HAYoTBAHSh O'GITLAR
Oiz Qaraniyning “Mahzun bo'lma” nomli kitobida quyidagi tavsiyalar keltirilgan:
1. Iymon bilan yaxshi ishlar pok hayot siridir. Bu ikkovini qo'lga kiritish uchun harakat qiling.
2. Ilm-ma'rifat talabida bo'lib, hamisha kitob o'qishni yo'lga qo'ying. Chunki kitob mutolaasi g'am-tashvishni ketkazadi.
3. Odamlarga yaxshilikning hamma turini ravo ko'ring, ezgulik ulashishda bardavom bo'ling. Shunda ko'nglingiz shod bo'ladi.
4. Shijoatli bo'ling, jur'atsizlik, qo'rqoqlikni tark eting. G'ayratli bo'lish qalbga rohat bag'ishlaydi.
5. Qalbingizni hasad, gina-kudurat, axloqsizlik, g'irromlik kabi illatlardan poklang.
6. Nazar solish, gapirish, eshitish, odamlarga aralashish, eyish-ichishda me'yor buzilishiga yo'l qo'ymang.
7. Samarali ishlar bilan band bo'ling. Shunda xafalikni unutasiz.
8. Bugungi kun hududida yashang, o'tib ketgan yoki endi keladigan kunlarni unuting.
9. Ko'rinishi, rizqi, salomatligi, boyligi, ilmi o'zingizdan pastdagilarga qarang, ulardan ibrat oling.
10. E'tiboringizni qo'rqinchli xayollarga, yomon fikrlarga qaratmang, ularga bog'lanib qolmang.
11. G'azab qilmang, sabrli bo'ling, g'azabingizni ichingizga yuting, halim, bag'rikeng bo'ling. Chunki inson umri juda qisqa.
12. Ne'matlar ketishidan, balo-ofatlar kelishidan aslo cho'chimang, balki Allohga tavakkal qiling.
13. Hayotingizni soddalashtiring, dabdabali yashashdan chetlaning. Chunki dabdabali hayot ruh uchun azobdir.
14. Siz haqingizda aytilgan yomon so'zlar hech qachon sizga zarar bermaydi, balki o'sha so'zni aytgan kishiga ziyon etadi.
15. Biron kishidan rahmat kutmang, yaxshilikni Alloh roziligi uchun qiling.
16. Foydali rejalar tuzing, g'amingizni unutish uchun o'sha reja bilan mashg'ul bo'lib, fikr yuriting.
17. Har qanday ishni o'sha zahoti bitirishni o'rganing, bugungi ishni ertaga qo'ymang.
18. O'zingizga munosib foydali amalni o'rganing, o'zingiz rohat oladigan ishni bajaring.
19. Birovning xatosiga, mish-mishlarga, turli gap-so'zlarga e'tibor beravermang.
20. Piyoda yuring, sport bilan shug'ullaning, sog'lig'ingizga ahamiyat bering, chunki sog' tanda sog'lom aql bo'ladi.
21. Tanqidlardan sarosimaga tushmang, bardam bo'ling. Shuni biling: tanqidlar qiymatingizni o'lchaydigan mezondir.
22. Hamma narsa Allohning taqdiri bilan bo'ladi. Shuni aslo yoddan chiqarmang.
23. Yomon tasodiflar ro'y berib qolishiga shay turing. Balki sizda sodir bo'layotgan narsalar yaxshilik bo'lib chiqar.
24. Musibatlar ko'zga malham, qalbga quvvatdir.
25. Albatta, qiyinchilik bilan birga engillik ham bor.
26. Jiddiy, samara beradigan ishlarni o'zingizga vazifa qilib oling, bekorchilikdan chetlaning.
27. Qasos olishga bo'lgan urinishingiz, birovlarga nisbatan adovatingiz xusumatchingiz bir chetda qolib, faqat o'zingizga zarar keltiradi.
28. Sizga etadigan barcha musibatlar sabab gunohlaringiz kechiriladi.
"Baxtli hayot sari" kitobidan.
Xalo va istibro
Namozning maqbul bo‘lish shartlaridan biri tozalik va poklikdir. Namozxonning badani, libosi va namoz o‘qiydigan joyi har qanday najasdan pok bo‘lishi shart. Mazkur masalalarga oid turkum maqolalar nashrlarimiz sahifalarida ilgari ham berilgan edi. Avvalo, takror foydadan xoli emas, qolaversa, ko‘p yoshlarimiz namozxonlar safiga qo‘shilayotganini e’tiborga olib, tahorat va namozga oid masalalarni qayta yoritishga qaror qildik.
Inson xilqatan bir necha narsalarga mubtalodir. Aqli qusurli odam bu holni unutib, kibrlanadi. Inson mubtalo bo‘lgan narsalardan biri uning har kuni bir necha bor hojatga chiqishga majburligidir.
Dinimizda inson hayotining barcha holatlarining, jumladan, tahorat ushatishning ham odob va hukmlari bayon etilgan. Qanday joylarda tahorat ushatib bo‘lmaydi?
Qabriston, yo‘llarda, daraxtlar osti, hovuz, quduq, buloq, ariq va daryo qirg‘oqlari, tahorat olinadigan joyda; yer va devor yoriq-kovaklariga, jonivorlar inlari, shuningdek, shamolga qarab hojat chiqarib bo‘lmaydi.
Xalojoyga kirish va poklanish tartibi
Xalojoyga hojat tangligi kuchaymasidan avvalroq borish lozim. Xaloga oyat, hadis, Alloh taoloning va payg‘ambarlarning nomlari yozilgan narsalarni olib kirish mumkin emas. Ularni tashqarida qoldirish kerak. Xaloga boshyalang kirish makruh.
Xalo eshigiga yetgach, “Bismillah, Allohim, meni ifloslardan va ozor beruvchilardan asra”, deyiladi. Hojatxonaga chap oyoq bilan kirib, o‘ng oyoq bilan chiqiladi. Hojat joyiga yetmay, pastki kiyim yechilmaydi. Xaloda chap yelkani qibla tarafga qilib, avrat va iflos joylarga nazar qilmay, oyoqlar orasini keng tutib o‘tiriladi.
Hojatni tik turib, uzrsiz yalang‘ochlanib (yopiq joyda bo‘lsa ham), qiblaga yuzlanib yoki qiblaga orqa qilib chiqarish, yosh bolalarni ham mazkur holatlarda to‘sish tahrimiy makruhdir. Xaloda yozib-chizish, atrofga alanglash va badanni o‘ynash mumkin emas. Xaloda fiqh va o‘zga ilmlar haqida fikr yuritilmaydi, salomga va azonga javob qaytarilmaydi. Burun qoqilmaydi. Yo‘talmaslikka, tezroq bo‘shanishga harakat qilish zarur.
Hojat ushatilgach, erkaklar turmaslaridan, siydik yo‘lini orqadan uchiga qarab siqishlari kerak. Orqa yo‘l chap qo‘l bilan toza kesak, tosh, qiymati yo‘q eski latta yoki eski paxta yoki maxsus hojat qog‘ozi bilan artib tozalanadi.
Istibro nima va u qanday qilinadi?
Istibro – siydik yo‘lida bir tomchi ham qoldirmay tozalanish bo‘lib, erkaklar uchun vojib. Buning uchun kiyimni ko‘tarib hojat o‘rnidan turgach, peshob yo‘liga kesak tutib yurish yo silkinish yo yo‘talish kerak. Siydik yo‘lida hech narsa qolmaganiga to‘la ishonch hosil bo‘lgach, suv bilan tozalanishga o‘tiladi.
(Davomi keyingi sonda)
Muhammad SHARIF JUMAN
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 11-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
