yaxshiroq tushunasizlar”, degan.
Rivoyatlarga ko'ra, Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayh Movarounnahr o'lkasida birinchilardan bo'lib azon aytgan shaxs hisoblanadi. Rufay ibn Mihron rahmatullohi alayhi huzuriga kelgan mehmonlarini samimiy kutib olar va: «Huzuringizga oyatlarimizga imon keltirayotganlar kelganlarida, ayting: Sizlarga salom (salomatlik)!» (An'om surasi, 54-oyat) oyatini tilovat qilardi.
Buyuk tobein milodiy sananing 712 yili vafot etdi. Alloh taolo u zotdan rozi bo'lsin.
Davron NURMUHAMMAD
Anjuman diniy sohada zamoniy kadrlar tayyorlash yo‘lidagi muhim qadam bo‘ldi
Joriy yilning 19-20 avgust kunlari bo‘lib o‘tgan nufuzli anjuman diniy ta’lim tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga olib chiqish, ilmiy-tadqiqot ishlari ko‘lamini kengaytirish va sohaga ilg‘or pedagogik yondashuvlarni tatbiq etish va zamon talabiga mos kadrlar tayyorlashda yo‘lidagi salmoqli amaliy qadam bo‘ldi.
Tadbirlar davomida sohaga oid ilmiy ma’ruzalar bilan bir qatorda Oliy Majlis Qonunchilik palatasi, Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi hamda ilmiy-tadqiqot sohasining yetakchi mutaxassislari tomonidan ma’naviy-ma’rifiy taraqqiyot, diniy ta’limda raqamli transformatsiya, sun’iy intellekt va ilmmetriya masalalariga bag‘ishlangan mahorat darslari ham o‘tkazildi. Mashg‘ulotlar tizimda zamonaviy yondashuvlarni ommalashtirish, dars jarayonlarida yangicha uslublarni qo‘llash hamda soha vakillarining kasbiy mahoratini oshirishga xizmat qiladi.
Shuningdek, anjuman doirasida oliy va o‘rta maxsus diniy ta’lim muassasalari professor-o‘qituvchilarining muhtaram Prezidentimizga yo‘llagan Murojaatnomasi o‘qib eshittirildi.
Unda so‘nggi yillarda diniy-ma’rifiy sohani tubdan rivojlantirish, milliy va diniy qadriyatlarimizni tiklash hamda ulug‘ ajdodlarimizning boy ma’naviy merosini o‘rganish va diniy ta’limni rivojlantirish borasida olib borilayotgan tarixiy islohotlar alohida e’tirof etildi. Jumladan, Mir Arab oliy madrasasi, Hadis ilmi maktabi, Imom Termiziy islom instituti kabi diniy ta’lim maskanlari, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy va Bahouddin Naqshband kabi xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlari tashkil etilishi yurtimizda ma’rifat ahli uchun keng imkoniyatlar ochgani ta’kidlandi.
O‘z navbatida, pedagoglar ushbu yuksak e’tibor va shart-sharoitlar uchun Davlatimiz Rahbariga minnatdorlik bildirib, bunga javoban yoshlarni Vatanga muhabbat va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash, Islom dinining asl insonparvarlik g‘oyalarini o‘zlashtirgan va sohada yetuk kadrlarni tayyorlashini ta’kidladilar.
Bo‘lib o‘tgan anjuman diniy ta’lim tizimini yangi bosqichga olib chiqish, innovatsion va raqamli texnologiyalarni o‘quv jarayoniga tatbiq etish hamda sohada yuqori malakali, zamon bilan hamnafas mutaxassislarni tayyorlashda muhim poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati