Solih va sog'lom farzand so'rab duo qilish
Jamiyat hayotida muhim hodisa yuz berdi – yangi oila dunyoga keldi. Nikoh asosida boshlangan yangi hayotning har lahzasi har bir kelin-kiyov uchun unutilmasdir. Ayni damda, go'zal va osuda hayot orzusida qadam tashlayotgan ikki qalbning eng asosiy maqsadi – Alloh taolo ularga solih va sog'lom farzand berishini so'rab duo qilishlari bo'lib, bu juda ham ahamiyatlidir.
Bu bejizga emas albatta. Chunki bu payg'ambarlarning amalidir. Masalan “Oli Imron” surasining 38 oyatida: “Shu chog'da Zakariyo Robbisiga duo qilib: Robbim, menga O'z huzuringdan pokiza zurriyot hadya et. Albatta, Sen duoni eshituvchisan”, dedi” ko'rinishidagi duo. Mazkur duo hali kelin homilali bo'lmasdan avval o'qilishi lozim. Ayniqsa kiyov boshchiligida ushbu duo va iltijolarning qilinishi yanada muhimdir.
Bo'lajak otaning duosi ijobat bo'lib, bola homila shaklida rivojlana boshlagach, uning kelajakda aqlan va jismonan sog'lom, shu bilan birga ahli solihlardan bo'lishini so'rab duo qilishda bo'lajak onaning ham ko'magi juda zarurdir. Zero bu insoniyat otasi Odam va momo Havvodan meros qolgan amaldir. Jumladan ular (Odam ota va momo Havvo) oyatda zikr etilganidek: “...U (homila) og'irlashganda esa ikkovlon Robbilari Allohga: “Agar bizga solih (farzand) bersang, albatta, shukr keltirguvchilardan bo'lajakmiz”, deb duo qildilar” (A'rof, 189). Farzandning dunyoga kelish vaqti yaqinlashgani sari bo'lajak ota ham ona ham o'ziga xos go'zal maqsad va istaklar bilan birga, onaning sog'ligiga oid qo'rquv, hadik va farzandning jisman komil va sog'lom hamda aqlan etuk tug'ilishi orzusi paydo bo'ladi. Aynan mana shu davrga kelib bo'lajak ota-ona: “Agar bizga solih farzand bersang, albatta, shukr qilguvchilardan bo'lamiz”, deb doimiy duo qilishlari lozim bo'ladi.
Duo qilishga targ'ib bejizga emas albatta. Chunki zamonviy ilmiy tadqiqotlar asosida olimlar nima uchun insoniyat kundan kunga o'zaro oqibatsiz, beshavqat va berahmlik sari yuz tutayotgani, bir oila a'zolarining bir biriga hurmati va ehtiromining yo'qolishi sababini topganlarini e'lon qildilar. Olimlarning xulosalariga ko'ra, buning asosi bolaning zinodan va farzand ko'rishni istamagan ota-onalardan tug'ilishi ekan. Bu esa barchaga ma'lum holat ya'ni, ota-onaning farzandli bo'lishni xohlamay turgandagi ruhiy holati, o'rtada vujudga keladigan homilaga o'tishi va shu bilan birga ona qornida rivojlanayotgan bolaning dunyoga kelishiga rozi bo'lmayotgan ota-onaning salbiy kayfiyatini bolaga bo'lgan salbiy ta'siridir ya'ni, uning haqqiga duoi xayr qilinmasligidir.
Yuqoridagilardan kelib chiqib shunday xulosa qilishimiz lozimki, har bir kelin-kiyov va har bir ota-ona har doim Allohdan mana shu Vatanga, elu yurtga manfaatli solih va sog'lom farzand so'rab duo qilishi kerak.
O'MI mutaxassisi Akmalxon AHMYeDOV
“Solombo Times”: O‘zbekistonda “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirish davlat siyosatiga aylangan
Shri-Lankaning “Solombo Times” nashrida “O‘zbekistonda Yangi uyg‘onish davri: kelajak texnologiyalari yordamida buyuk o‘tmishni qayta tiklash” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Shri-Lankalik taniqli jurnalist Fazan Navaz tomonidan yozilgan ushbu materialda so‘nggi o‘n yilda O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan Yangi O‘zbekistonni bunyod etish, “Uchinchi Renessans” g‘oyasini amalga oshirishga qaratilgan islohotlar va ularning samarali natijalari xususida so‘z yuritilgan.
Muallifning yozishicha, Markaziy Osiyo markazida sokin, ammo ulkan ahamiyatga ega inqilob yuz bermoqda. Bu kurash qurol-yarog‘ bilan emas, balki qo‘lyozmalar, muzeylar va mikrochiplar yordamida amalga oshirilmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev rahbarligida O‘zbekiston Samarqand va Buxoro kabi shaharlar jahon ilm-fani, she’riyati va falsafasining yetakchi markazlari bo‘lgan O‘rta asrlardagi “Oltin asr” shon-shuhratini qayta tiklashga intilmoqda.
Bu jarayonning o‘ziga xos jihati shundaki, O‘zbekiston ming yildan ziyod tarixga ega madaniy merosni asrash, qayta tiklash va keng ommaga yetkazish uchun sun’iy intellekt hamda raqamli texnologiyalardan faol foydalanmoqda.
Nashrda O‘zbekistonning boy madaniy va tarixiy merosi hamda uni saqlash bo‘yicha islohotlarga to‘xtalib o‘tilgan. Qayd etilganidek, bu zamin insoniyat tarixidagi eng buyuk allomalarga beshik bo‘lgan. Astronom va davlat arbobi Mirzo Ulug‘bek Samarqandda yulduzlarni hayratlanarli darajada aniq kuzatish imkonini bergan rasadxona barpo etgan. Xorazmdagi Ma’mun akademiyasi olimlari esa Yevropada Renessans boshlanishidan ancha avval matematika va tibbiyot sohalarida yuksak yutuqlarga erishgan edi.
O‘zbekiston yetakchisi bu tarixiy merosni tez-tez tilga olib, Mirzo Ulug‘bekni nafaqat buyuk olim, balki ilm-fanni eng yuksak qadriyat deb bilgan davlat arbobi sifatida ta’riflaydi. Davlat rahbari bugungi yangilanish jarayonini “Uchinchi Renessans” deb atab, uni O‘zbekistonning ilmu ma’rifat va madaniyat markazi sifatidagi mavqeini qayta tiklashga qaratilgan umummilliy loyiha sifatida baholaydi. Tarixchilar ta’biri bilan aytganda – bu atama mintaqada avval mavjud bo‘lgan ikki buyuk yuksalish davridan keyingi navbatdagi uyg‘onish bosqichini anglatadi.
Muallifning fikricha, O‘zbekistonda Uchinchi Renessans g‘oyasini amalga oshirish shunchaki gap emas, balki davlat siyosatiga aylangan.
“Bu ulkan maqsadning eng yorqin ramzi joriy yil Toshkentda qad rostlagan Islom sivilizatsiyasi markazidir. 2026 yil mart oyida 40 mamlakatdan tashrif buyurgan 1500 dan ortiq mutaxassis ishtirokida qurib bitkazilgan mazkur markaz o‘z bag‘rida islom olamining eng noyob yodgorliklaridan biri – VII asrga mansub Usmon Mus'hafini saqlaydi. Shuningdek, bu yerda ilmiy laboratoriyalar, restavratsiya ustaxonalari va arxivlar faoliyat yuritadi. Markaz allaqachon dunyodagi eng chiroyli yangi muzeylardan biri sifatida e’tirof etilgan”, – deya qayd etgan jurnalist.
Materialda ta’kidlanishicha, O‘zbekiston yondashuvining boshqalardan ajratib turadigan muhim jihati – bu sun’iy intellektdan iqtisodiy taraqqiyot vositasi sifatidagina emas, balki madaniy merosni muhofaza qilish vositasi sifatida ham foydalayotganidadir.
Sun’iy intellekt turizm sohasini ham tubdan o‘zgartirmoqda. Bu tashabbus 2026 yilda mamlakatga 12 million sayyohni jalb qilish rejasining bir qismi hisoblanadi.
Fazan Navaz o‘z maqolasini “Uchinchi Renessans” o‘z oldiga qo‘ygan maqsadlarga to‘liq erishadimi-yo‘qmi, buni vaqt ko‘rsatadi. Biroq bugunning o‘zidayoq O‘zbekiston qanday yo‘ldan odimlab borayotgani aniq ko‘rinib turibdi”, – degan so‘zlar bilan yakunlagan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati