Bir hadis sharhi: "Zarar etkaza olmaydilar"
Muoviya roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Nabiy sollallohu alayhi vasallam: "Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qilib qo'yadi. Albatta, men taqsimlovchiman, xolos, Alloh beradi. Albatta, bu ummat Allohning ishi (qiyomat) kelguncha Allohning amrida qoim bo'ladi. Ularga xilof qilganlar zarar etkaza olmaydi", dedilar (To'rtovlari rivoyat rivoyat qilganlar).
"Alloh kimga yaxshilikni iroda qilsa, uni dinda faqih qilib qo'yadi". Demak, din ta'limotlarini yaxshi tushunadigan bo'lish banda uchun katta baxt-saodat, unga Alloh taolo yaxshilikni iroda qilganining alomatidir. Demak, diniy ilmni bandaga Alloh taoloning O'zi beradi.
"Albatta, men taqsimlovchiman, xolos, Alloh beradi". Bundan, men Alloh bergan ilmni etkazaman, xolos. Haqiqiy beruvchi Allohning O'zi, deganlari tushuniladi.
"Albatta, bu ummat Allohning ishi (qiyomat) kelguncha Allohning amrida qoim bo'ladi. Ularga xilof qilganlar zarar etkaza olmaydi".
Darhaqiqat, bu ulkan bashorat, musulmon ummati qiyomat qoim bo'lguncha Allohning amrini tutib turishi haqidagi ta'kidli xabardir. Ehtimol, barcha musulmonlar Allohning amrini birdek tutmaslar. Qaysidir davrda ba'zilari va qaysidir davrda ko'pchiliklari Allohning amrini tutmaslar. Ammo Islom ummati ichida Allohning amrini doimo tutuvchilar qiyomatgacha bo'lishi aniq. Shu bilan birga, Islom ummatiga xilof qiluvchilar bo'lishi ham aniq. Eng muhimi, xilof qiluvchilar Islom ummatiga zarar etkaza olmaydilar.
Bu bashorat Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning mo''jizalari ekanligi ham ochiq-oydin ko'rinib turibdi. U zotdan boshqa odam bu gapni Islom ummati zaif bo'lib turgan paytda ayta olmas edi. Bir ming to'rt yuz yildan ortiq muddatli tajriba Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ushbu bashoratlarini tasdiqlab kelmoqda.
Arab mushriklari avval boshdayoq ahd va kuchlarini bir qilib, Islom va musulmonlarni er yuzidan supurib tashlashga qattiq harakat qildilar. Barcha dalolatlar, barcha o'lchovlar musulmonlarning mag'lubiyatidan darak berar edi. Lekin Allohning tadbiri ila oz sonli kuchsiz musulmonlar g'olib, ko'p sonli kuchli mushriklar mag'lub bo'ldilar. O'sha vaqtda dunyoni so'rab turgan Rum va Fors imperiyalari yosh Islom davlatini er yuzidan supurib tashlashning payiga tushdilar. Oqibati nima bilan tugagani hammaga ma'lum. Mazkur ikki kuchli saltanat qulab, ular egallab turgan erlardagi mazlum insonlar Islom adolatidan bahramand bo'ldilar. Undan keyin ham turli kuchlar, tuzumlar Islomga va musumonlarga zarar etkazishga urinib ko'rdilar. Bu urushlarning ko'pchiligida inson o'lchovi bo'yicha, Islom dushmanlari o'z maqsadlariga erishishlari aniq edi. Kuchlar teng emas, sharoitlar boshqacha edi. Har safar, endi Islomga qarshi hal qiluvchi zarba berildi, deb gumon qilinar edi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning ushbu bashoratlaridan bexabar musulmonlar ham noumid bo'lar edilar. Lekin har safar dushmanlarning Islom ummatiga qarshi qilgan harakatlari chippakka chiqaverdi, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning bashoratlari tasdiq topaverdi.
Ushbu hadisi sharifdan oladigan foydalarimiz:
1. Islomni yaxshi anglab, faqih bo'lishga targ'ib.
2. Islomda faqih bo'lish – Allohning yaxshiligi ekanligi.
3. Islom ummati qiyomatgacha Allohning amrida qoim bo'lishi.
4. Islom ummatiga hech kim zarar etkaza olmasligi.
Hozirgi hayotimizda bu hadisi sharif hikmatiga juda muhtojmiz.
Nima uchun ichimizda dinimiz hukmlarini daqiq tushunuvchi kishilarimiz yo'q darajada?
Nima uchun oramizda Alloh taolo yaxshilikni iroda qilgan odamlar yo'q darajada?
Yoki biz uchun Alloh yaxshilikni iroda qilishining keragi yo'qmi?
Yoki Islom ahkomlarini daqiq va aniq tushunishning zarurati yo'qmi?
Bu chidab bo'lmaydigan darajadagi achinarli holdir. Agar biz o'zimizni musulmon hisoblasak, Allohdan, qiyomat kunidan umidvor bo'lsak, Islomni yaxshi tushunishga harakat qilmog'imiz lozim. Alloh taolo yaxshilikka iroda qilgan kishilardan bo'lishga urinmog'imiz lozim.
"Hadis va hayot" kitobi asosida tayyorlandi.
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
