Sayt test holatida ishlamoqda!
09 Aprel, 2025   |   11 Shavvol, 1446

Toshkent shahri
Tong
04:31
Quyosh
05:53
Peshin
12:30
Asr
17:02
Shom
19:00
Xufton
20:16
Bismillah
09 Aprel, 2025, 11 Shavvol, 1446

2. BAQARA SURASI, 116–119 OYaTLAR

12.09.2020   8721   7 min.
2. BAQARA SURASI, 116–119 OYaTLAR

وَقَالُواْ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدٗاۗ سُبۡحَٰنَهُۥۖ بَل لَّهُۥ مَا فِي ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ كُلّٞ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ١١٦

116. "Allohning farzandi bor", deyishadi. Alloh bundan pokdir! Osmonlaru Yerdagi hamma narsa Uning mulkidir, hamma Unga bo'ysunuvchidir.

Yahudiylar "Uzayr – Allohning o'g'li", deyishdi. Nasroniylar esa: "Iso Masih – Allohning o'g'li", deyishdi. Arab mushriklari: "Farishtalar Allohning qizlaridir", deyishdi. Alloh taolo ana shunday adashganlar haqida yuqoridagi oyatni nozil qildi. Alloh taolo tug'magan, tug'dirmagan va tug'ilmagandir, U bunday aybu nuqsonlardan pokdir! Osmonlaru Yerdagi, ular orasidagi hamma narsani O'zi yaratgan, hamma narsa Uning O'ziniki, borliq va koinotdagi hamma narsa Unga bo'ysunadi. Shunday bo'lgach, Uning hech qanday farzandga ehtiyoji yo'q! Alloh taologa farzand nisbat beruvchilar faqat qattiq adashishadi. Abdulloh ibn Abbos roziyallohu anhumodan rivoyat qilingan hadisda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: "Alloh taolo bunday deydi: "Odam bolasi Menga tuhmat qildi, u bunday qilmasligi lozim edi. (Odam bolasi) Meni haqorat qildi, u bunday qilmasligi lozim edi. Ammo Menga tuhmat qilgani xususiga kelsak, u ilgarigi holimga qaytara olmaydi, deb ta'kidlaydi. Ammo Meni haqorat qilgani xususiga kelsak, "Alloh taoloning bolasi bor, U O'ziga juft va bola qila oladi", deydi" (Buxoriy rivoyati).

بَدِيعُ ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلۡأَرۡضِۖ وَإِذَا قَضَىٰٓ أَمۡرٗا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ١١٧

117. U osmonlaru Yerning yaratuvchisidir, biror ishni qilmoqchi bo'lsa, faqat "Bo'l!" deydi, shunda bo'ladi.

Alloh taolo shunchalar qudratli, buyuk, ilmi va hikmati oliy Zotki, U osmonlarni, undagi Quyosh, Oy, sayyora va yulduzlarni ham, Yer va uning ustidagi hamma narsani – tog'laru ummonlarni ham, vodiylaru shahar-qishloqlarni ham, hamma narsani yaratgan. Bunda Unga hech kim sheriklik qilolmaydi. Uning qudrati va irodasi shunchalar ulug'ki, bunday behisob mavjudotlarni yaratish Unga hech qanday qiyinchilik-mashaqqat tug'dirmaydi, birgina "Kun!" (Bo'l!) degan so'zni aytishi bilan hamma narsa bo'ladi.

Ushbu oyatdan shu narsa anglanadiki, faqat al‑Holiq (yaratuvchi) sifatli Zotgagina ibodat qilish lozim, Holiqdan boshqaga ibodat qilinmaydi. Agar inson Holiqdan boshqa Zotga yuzlansa, unda to'g'ri yo'ldan og'ib ketadi. Faqat Holiqqa ibodat qilsang, ibodat sababli baxtiyor bo'lasan. Agar ibodat qilsang, Uning azobidan najot topasan. Agar ibodat qilsang hayotingda va o'limingdan keyin yutuqqa erishib, jannatga kirasan va abadiy baxt‑saodatni qo'lga kiritasan. Demak, koinotda birdan‑bir tomon bor, o'sha tomonga qarab ibodat qilib, itoat qilishing darkor. O'sha tomon al‑Holiq sifatiga ega bo'lgan Allohdir. Al‑Holiq degani barcha narsani, oldin bo'lmagani holda, yo'qlikdan paydo qilib, yaratgan Zotga aytiladi. Vaholanki bu narsa insonga nisbatan majoziy ishlatiladi. Ya'ni inson, oldin bor bo'lgan barcha narsadan bir narsani yasaydi. Bu bilan oldin bo'lmagani holda Yeru‑osmonlarni yaratish bilan, bor narsadan bitta narsa yasashning orasida katta farq bor. Demak Alloh yo'q joydan, oldin bo'lmagani holda yaratuvchidir. Inson esa bor narsalardan bitta narsa yasovchidir, yaratuvchi emas.

وَقَالَ ٱلَّذِينَ لَا يَعۡلَمُونَ لَوۡلَا يُكَلِّمُنَا ٱللَّهُ أَوۡ تَأۡتِينَآ ءَايَةٞۗ كَذَٰلِكَ قَالَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِم مِّثۡلَ قَوۡلِهِمۡۘ تَشَٰبَهَتۡ قُلُوبُهُمۡۗ قَدۡ بَيَّنَّا ٱلۡأٓيَٰتِ لِقَوۡمٖ يُوقِنُونَ١١٨

118. Johil kimsalar: "Alloh biz bilan so'zlashsa edi yo Undan bir dalil kelsa edi", deyishadi. Bulardan oldingilar ham ularnikiday gap aytishgan edi, dillari bir-da! Biz oyatlarni chindan ishonuvchilarga bayon qilganmiz.

Johillarning tabiati shunday: haqiqatni ko'rib-bilib turib ham isbot-dalil talab etishaveradi. "Bu oyatlar Alloh taolo huzuridan kelgan" desang, bunga ishonmaydi, isbotlab berishni talab etib turaveradi. "Bu kishi Allohning elchisi, Uning risolatini biz, bandalarga keltirgan" desang, bunga ham ishonmaydi, oxirgi Payg'ambarning arablaridan chiqqaniga toqat qilolmay, kufrga ketaveradi. "Imonga kelinglar, hidoyat yo'lidan yuringlar" desang, Allohning O'zi bizlarga buyursin yoki O'z huzuridan biror dalil keltirsin", deb gumrohlikka borishadi. Oldingi ajdodlari ham xuddi shunga o'xshash gaplarni aytishgandi. Muso alayhissalomning qavmiga Allohdan bir sigir so'yish amri kelganida uning qanaqa rangdaligi, necha yoshdaligi, qay ko'rinishda ekani haqida payg'ambarga savol qilaverib, oxiri Allohning g'azabiga uchragani zikri ushbu surada batafsil keltirilgan.

إِنَّآ أَرۡسَلۡنَٰكَ بِٱلۡحَقِّ بَشِيرٗا وَنَذِيرٗاۖ وَلَا تُسۡ‍َٔلُ عَنۡ أَصۡحَٰبِ ٱلۡجَحِيمِ١١٩

119. (Ey Muhammad), Biz sizni Haq bilan xushxabar beruvchi va ogohlantiruvchi qilib yuborganmiz. Do'zaxiylar xususida sizdan so'ralmaydi.

Oyatdagi "Haq"dan murod, Qur'on, tavhid va Islomdir. Payg'ambarimiz Muhammad alayhissalom Qur'on, tavhid va Islom vositasida mo'minlarga oxiratdagi ulkan mukofotlarning xushxabarini, kofir va mushrik kimsalarga esa abadiy jazo-azoblardan ogohlantirishni etkazish uchun yuborilganlar. Qur'oni karimda shunday marhamat etiladi: "Zotan, Haq Podshoh – Alloh yuksakdir!" (Mu'minun, 116). Alloh taolo bunday deydi: "Ey odamlar, sizlarga Parvardigoringizdan haq keldi" (Yunus, 108); "Alloh O'z Payg'ambarini hidoyat va haq din (Islom) bilan, uni barchaga g'olib-ustun qilish uchun yuborgan Zotdir!" (Fath, 28). Alloh taologa yaqinlashish, Uning mehribonligi, rahm-shafqati, ajr-mukofotlaridan umidvor bo'lishning eng ishonchli va to'g'ri yo'li Islomdir! Do'zaxiylar xususidagi ishlarni Allohning O'ziga havola qiling, ey Payg'ambarim, ular haqida sizdan so'ralmaydi, Ularning jazosini Parvardigoringizga havola eting. Ibn Abbos roziyallohu anhumo aytadi: "Bir kuni Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Qaniydi ota-onamga nima bo'lganini bilsaydim" deganlarida ushbu oyat nozil bo'lgan. Ba'zi mufassirlar bu oyatni "do'zax ahli haqida so'ramang" degan ma'no bilan o'qishadi. Muqotil esa bunday degan: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Alloh yahudlarga azob tushirsa edi" deganlarida mazkur oyat nozil bo'lgan".

Tafsiri irfon
Boshqa maqolalar
Maqolalar

100 ta sirli ibora

08.04.2025   3810   5 min.
100 ta sirli ibora

100 ta SIR-ASRORLI IBORA

yoxud

ODAMLAR BILAN

MULOQOT (oila, uy, ishxona, jamoat joylari) DAGI

100 ta “SЕHRLI SO‘Z”ni

ULUG‘  USTOZ  ULAMOLARIMIZ  bayon  qilib  berganlar:

 

         (1-qism)

KALOMULLOHNING OYATI KARIMALARIDA

XUDOIM TAOLO MARHAMAT QILADI:

 

  1. “...Odamlarga shirinso‘z bo‘ling!” (Baqara surasi 2/83 oyat).

 

  1. “Allohning rahmati sababli Siz, ey, Muhammad, sahobalarga muloyimlik qildingiz. Agar dag‘al va toshbag‘ir bo‘lganingizda, albatta, ular atrofingizdan tarqalib ketgan bo‘lur edilar. Bas, ularni afv eting, gunohlari uchun kechirim so‘rang va ular bilan kengashib ish qiling!” (Oli Imron surasi 3/159 oyat).

 

  1. “Ey, Muso! Siz o‘zingiz va birodaringiz Horun Mening oyatlarimni odamlarga olib boringiz va Meni zikr qilishda sustlik qilmangiz! Ikkingiz Fir’avnning oldiga boringiz, chunki u «Men – xudoman», deb haddidan oshdi. Bas, unga yumshoq so‘z aytingiz! Shoyad, u eslatma olsa yoki halok qilishimdan qo‘rqsa (Toho surasi 20/42-44 oyatlar).

 

 

JANOBI PAYG‘AMBARIMIZ

RASULULLOH SALLALLOHU ALAYHI VASALLAM

MЕHR-MURUVVAT TARIQASIDA MARHAMAT QILADILAR:

 

  • «Yarimta xurmo bilan bo‘lsa ham o‘zingizni do‘zaxdan saqlang! Agar kimki buni topolmasa – shirin so‘z bilan!»;
  • «Haq bo‘la turib, janjalni tark etgan kishiga Jannat yonidagi bir uyga kafilman! Hazildan bo‘lsa ham, yolg‘onni tark etgan kishiga Jannat o‘rtasidagi bir uyga kafilman! Go‘zal xulqli kishiga Jannatning eng yuqorisidagi bir uyga kafilman!» (Imom Abu Dovud rivoyatlari);
  • «Mo‘minlarning imoni eng mukammali – xulqi go‘zal bo‘lganlaridir» (Imom Termiziy rivoyatlari);
  • «Yer yuzidagilarga rahm qiling, osmondagi Zot sizga rahm qilgusidir»;
  • «Albatta, odamlarga go‘zal xulqdan afzalroq narsa berilmagan» (Imom Tabaroniy rivoyatlari);
  • «Bir kishiga tabassum bilan yaxshi so‘z aytish – sadaqadir» (Imom Buxoriy rivoyatlari);
  • «Qo‘shnilaringiz sizni “yaxshi odam” deyishayotgan bo‘lsa, demak, siz – yaxshisiz. Agar ular sizni “yomon odam” deyishayotgan bo‘lsa, demak, siz – yomon odamsiz»;
  • «Sadaqaning afzali – kelisholmay qolganlarning o‘rtasini isloh qilishdir» (Imom Abu Dovud rivoyatlari);   
  • «Biror kishi bor aybingizni aytib, sizni haqoratlasa, siz uni unda bor aybi bilan ham haqoratlamang. Shunda buning savobi sizga, gunohi unga bo‘lur»;
  • «Kim Allohga va Oxirat kuniga imon keltirgan bo‘lsa, yaxshi gap aytsin yoki jim tursin!» (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyatlari);
  • «Kim agar birovning aybini aytib, odamlarga oshkor qilsa, to o‘zi ham shu aybni qilmasdan dunyodan ketmaydi»;
  • «Kimiki biror mo‘min kishining aybi yoki gunohini bilib turib, uni fosh etmay yashirsa, go‘yo tirigicha ko‘milgan go‘dakni tiriltirganchalik savobga ega bo‘lur» (Imom Bayhaqiy rivoyatlari);
  • «Kimki bir musulmonning aybini yashirsa, Alloh dunyo-yu oxiratda uning aybini yashiradi»;
  • «Har bir qilinadigan yaxshilikka sadaqa savobi berilur»;
  • «Qaysi kishi o‘zganing aybini ko‘rib, uni yashirsa, xuddi tiriklay ko‘milgan qizni qabridan qutqargan kabi bo‘ladi» (Imom Abu Dovud rivoyatlari);
  • «Kimki bir chumchuqni bekordan-bekor o‘ldirsa, Qiyomat kunida u chumchuq Arsh oldiga kelib, baland ovoz bilan: “Parvardigorim, bu bandadan so‘ragin, nima uchun meni behuda o‘ldirdi ekan?” – deydi»;
  • «Zolim bilan birga yurgan odam jinoyat sodir qilibdi»;
  • «Birodaringiz zolim bo‘lsa ham, mazlum bo‘lsa ham unga yordam bering!» (zulm ildiziga bolta urish – ham zolimga, ham mazlumga yordamdir);
  • «Maslahatni aql egalaridan so‘ranglar – to‘g‘ri yo‘l topasizlar. Ularning aytganidan chiqmang – pushaymon bo‘lasizlar»;
  • «Kim bir musulmonning gunohini yashirsa, Alloh uning gunohini dunyoda ham, oxiratda ham yashiradi»;
  • «Kimniki Alloh Taolo do‘st tutsa, unga odamlarning hojatlari tushadigan qilib qo‘yadi»;
  • «Siz yaxshilikni unga munosib bo‘lganga ham, bo‘lmaganga ham qilavering. Agar siz ezgulikka loyiq odamni topsangiz, demak, u ezgulik ahlidir, agar unday odamni topmasangiz, demak, siz o‘zingiz ezgulik ahlidansiz»;
  • «Kimki biror gunoh ish qilishni niyat qilsa-yu, so‘ngra niyatidan qaytsa, unga bir yaxshilik savobi yozilajak»;
  • «Butun umr ezgulikni tilanglar!»;
  • «Odamlarning yaxshisi – kishilarga manfaati ko‘p tekkanidir»;
  • «Biror banda dunyoda bir bandaning aybini yashirsa, Alloh taolo Qiyomat kuni uning ayblarini yashiradi» (Imom Muslim rivoyatlari);
  • «Allohning ne’matlari bilan yaxshi qo‘shnichilik qilinglar, zero u biror oiladan ketib qolsa, qaytib kelmasligi mumkin»
  • «Kimki yaxshilik ko‘chatini qadasa, orzu qilgan hosilini yig‘ib oladi va kimki yomonlik urug‘ini sepsa, afsus-nadomat mevasini terib oladi»;
  • «Kim musulmon birodarining aybini yashirsa, Alloh uning aybini Qiyomat kuni yashiradi. Kim musulmon birodarining aybini oshkor qilsa, Alloh uning aybini oshkor qiladi, hatto uni o‘z uyida ham sharmanda qiladi» (Imom Ibn Moja rivoyatlari);
  • «Ummatimning rahmdillaridan va shafqatlilaridan fazilat istanglar! Chunki sizlar ularning qanotlari ostida yashaysizlar»;
  • «Sizlardan birortangiz o‘zi uchun yaxshi ko‘rgan narsani birodari uchun ham ravo ko‘rmaguncha, mo‘min bo‘la olmaydi» (Imom Buxoriy va Imom Muslim rivoyatlari).

                    

(1 – qism tugadi. Davomi bor...).

Ibrohimjon domla Inomov

 

Ibratli hikoyalar