— To'rt nafar qizim bor. Erim qiz tuqqanim uchun bizni tashlab uydan chiqib ketgan. Hozirda umuman xabar olmaydi. Shu farzandlarning uvoli tutadi-mi? Dinimizda bunday otalar haqida nima deyilgan?
— Alloh taolo Qur'oni Karimda bunday marhamat qiladi:
﴿لِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ يَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ إِنَاثًا وَيَهَبُ لِمَنْ يَشَاءُ الذُّكُورَ أَوْ يُزَوِّجُهُمْ ذُكْرَانًا وَإِنَاثًا وَيَجْعَلُ مَنْ يَشَاءُ عَقِيمًا إِنَّهُ عَلِيمٌ قَدِيرٌ﴾
“Osmonlaru erning mulki Allohnikidir. U zot xohlagan narsasini yaratur. U zot xohlagan kishisiga qizlar hadya etur va xohlagan kishisiga o'g'illar hadya etur. Yoki ularni juftlab o'g'il-qiz qilib berur va xohlagan kishisini tug'mas qilur. Albatta, U zot o'ta bilguvchi va o'ta qodirdir”(Shuro surasi, 49-50 – oyatlar).
Insonga hamma narsani faqat Alloh taolo berishining yorqin namunasi farzand masalasida ko'rinadi. Ayni shu masalada inson o'zining ojizligini his etadi. O'z xohishiga ko'ra biron narsani bor qila olmasligini, Alloh taoloning madadi va inoyatiga muhtoj bo'lib turishini anglab etadi.
Abu Sa'iyd Hudriy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: “Kimning uchta qizi bo'lsa yoki uchta singlisi bo'lsa yoxud ikki qizi yoki ikki singlisi bo'lsa, u ularning suhbatini yaxshi qilgan bo'lsa va ularning haqqida Allohga taqvo qilgan bo'lsa, unga jannat berilur”, dedilar (Imom Termiziy, Imom Abu Dovud rivoyati).
Qiz ko'rgani uchun ayol aybdor-mi?! Kimga qanday farzand ato etishni Alloh taoloning O'zi biladi. Savolda ko'zda tutilgan erkak pastkashlik qilgan, Alloh taoloning qazoi qadariga rozi bo'lmagan, ayolini mas'ullikda ayblab, unga tuhmat qilgan, o'zining zimmasidagi otalik mas'uliyatini his qilmagan, nafaqa degan muhim vojib amalni tark etgan kimsa hisoblanadi. Agar u o'zini tuzatib, tavba qilib, oilasini qaytarib olib kelmasa, dunyoda ham, oxiratda ham og'ir ahvolda qoladi. Vallohu a'lam!
Muhammad Ayyub HOMIDOV
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Inson qalbi – Alloh taoloning nazari tushadigan muqaddas makon. Biroq bu makonni zaharlovchi, ma’naviy hayotni izdan chiqaruvchi illatlar borki, ularning eng xavflisi adovat va kek saqlashdir. Adovat shunday bir olovki, u avvalo egasining qalbini kuydiradi, so‘ngra jamiyat jipsligiga putur yetkazadi.
Qur’oni karimda adovatdan qaytarilgan.
Islom dini insonlarni o‘zaro muhabbat va kechirimli bo‘lishga chorlaydi.
Alloh taolo Qur’oni Karimda mo‘minlarni bir-birlariga nisbatan qalblarida g‘araz saqlamaslikka chaqirib, bunday marhamat qiladi: «Parvardigoro, O‘zing bizlarni va bizlardan ilgari iymon bilan o‘tganlarni mag‘firat qilgin va qalblarimizda iymon keltirgan zotlarga nisbatan biron g‘araz (adovat) paydo qilmagin...» (Hashr surasi, 10-oyat).
Bu oyat mo‘min kishi nafaqat tilida, balki ichki dunyosida ham boshqalarga nisbatan pok bo‘lishi kerakligini anglatadi. Adovat bor joyda iymon halovati bo‘lmaydi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam ummatni adovat va nafratdan qattiq ogohlantirganlar. Zero, bu illat insonning qilgan barcha ezgu amallarini yo‘qqa chiqarishi mumkin.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam aytdilar:
"Bir-biringizga adovat qilmang, bir-biringizga hasad qilmang va bir-biringizdan yuz o‘girmang. Ey Allohning bandalari, o‘zaro birodar bo‘ling!" (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Adovatning inson hayotiga ta’siri juda kuchlidir.
Adovat — bu ruhiy zanjir. Kek saqlagan inson doimiy bezovtalikda yashaydi. Uning salbiy oqibatlarini quyidagicha tasniflash mumkin:
Ma’naviy tanazzul: Adovat egasining ibodatlaridan lazzat ketadi, chunki qalb nafrat bilan band.
Ijtimoiy inqiroz: Oilalar buzilishi, qarindoshlar o‘rtasidagi rishtalar uzilishi va jamiyatdagi ixtiloflarning bosh manbai adovatdir.
Sog‘liqqa ziyon: Tibbiy nuqtayi nazardan ham, doimiy nafrat va g‘azab qon bosimi, yurak xastaliklari va asab tizimi yemirilishiga sabab bo‘ladi.
Xulosa
Adovat - qalbni ichidan kemiruvchi zangdir. Undan qutulishning yagona yo‘li - kechirimli bo‘lish. Birovdan o‘ch olish nafsni qondirishi mumkin, lekin kechirish qalbga haqiqiy orom beradi.
Zero, ulug‘larimiz aytganlaridek: "Kechirimli bo‘lish – zaiflik emas, balki kuchli ruhiyat belgisidir". Qalbimizni adovatdan poklab, mehr-muhabbatga joy ochaylik, shunda ikki dunyo saodatiga erishamiz.
Habibullo Muminjonov,
Kosonsoy tumani “Islomxon” jome masjidi imom-xatibi