Davriy nashrimizda: Alloh so'raganni yaxshi ko'radi
«Alloh biringizni biringizdan biror ne'mat bilan ortiq qilib qo'ygan bo'lsa, sizlar uni (hasadgo'ylik bilan) orzu qilmang! Erkaklar ham o'z kasblaridan ulush olurlar, ayollar ham o'z kasblaridan ulush olurlar. (Hasad qilish o'rniga) Allohning fazlidan so'rangiz. Albatta, Alloh hamma narsani biluvchidir» (Niso surasi, 32-oyat).
Ba'zi insonlar o'zida bo'lmagan ma'naviy va moddiy fazilatlarni o'zgalarda ko'rsa, qalbi siqiladi, xotiri buziladi. Unda ikki holatdan biri ro'y beradi: o'zida bo'lmagan u fazilatlarni ulardan ketishini tilaydi yo ularda bo'lgan fazilatlarga o'zi ham erishishini orzu qiladi.
Bu ikki holatdan birinchisi hasaddir. Hasad eng qabih illatlardan biridir. Hasad kishidan imon nurini ketkazishi bilan birga, dil va dunyosi buzilishiga sabab bo'ladi. Hasad tufayli kishilar o'rtasidagi do'stlik va inoqlik nafrat va adovatga aylanadi. Shuning uchun Alloh taolo biz bandalarini hasaddan qaytargan: «Alloh biringizni biringizdan biror ne'mat bilan ortiq qilib qo'ygan bo'lsa, sizlar uni (hasadgo'ylik bilan) orzu qilmang!..»
Shunday ekan, har bir aqlli kishi o'ziga Alloh taolo bergan ne'matlarga qanoat qilib rozi bo'lishi, o'zgalarga hasad qilmasligi kerak.
Ulamolar: “Boshqalarda bo'lgan fazilatni ulardan yo'qolishini tilamay, o'zida ham bo'lishini orzu qilish mumkinmi?” degan savolga ikki xil javob berganlar: ba'zilari bo'ladi deyishgan, ba'zilari esa aksincha – yo'q deyishgan. Chunki u fazilatlarga (boylik yo martabaga) erishish uning xulq-atvorini buzishi mumkin. Shuning uchun: “Yo Alloh! Dinu dunyoim, hayotim va oxiratimda menga xayrli bo'lgan narsani ber”, deb duo qilish lozim.
«…Erkaklar ham o'z kasblaridan ulush olurlar, ayollar ham o'z kasblaridan ulush olurlar…» Ya'ni, Ibn Jarir so'ziga ko'ra, har bir kishi amaliga muvofiq – yaxshi bo'lsa mukofot, yomon bo'lsa jazo oladi.
«…(Hasad qilish o'rniga) Allohning fazlidan so'rangiz. Albatta, Alloh hamma narsani biluvchidir». Ya'ni, Allohdan fazlini so'ranglar, sizlarga beradi, chunki u Zot Karim va Vahhobdir.
“Jalolayn” tafsirida bu oyat: “Ehtiyoj sezgan narsalaringizni so'rang, sizlarga beradi”, deb tafsir qilingan. “Tafsiri Nasafiy”da: “Kim Allohning fazlidan so'ramasa, (Alloh) unga g'azab qiladi”, deyilgan va ushbu hadis keltirilgan: «Alloh taolo ko'p yaxshiliklarni bandadan tutib turadi va: “Bandam Mendan so'ramaguncha bermayman”, deydi» (Imom Buxoriy rivoyati).
Rasululloh sollallohu alayhi va sallam aytadilar: “Allohdan fazlini so'ranglar, chunki Alloh so'raganni yaxshi ko'radi” (Imom Buxoriy rivoyati). Demak, insonning o'zida yo'q, boshqalarda bor narsalarga, yoki o'zidan yuqoriroq insonlarga ko'zi tushsa, yoki bu haqda o'ylab, qalbida bezovtalikni sezsa, buning davosi – oyat tafsirini mushohada qilib, hayotda har kim qilgan ishiga yarasha nasibasini olishini anglagan holda, Alloh taoloning ulug' fazlidan so'rab, harakat qilishi kerak.
Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qiladi: «Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Qaysi biringiz xulqi va molida o'zidan ustun insonga qarasa, o'zidan pastroqqa ham qarasin”, deb marhamat qildilar» (Imom Buxoriy rivoyati).
Bu insonning siqilgan qalbi uchun foydali davodir va bu qarash qalblarda nadomat va hasratni paydo qilmaydigan qarashdir. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam ummatlarining turli holatlarini yaxshi bilganlari uchun ularni mahzun bo'lib, g'am chekmaydigan, aksincha, qanoat hosil qilib, rozi bo'ladigan tomonga yo'naltirdilar. Ya'ni, kishi o'zidan ustun va a'loroq bo'lgan insonlarga qarab, qalbi siqilsa, hasrat cheksa, o'zidan pastroq va moli kamroq insonlarga qarab, Rabbiga shukronalar aytadi, Allohning ne'matlaridan hech kim benasib qolmayotganini ko'radi.
Ammo inson ibodatlar, toatlar, solih amallarda o'zidan ko'ra peshqadamroq, Allohga qurbati ziyodaroq kishilarga qarashi mustahab ishlardandir. Bu ko'rsatmalarga amal qilgan kishi hayotda rizolik va xotirjamlikka, rohat va sakinatga erishadi, o'zining butkul ne'matlar ichida ekanini his qiladi va bu ne'matlar shukrini ado etishga shoshiladi. Alloh taolo unga fazli – ehsonini yanada ziyoda aylaydi.
Ibrohim surasida bunday ogohlantirilgan: «…Qasamki, agar (bergan ne'matlarimga) shukr qilsangiz, albatta, (ularni yanada) ziyoda qilurman. Bordiyu, noshukrchilik qilsangiz, albatta, azobim (ham) juda qattiqdir» (7-oyat).
Tafsir kitoblari asosida
Odina SAIDAKBAR qizi tayyorladi.
“Mo'minalar” jurnalining 2020 yil, 5-sonidan
Pol Kapur: «Bu yerda tarixni nafaqat ko‘rasiz, balki uni his qilasiz»
AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga tashrif buyurdi, xabar bermoqda iccu.uz.
Islom sivilizatsiyasining ko‘p asrlik tarixi, uning ilm-fan, madaniyat va ma’rifat taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi ekspozitsiyalarida yaxlit va ta’sirchan tarzda namoyon etilgan. Tashrif davomida Samir Pol Kapur islomgacha bo‘lgan davr sivilizatsiyalaridan tortib, Yangi O‘zbekiston davriga qadar bo‘lgan tarixiy jarayonlarni aks ettiruvchi galereyalar, buyuk allomalarning ilmiy-ma’rifiy merosi, noyob qo‘lyozmalar, muqaddas yodgorliklar hamda zamonaviy raqamli texnologiyalar asosida yaratilgan interaktiv ekspozitsiyalar bilan yaqindan tanishdi.
Mehmon ekspozitsiyalarning mazmunan izchilligi va tarixiy jarayonlarni bir-biri bilan uzviy bog‘liq holda namoyon etish usuliga alohida e’tibor qaratdi. Uning qayd etishicha, bu yerda muzey eksponatlari orqali o‘tmish haqida ma’lumot olish bilan cheklanib qolmay, tarixiy davrlar ruhini his qilish, ular o‘rtasidagi bog‘liqlikni anglash imkoni ham mavjud.
Samir Pol Kapur o‘z taassurotlarini quyidagicha ifodaladi:
«Bu muhtasham maskan. Islom tarixi va madaniyatining asrlar davomidagi taraqqiyoti bilan yaqindan tanishish men uchun unutilmas tajriba bo‘ldi. Bu yerda tarixni shunchaki kitob sahifalari orqali emas, balki o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz, uni his qilasiz va go‘yo o‘sha davrlarning ichida bo‘lasiz. Shu bois ushbu noyob maskanni barpo etishga hissa qo‘shgan barcha insonlarga samimiy minnatdorchilik bildiraman.
Yoshlarga ham bu yerga kelishni albatta tavsiya qilaman. Chunki bu maskan nafaqat tarixni o‘rganish, balki o‘tmish bilan kelajak o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlikni anglash imkonini beradi. Men uchun eng esda qolarli lahzalardan biri Qur’oni karimga bag‘ishlangan golografik namoyish bo‘ldi. U menda katta taassurot va hayajon uyg‘otdi.
Menimcha, bu dargoh islom sivilizatsiyasining jahon tamadduniga qo‘shgan ulkan hissasini butun dunyoga namoyon etishga xizmat qiladi. Shuning uchun har bir inson bu yerga tashrif buyurib, ana shu boy va bebaho meros bilan shaxsan tanishishi lozim».
Pol Kapurning fikricha, Markazning ahamiyati uning tarixiy merosni namoyon etish bilangina cheklanmaydi. Ushbu maskan yosh avlod uchun o‘tmish saboqlarini anglash, ilm-fan va ma’rifatning sivilizatsiya taraqqiyotidagi o‘rnini his etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhini shakllantirish uchun ham muhim ma’naviy-ma’rifiy maydon vazifasini o‘taydi.
Tashrif yakunida AQSH Davlat kotibining Janubiy va Markaziy Osiyo ishlari bo‘yicha yordamchisi Samir Pol Kapur Islom sivilizatsiyasi markazidan olgan taassurotlari yuksak ekanini qayd etib, ushbu maskan boy tarixiy merosni zamonaviy muzey texnologiyalari va ta’sirchan taqdimot usullari orqali jahon jamoatchiligiga yetkazishda muhim ahamiyat kasb etishini ta’kidladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
