Bilmagan narsangni “bilaman” dema!
Islom ilm, ma'rifat va insonning manfaatlarini himoya qiluvchi din ekanini barcha yaxshi anglashi lozim. Chunki Qur'on karim va hadis sharif Islomning asosiy manbalari bo'lish bilan birga, musulmonlar hayotini tashkil etish uchun muhim qo'llanma ham hisoblanadi. Aynan mana shu jihatdan, musulmonlarning manfaatlaridan kelib chiqib, inson kamoloti va jamiyat farovonligi, ijtimoiy barqarorlik va taraqqiyotni ko'zlab Qur'on va sunnatga asoslangan holda hukm chiqarish alohida bilim va malakani talab etadi.
Mo''tabar manbalarimizda, shariatga muvofiq deb, e'tirof etiladigan darajadagi hukmni chiqarish hamda fatvo berish huquqiga ega bo'lish, kishiga avvalo arab tili, Qur'on va qur'onshunoslik ilmlari hadis va hadisshunoslik ilmlari, usulul-fiqh va islom tarixi kabi bir qancha ilmlarni juda chuqur va mukammal egallashlikni vazifa qilib qo'yiladi.
Alloh taolo Qur'oni karimda “Oli Imron” surasining 7-oyatida: “U Sizga Kitobni (Qur'onni) nozil qilgan zotdir. Unda shu Kitobning «onasi» sanalmish (ma'nosi) aniq oyatlar va (shu bilan birga) yana mutashobih (ma'nosi O'zidan boshqaga noma'lum) oyatlar ham bor. Ammo dillarida og'ish bor kimsalar odamlarni fitnaga solish va o'z talqiniga muvofiq ma'nolar berish uchun uning (Qur'onning) mutashobih oyatlariga ergashadilar. Holbuki, unday oyatlar ta'vilini (asl ma'nosini) faqat Allohning O'zigina bilur. Ilmda mustahkam (haqqoniy olim)lar esa: «Unga imon keltirdik. Hamma (oyatlari) Rabbimiz huzuridandir», deydilar. (Bundan) faqat aql egalarigina eslatma olurlar”, deb marhamat qiladi.
Imom Termiziy rahmatullohi alayhdan rivoyat qilgan hadisda Payg'ambarimiz sollalohu alayhi vasallam: “Kim Qur'on (oyatlari) haqida o'z ra'yi bilan gapirsa (tafsir qilsa), to'g'ri qilgan bo'lsa ham xato qilibdi” deganlar.
Ya'ni, bundan shunday hikmat topamizki, kimki e'tirof etilgan ustozdan ilm olmay va Qur'on tafsiriga oid ilmlarni o'rganmay, o'zicha Qur'onni tafsir qilishga kirishib, natijada Qur'onni to'g'ri tafsir qilgan taqdirda ham, baribir xatoga yo'l qo'ygan va og'ir gunohni sodir etgan bo'ladi.
Bundan esa, ustoz ko'rmasdan, ilmsiz ravishda Qur'onni tafsir qilish va shuning barobarida ilmsiz ravishda fatvo berish o'ta xatarli ish ekani yana bir bor ravshanlashadi.
Isro surasining 36-oyatida esa, Alloh taolo: “(Ey inson!) O'zing (aniq) bilmagan narsaga ergashma! Chunki quloq, ko'z, dilning har biri to'g'risida (har bir inson) mas'ul bo'lur (javob berur)”, deb marhamat qilgan.
Ushbu oyat haqida Qatoda rahimahulloh “Ko'rmagan narsangni “ko'rdim”, eshitmagan narsangni “eshitdim”, bilmagan narsangni “bilaman” dema! Chunki, Alloh taboraka va ta'olo bularning barchasi haqida sendan qiyomat kuni so'rovchidir”, deganlar.
Demak, har bir inson musulmonlarning aksari e'tirof etmagan balki, e'tiroz bildirgan va rad etgan shaxslar va toifalarning gap-so'ziga quloq solishdan, asliyatini ko'rmagan narsalari haqida go'yoki aslini bilgandek so'zlashdan, qalbi hotirjam bo'lmagan narsalar haqida o'zboshimchalik bilan tafakkur qilishdan uzoqda bo'lishi lozim. Aksincha bo'lganda esa, bu musulmon Qiyomat kuni o'z hisobi o'ta og'ir bo'lishini anglashi muhimdir.
Davomi bor.
Manbalar asosida
Akmalxon Axmedov tayyorladi
Imom-xatiblar: «Islom sivilizatsiyasi markazi Uchinchi Renessans g‘oyasining amaliy ifodasi»
O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini hayotga tatbiq etish, milliy va diniy merosni chuqur o‘rganish hamda ma’naviy-ma’rifiy bilimlarni kengaytirishga qaratilgan tashabbuslar doirasida Farg‘ona, Qashqadaryo va boshqa hududlardan kelgan imom-xatiblar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘ldilar. Ular Markazdagi muzey ekspozitsiyalari, noyob qo‘lyozmalar, Renessans davrlariga bag‘ishlangan bo‘limlar va zamonaviy interaktiv yechimlar bilan tanishib, ushbu maskanni ilm, ta’lim va ma’naviyatni uyg‘unlashtirgan muhim milliy platforma sifatida baholadilar, xabar bermoqda iccu.uz.
Farg‘ona viloyati Buvayda tumani «Katta mahalla» masjidi imom-xatibi Rahmatulloh G‘oyibnazarov Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan barpo etilgan mazkur Markazni yosh avlod uchun muhim ma’rifat maskani sifatida baholadi.
«Bu yerda Birinchi va Ikkinchi Renessans davrlari, buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy meros va mamlakatimiz taraqqiyoti haqidagi ekspozitsiyalarni ko‘rib katta taassurot oldik. Bu yerga kelgan har bir inson o‘z tarixini chuqurroq anglaydi, yoshlar esa ilmga va vatanparvarlikka yanada ko‘proq intiladi. Bu yerda olgan bilim va taassurotlarimizni xalqimizga yetkazishni o‘zimizga vazifa deb bilamiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Qo‘shtepa tumani bosh imom-xatibi, «Muborak» jome masjidi imom-xatibi Otabek Xolmurodov Markaz kutubxonasida ilmiy izlanishlar uchun yaratilgan sharoitlarga e’tibor qaratdi.
Uning ta’kidlashicha, elektron kitoblar fondi, Brayl alifbosidagi adabiyotlar, maxsus tadqiqot xonalari va noyob manbalarning bir joyda jamlangani Markazni nafaqat muzey, balki keng qamrovli ilmiy resurs markaziga aylantirgan.
«Bu kutubxona ilmiy izlanish bilan shug‘ullanuvchilar uchun haqiqiy bilim maskani ekan. Bu yerda yaratilgan sharoitlar ilm ahlini yanada ko‘proq izlanishga undaydi. Biz bu imkoniyatlar haqida yoshlarimizga albatta targ‘ibot olib boramiz», — dedi u.
Farg‘ona viloyati Bag‘dod tumani bosh imom-xatibi Ahmadxon Nizomov esa Markazning ilmiy konsepsiyasiga alohida to‘xtaldi.
Uning fikricha, har bir ekspozitsiya ortida keng ko‘lamli tadqiqotlar va ilmiy izlanishlar mujassam bo‘lib, bu yerdagi interaktiv muhit tashrif buyuruvchilarni faqat tomoshabin emas, balki izlanuvchiga aylantiradi.
«Bu yerga bir marta kelib barchasini to‘liq anglash qiyin. Har bir ekspozitsiya ortida katta ilmiy mehnat mujassam. Ayniqsa, allomalarimiz merosi, tadqiqot markazlari va interaktiv imkoniyatlar insonni yanada chuqur izlanishga chorlaydi. Bu maskan kelajak avlod uchun ulkan ma’naviy boylik va Yangi O‘zbekistonning ilm-fan taraqqiyotiga xizmat qiladigan muhim poydevordir», — dedi u.
Tashrif yakunida ishtirokchilar Markazda jamlangan boy ilmiy va madaniy meros, raqamli ekspozitsiyalar hamda ta’lim imkoniyatlarini keng jamoatchilik, ayniqsa yoshlar o‘rtasida targ‘ib qilish Uchinchi Renessans g‘oyalarini hayotga tatbiq etish, milliy o‘zlikni anglash va ilmiy merosga qiziqishni yanada kuchaytirishga xizmat qilishini qayd etdilar.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
