Solih va sog'lom farzand so'rab duo qilish
Jamiyat hayotida muhim hodisa yuz berdi – yangi oila dunyoga keldi. Nikoh asosida boshlangan yangi hayotning har lahzasi har bir kelin-kiyov uchun unutilmasdir. Ayni damda, go'zal va osuda hayot orzusida qadam tashlayotgan ikki qalbning eng asosiy maqsadi – Alloh taolo ularga solih va sog'lom farzand berishini so'rab duo qilishlari bo'lib, bu juda ham ahamiyatlidir.
Bu bejizga emas albatta. Chunki bu payg'ambarlarning amalidir. Masalan “Oli Imron” surasining 38 oyatida: “Shu chog'da Zakariyo Robbisiga duo qilib: Robbim, menga O'z huzuringdan pokiza zurriyot hadya et. Albatta, Sen duoni eshituvchisan”, dedi” ko'rinishidagi duo. Mazkur duo hali kelin homilali bo'lmasdan avval o'qilishi lozim. Ayniqsa kiyov boshchiligida ushbu duo va iltijolarning qilinishi yanada muhimdir.
Bo'lajak otaning duosi ijobat bo'lib, bola homila shaklida rivojlana boshlagach, uning kelajakda aqlan va jismonan sog'lom, shu bilan birga ahli solihlardan bo'lishini so'rab duo qilishda bo'lajak onaning ham ko'magi juda zarurdir. Zero bu insoniyat otasi Odam va momo Havvodan meros qolgan amaldir. Jumladan ular (Odam ota va momo Havvo) oyatda zikr etilganidek: “...U (homila) og'irlashganda esa ikkovlon Robbilari Allohga: “Agar bizga solih (farzand) bersang, albatta, shukr keltirguvchilardan bo'lajakmiz”, deb duo qildilar” (A'rof, 189). Farzandning dunyoga kelish vaqti yaqinlashgani sari bo'lajak ota ham ona ham o'ziga xos go'zal maqsad va istaklar bilan birga, onaning sog'ligiga oid qo'rquv, hadik va farzandning jisman komil va sog'lom hamda aqlan etuk tug'ilishi orzusi paydo bo'ladi. Aynan mana shu davrga kelib bo'lajak ota-ona: “Agar bizga solih farzand bersang, albatta, shukr qilguvchilardan bo'lamiz”, deb doimiy duo qilishlari lozim bo'ladi.
Duo qilishga targ'ib bejizga emas albatta. Chunki zamonviy ilmiy tadqiqotlar asosida olimlar nima uchun insoniyat kundan kunga o'zaro oqibatsiz, beshavqat va berahmlik sari yuz tutayotgani, bir oila a'zolarining bir biriga hurmati va ehtiromining yo'qolishi sababini topganlarini e'lon qildilar. Olimlarning xulosalariga ko'ra, buning asosi bolaning zinodan va farzand ko'rishni istamagan ota-onalardan tug'ilishi ekan. Bu esa barchaga ma'lum holat ya'ni, ota-onaning farzandli bo'lishni xohlamay turgandagi ruhiy holati, o'rtada vujudga keladigan homilaga o'tishi va shu bilan birga ona qornida rivojlanayotgan bolaning dunyoga kelishiga rozi bo'lmayotgan ota-onaning salbiy kayfiyatini bolaga bo'lgan salbiy ta'siridir ya'ni, uning haqqiga duoi xayr qilinmasligidir.
Yuqoridagilardan kelib chiqib shunday xulosa qilishimiz lozimki, har bir kelin-kiyov va har bir ota-ona har doim Allohdan mana shu Vatanga, elu yurtga manfaatli solih va sog'lom farzand so'rab duo qilishi kerak.
O'MI mutaxassisi Akmalxon AHMYeDOV
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
