Fosiqlar bilan do'stlashish - 51 qism
Alloh taoloning taqiq va amrlarini tan olmaydigan, Unga itoat etmaydigan, azobidan qo'rqmaydigan kimsalar bilan do'st bo'lish nafsning dahshatli kasalligidir.
Muolaja uslubi
Nafsning bu kasalligidan qutilish uchun fojir “do'st”lardan aloqani uzish, ulardan uzoq bo'lish hamda so'zi va amali orqali Alloh taoloning rizoligiga intiladigan solih insonlar bilan do'stlashish lozim. Chunki meva-mevadan rang olganidek, inson do'stidan odob yoki yomon xulqlarni o'rganadi. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kimki o'zini biror qavmga o'xshatsa, bas, u o'sha qavmdandir”, deganlar (Imom Ahmad, Imom Abu Dovud, Imom Tabaroniy rivoyati).
Donishmandlardan biri: “Fosiqlar bilan do'st bo'lish solihlarga yomon munosabatda bo'lishga olib keladi”, degan.
Yana bir olim bunday ogohlantirgan edi: “Kimning qalbida Allohning yaqin bandalariga dushmanlik hissi paydo bo'lsa, uning qalbi Allohdan uzoqlashadi”.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yaxshi va yomon do'stning misolini go'zal tarzda tavsiflaganlar: “Yaxshi suhbatdosh va yomon hamsuhbatning misoli mushk (xushbo'y narsa) sotuvchi va temirchining qo'rasini puflovchi bosqonga o'xshashdir. Bas, mushk sotuvchi yo senga mushk hadya qiladi, yo sotib olasan, modomiki, olmaganingda ham undan yoqimli hid qoladi. Temirchining bosqonidan esa yo kiyiming kuyadi yoki yoqimsiz hid qoladi”, dedilar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).
Imom Navaviy rahimahulloh “Sharhu Sahihi Muslim” asarida ushbu hadisning sharhida bunday deydilar: “Bu hadisda solih va yaxshi amallarni qiladigan odamlar, go'zal axloq egalari bilan birga o'tirishga targ'ib, fosiq va boshqa badxulq ishlar bilan shug'ullanadigan odamlar bilan suhbatdosh bo'lishdan uzoq bo'lish bayon qilingan”.
Boshqa hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yaxshi do'st tanlashga targ'ib qilib, yomon do'stdan ogohlantirganlar: “Kishi do'stining dinidadir, shunday ekan, bas, sizlar kimni do'st tutganingizga qaranglar”, deganlar (Imom Termiziy, Imom Abu Dovud rivoyati).
Ibn Atoulloh Sakandariy rahimahulloh aytdilar: “So'zi sizni to'g'ri yo'lga dalolat qilmaydigan, amali esa Alloh taolo tomon yo'naltirmaydigan kishi bilan do'st bo'lmang!”.
Alloh taolo Qiyomat kuni yomon do'st tanlaganlarning pushaymon bo'lishlarining xabarini bergan: «U Kunda zolim ikki qo'lini tishlab: “Eh, qani edi Rasul bilan bir yo'lni tutgan bo'lsam!” – der. “Evoh! Qani edi, falonchini do'st tutmagan bo'lsam”, – der»(Furqon surasi, 27−29-oyatlar).
Qiyomat kuni Allohning yo'lidan to'sadiganlarni do'st tutganlar pushaymon bo'lib: “Koshki edi, dunyo hayotida solihlar bilan do'st bo'lsaydim deydi”.
Abu Abdurahmon as-Sulamiyning
“Nafs illatlari va ularning muolajasi” kitobidan
Davron NURMUHAMMAD tarjimasi.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda
O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.
Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.
Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.
Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.
O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.
Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.
Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.
Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.
Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.
Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.
– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.
– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.
Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.
– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.
Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
