Pora bergan ham, pora olgan ham do'zaxiydir
Dunyo qiymatsiz, oxirat ahamiyatli bo'lgani uchun obid va zohidlar ibodatlarini har doim sidqu sadoqat, vafoyu ixlos bilan ado etganlar. Tungi ibodatlarning fazilati ko'p bo'lgani uchun turadi, ishq va shavq bilan ularni bajaradi.
Zohid – oshiqdir; kunda ham, tunda ham xolisona qilgan ibodatlari qalbini nurlantiradi, ishqullohni, muhabbatullohni hosil qiladi. Yunus Emro kabi kecha-kunduz yonib-o'rtanadigan bir oshiqi sodiq, obidi zohid bo'ladi. Qilgan amalining natijasi shunday bo'ladi...
Dunyoni sevgach, inson bu hayotni sevadi. Agar hayotdagi imonsizlar kabi elib-yugurishni, harom mol to'plashni, to's-to'polon, talon-taroj qilishni istasa, xush ko'rsa nima bo'ladi?... Unda ko'zni hirs pardasi qoplaydi, hirsga berilib, harom ishlar qiladi, harom molga qo'l uzatadi, birovni shiladi, o'g'rilik qiladi va hokazo.
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam qat'iy tarzda:
الراشی و لمرتشی في النار
“Pora bergan ham, pora olgan ham do'zaxiydir”, – dedilar. “Roshi” va “murtashi” “rishvat” so'zidan yasalgan ikki kalimadir. Biz “rushvat” deymiz. Arablar yanada ortiqroq “rishvat” deb ataydilar. Roshi-rishvat – pora beruvchi. Murtashi-rishva – pora oladigan kishi. Poraning turi ko'p. Masalan: pora – haqi bo'lmagan ishni bajarish uchun, ishning boshida turgan rahbarlarni harom yo'lga, g'ayri qonuniy yo'lga boshlash, to'g'ri yo'ldan ko'z yumishi, nohaqlik qilishi uchun beriladigan pul yoki boshqa biror narsa. Natijada har ikki tomon harom ishga qo'l urgan bo'ladilar.
Hoh sud, xoh soliq, xoh hokimiyat ma'muriyati bo'lsin, u erda davlat tomonidan har bir fuqaroning haqini hisob-kitob qiladigan, ishchilariga maosh beradigan rahbar xodimi bo'ladi. Bu xodim, albatta, adolatli qonunga ko'ra ishlashi, har bir fuqaro haqini ko'z qorachig'idek asrashi kerak. Lekin pora berib o'z ishini bajaradigan kishi: – “Sen xalq Haqi bilan ishing bo'lmasin, lavozimingni ham o'ylama. Men senga shuncha pora beraman. Meni ishimni bajar. Nohaq bo'lsam ham, ishim bitsin. Men seni ko'rmadim, sen meni ko'rmading, tamom, vassalom”, – deb ishini bajarib ketsa nima qilgan bo'ladi?
Qonunni, nizomni buzgan, adolatli qonun majmuasini o'z foydasiga ishlatgan, haqsizlik qilib ishini bajarib ketgan bo'ladi.
Pora olgan rahbar vijdonini egan, nohaqlikka, adolatsizlikka rozi bo'lgan, o'z manfaatini o'ylagan, xalq haqiga xiyonat qilgan bo'ladi.
Mana shunday yo'llar bilan jamiyatdagi qonunlar oyoq osti bo'ladi, rivojlanish oqsaydi, haqlar toptaladi, mazlum va begunoh xalqning haqi himoyalanmaydi. Zolimlar xalq pulini, molini, davlat xazinasini, byudjetdagi boylikni talon-taroj qiladilar, xalq manfaatlarini aslo o'ylamaydilar. Qal'a devoridan biror joyga darz ketsa, bir teshik ochilsa, qal'a qulagani, hovuzning ostki qismi teshilib, hovuz suvlari oqib ketgani kabi, natijada olamning ta'sis etgan nizom – qonunlari buziladi, dahshatli zararlar yuzaga keladi...
Ya'ni bunday zararlar pul-molga o'chlik, xizmatchining o'z vazifasini to'g'ri bajarmaganidan yuzaga keladi, albatta. Alloh bunday adolatsizlikni sevmaydi. Shuning uchun “pora bergan ham, olgan ham jahannamga mahkumdir deyilgan...”
Demak, ikkisi ham do'zaxda kuyadi. Unday bo'lgandan keyin mo''min bu ishni qilmaydi. Chunki mo''minning maqsadi Allohning roziligini topish, jannatga kirish, do'zaxga kirmaslikdir.
Albatta, do'zaxga kirmoq, do'zaxda yonmoq insonlarning jahannamni yaxshi tasavvur va tafakkur qilmaganliklari, teran idrok aylamaganliklarining jazosidir... Do'zaxga kirishni go'yo bir poyezd bekatidan o'tmoq, bir erga borib kelmoq kabi engil deb o'ylaydilar. Holbuki, inson bir gugurt donasini qo'lida uzoqroq ushlab tursayu barmog'ining uchginasi kuysa, bir necha kunlar og'riydi, chimmillaydi, suv to'playdi, po'sti shilinib ketadi.
Bir gugurt donasining oloviga chidamagan insonni, kuyik dardidan azob tortib yig'lagan bolani ko'z oldimizga keltiraylik! Ana shundan insonning jahannam olovida qanday yonishini bir tasavvur qilib ko'ring...
Albatta, ba'zilar ishonmagandan keyin befarq bo'ladilar yoki dunyo hirsiga berilib, ko'zini g'aflat pardasi qoplasa, diniy tuyg'ulari zaiflashib do'zaxni nazar-pisand qilmaydilar... Bundaylarni “azizun zuntiqom” – intiqom oladigan, azizu jalil bo'lgan Alloh jazosini berishi shubhasiz.
Mana, dunyoga muhabbat qo'yish – o'g'rilik, zulm, haqsizlik, adolatsizliklarning qilinishiga, jamiyatning qonun va nizomlari buzilishi sabab bo'ladi. Qonun himoyachilari o'zini ko'rmaganga oladi... Haqli, mazlum bir chekkada ko'z yoshi to'kib qolsa, nohaq – zolim, adabsiz, vijdonsiz ishini bajarib yuraveradi. Jamiyat uchun bunday ahvol yaxshi emas. Jamiyatning poydevori adolatdir, zolimning zulm qilishiga imkon bermaslikdir. Qonunlarni to'g'ri qo'llashdir. Bo'lmasa, jamiyatga zarar etadi. Shuning uchun insonning ko'zi to'q, dunyoga hirs qo'ymasligi lozim...
Mana shu tuyg'u insonni haromlardan, haqsizliklardan, o'g'irliklardan, zulmlardan saqlaydi va uni Allohga yo'naltiradi, ko'z yoshlarini to'kdirib ibodat qildiradi. Oshiqi sodiq, faol bir insonga aylantiradi.
"Islom va axloq" kitobidan olindi
Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»
O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini hayotga tatbiq etish, milliy va diniy merosni chuqur o‘rganish hamda ma’naviy-ma’rifiy bilimlarni kengaytirishga qaratilgan tashabbuslar doirasida Farg‘ona, Qashqadaryo va boshqa hududlardan kelgan imom-xatiblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar. Ular Markazdagi muzey ekspozitsiyalari, noyob qo‘lyozmalar, Renessans davrlariga bag‘ishlangan bo‘limlar va zamonaviy interaktiv yechimlar bilan tanishib, ushbu maskanni ilm, ta’lim va ma’naviyatni uyg‘unlashtirgan muhim milliy platforma sifatida baholadilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Farg‘ona viloyati Buvayda tumani «Katta mahalla» masjidi imom-xatibi Rahmatulloh G‘oyibnazarov Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan mazkur Markazni yosh avlod uchun muhim ma’rifat maskani sifatida baholadi.
«Bu yerda Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlari, buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy meros va mamlakatimiz taraqqiyoti haqidagi ekspozitsiyalarni ko‘rib katta taassurot oldik. Bu yerga kelgan har bir inson o‘z tarixini chuqurroq anglaydi, yoshlar esa ilmga va vatanparvarlikka yanada ko‘proq intiladi. Bu yerda olgan bilim va taassurotlarimizni xalqimizga yetkazishni o‘zimizga vazifa deb bilamiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Qo‘shtepa tumani bosh imom-xatibi, «Muborak» jome masjidi imom-xatibi Otabek Xolmurodov Markaz kutubxonasida ilmiy izlanishlar uchun yaratilgan sharoitlarga e’tibor qaratdi.
Uning ta’kidlashicha, elektron kitoblar fondi, Brayl alifbosidagi adabiyotlar, maxsus tadqiqot xonalari va noyob manbalarning bir joyda jamlangani Markazni nafaqat muzey, balki keng qamrovli ilmiy resurs markaziga aylantirgan.
«Bu kutubxona ilmiy izlanish bilan shug‘ullanuvchilar uchun haqiqiy bilim maskani ekan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar ilm ahlini yanada ko‘proq izlanishga undaydi. Biz bu imkoniyatlar haqida yoshlarimizga albatta targ‘ibot olib boramiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumani bosh imom-xatibi Ahmadxon Nizomov esa Markazning ilmiy konsepsiyasiga alohida to‘xtaldi.
Uning fikricha, har bir ekspozitsiya ortida keng ko‘lamli tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar mujassam bo‘lib, bu yerdagi interaktiv muhit tashrif buyuruvchilarni faqat tomoshabin emas, balki izlanuvchiga aylantiradi.
«Bu yerga bir marta kelib barchasini to‘liq anglash qiyin. Har bir ekspozitsiya ortida katta ilmiy mehnat mujassam. Ayniqsa, allomalarimiz merosi, tadqiqot markazlari va interaktiv imkoniyatlar insonni yanada chuqur izlanishga chorlaydi. Bu maskan kelajak avlod uchun ulkan ma’naviy boylik va Yangi O‘zbekistonning ilm-fan taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim poydevordir», — dedi u.
Tashrif yakunida ishtirokchilar Markazda jamlangan boy ilmiy va madaniy meros, raqamli ekspozitsiyalar hamda ta’lim imkoniyatlarini keng jamoatchilik, ayniqsa yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish Uchinchi Renessans g‘oyalarini hayotga tatbiq etish, milliy o‘zlikni anglash va ilmiy merosga qiziqishni yanada kuchaytirishga xizmat qilishini qayd etdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
