frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

Ehtimol, Qiyomat yaqinda bo'lar...

27.10.2023   4987   3 min.
Ehtimol, Qiyomat yaqinda bo'lar...

Qiyomat qachon bo'lishini bilmaymiz, ammo Qur'on oyatlari va  hadislarga ko'ra, u yaqindir.

Bu haqda Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Odamlarga hisobot (kun)lari (qiyomat) yaqinlashib qoldi. Ular hanuz g'aflatda, (imon va amaldan) yuz o'giruvchidirlar”(Anbiyo surasi, 1-oyat).

Qur'oni karimda aytiladi: “Odamlar Sizdan qiyomat (qachon bo'lishi) haqida so'raydilar. «U haqdagi ma'lumot faqat Allohning huzuridadir», – deb ayting! Qayerdan bilursiz, ehtimol, qiyomat yaqinda bo'lar”(Ahzob surasi, 63-oyat).

Boshqa oyati karimalarda bunday deyiladi: “Chunki ular u (kun)ni uzoq deb bilurlar, Biz esa uni yaqin bilurmiz” (Ma'orij surasi, 6-7-oyatlar).

Qiyomatning yaqinligini uning belgi va alomatlarining namoyon bo'lishidan ham bilish mumkin.

Ko'plab oyati karimalarda Haq taolo hisob va jazo kuni yaqinligini va'da qiladi.  Aslida bu dunyo hayoti abadiy hayotning oldida bir lahzadir, xolos.

Sahl roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vassallam: “Men qiyomat ila mana bundoq holda yuborildim”, dedilar va ikki barmoqlarini cho'zib ishora qildilar. Boshqa rivoyatda: “Men qiyomat ila mana bu ikkisi kabi yuborildim”, dedilar va ko'rsatkich va o'rta barmoqlarini qo'shdilar, deyilgan (Ikki shayx va Termiziy rivoyati).

Yana boshqa bir hadisi sharifda esa: Rasululloh sollallohu alayhi vassallam: “Dunyoda turishingiz sizlardan oldin o'tgan ummatlarga nisbatan go'yo asrdan quyosh botgunichadir”, deganlar (Imom Buxoriy rivoyati).

 Ibn Kasir rahimahulloh aytadi: “Alloh taolodan boshqa hech kim Qiyomat qachon bo'lishini va unga qancha vaqt qolganini bilmaydi. Hatto Rasululloh sollallohu alayhi vasallamdan u vaqtning qachonligi haqida birorta hadis rivoyat qilinmagan. Lekin, uning alomatlari zohir bo'lishidan Qiyomat kuniga oz qolganini bilish mumkin. Qolaversa, o'tayotgan vaqt ham Qiyomatga tobora yaqin qolayotganidan darak beradi”.

Qiyomat kuni yaqin va uning muqarrarligi aniq. O'z tushunchamizga ko'ra undan qanchalik uzoq yoki umrimizni qisqa deb bilmaylik u, albatta, keladi. Kelganda uni hech qaytarib bo'lmaydi.

Manbalar asosida

Bahriddin HUShBOQOV
tarjimasi

Boshqa maqolalar

Inson barmoq izlari

26.06.2026   5467   4 min.
Inson barmoq izlari

Inson tanasidagi eng hayratli alomatlardan biri – uning barmoq izlaridir.


Agar ikki egizak bir tuxumdan yaralgan bo‘lsa – zero ba’zi egizaklar ikki tuxumdan, ba’zilari esa bir tuxumdan yaraladi – hatto shunday holatda ham ularning barmoq izlari bir-biridan mutlaqo farq qiladi.


Bu haqiqatga Alloh subhanahu va taolo O‘zining aziz Kitobida ishora qilib shunday marhamat qiladi:


“Inson Bizni, uning suyaklarini jamlay olmas, deb o‘ylarmi? Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 3–4-oyatlar).


Zamonaviy ilm-fan barmoq izlarida yuzga yaqin o‘ziga xos alomat borligini aniqladi. Agar ikki barmoq izida ana shu yuz alomatdan o‘n ikkitasi o‘zaro mos kelsa, u holda bu ikki iz bir insonga tegishli deb qabul qilinadi.


Tasodifan ikki barmoq izining bir xil chiqish ehtimoli esa oltmish to‘rt milliarddan bittadir. Ya’ni yer yuzida oltmish to‘rt milliard inson yashagan taqdirda ham, shundagina bir juft barmoq izining o‘xshab qolish ehtimoli paydo bo‘ladi. Holbuki, dunyo aholisi 8 milliardni tashkil etadi, xolos.


Barmoq izlarining shakli ham favqulodda murakkabdir. Unda yoylar, egri chiziqlar, burilishlar, burchaklar, tarqalishlar, mayda chiziqlar, chuqurchalar va tarmoqlanishlardan iborat noyob tuzilish mavjud.


Ayrim tibbiyot muassasalarida bir barmoq izi namoyish qilinib, uning ostiga o‘n besh mingta boshqa barmoq izi qo‘yilganida ham, ulardan ikkitasi hatto yetti nuqtada ham mutlaq o‘xshash chiqmagan.


Barmoq izi inson ona qornida bo‘lganidayoq, homilaning oltinchi oyida shakllana boshlaydi va inson o‘lguniga qadar o‘zgarmasdan saqlanadi.


Yana ham hayratlisi shuki, agar barmoq uchidagi teri butunlay olib tashlansa, uning o‘rnida qayta o‘sib chiqqan yangi terida avvalgi barmoq izining o‘zi yana paydo bo‘ladi.


Ayrim jinoyatchilar barmoq izlarini yo‘qotish uchun jarrohlik amaliyotlarini o‘tkazganlar. Ular barmoq terisini kesib tashlab, boshqa joydan olingan terini ko‘chirib o‘tkazganlar. Ammo oradan bir necha oy o‘tgach, avvalgi barmoq izlari yana qayta namoyon bo‘lgan.


Chunki bu – Alloh taolo insonga bergan ilohiy muhrdir. Uni bashar quvvati yo‘q qilib tashlay olmaydi.


Qiyomat kuni Alloh taolo insonlarni qayta tiriltirganida ham ana shu chiziqlar, chuqurchalar, tarmoqlar va mayda belgilar yana avvalgi holiga qaytariladi.


Alloh taolo marhamat qiladi: “Ha, Biz uning barmoq uchlarini ham asl holiga keltirishga qodirmiz” (Qiyomat surasi, 4-oyat).  


Bu – Alloh taoloning buyuk oyatlaridan biridir. Inson hali ona qornida ekan, bu naqshlar qanday yaratiladi? Keyin inson o‘lganidan so‘ng Alloh taolo ularni qanday qilib yana avvalgi holiga qaytaradi?


Bu savollarning o‘zi inson qalbini tafakkurga, aqlni esa Yaratuvchining qudrati haqida mulohaza qilishga chorlaydi.


Zamonaviy ilm-fan yana bir hayratli haqiqatni kashf etdi: insonning ko‘z gavhari – ya’ni ko‘zning rangli qismi ham har bir insonda o‘ziga xos bo‘lib, u ham shaxsni aniqlashda barmoq izi kabi noyob belgi vazifasini bajaradi.


Demak, inson tanasidagi har bir a’zo, har bir chiziq, har bir hujayra va har bir biologik belgi – Alloh taoloning qudratiga dalolat qiluvchi tirik oyatdir. 


Muhammad Rotib Nabulsiyning 

Qur’on va sunnatdagi 

ilmiy mo‘jizalar 

ensiklopediyasidan

Mir Arab oliy madrasasi

o‘qitvchisi
Abdurahmonov

Abdulhodiy

tarjima qildi