Bid'at tushunchasi va uning turlari
Jarir ibn Abdulloh roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam «Kim Islomda go'zal sunnat paydo qilsa va undan keyin o'sha sunnatga amal qilinsa, unga o'shanga amal qilganlar ajriga o'xshash ajr, ularning ajridan biror narsa noqis qilinmagan holda yozilib turadi. Kim Islomda bir yomon sunnat paydo qilsa va undan keyin o'sha sunnatga amal qilinsa, unga ham o'sha amal qilganlar gunohiga o'xshash gunoh, ularning gunohlaridan biror narsa noqis qilinmagan holda yozilib turadi » dedilar.
Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallamning ushbu hadislaridan Islomda sunnat paydo qilish mumkinligini, o'sha paydo bo'ladigan sunnat yaxshimi yoki yomon bo'lishi mumkinligini bilib olmoqdamiz.
Bu narsaga biroz ehtiyot bo'lib yondoshmoq lozim. Ko'pgina kishilar ushbu nozik masalada noto'g'ri tushunchalarga borib qolishlari ham mumkin. Doimo Islom dini mukammal din, unda hayotdagi har bir masalaning echimini topishimiz turgan gap, deymiz. Endi esa, Islomda yaxshi yoki yomon yangilik paydo qilish mumkin, demoqdamiz. Yomon yangilik tushunarli, dinga xilof ish yomon yangilik bo'ladi. Buni hamma qoralaydi. Ammo yaxshi yangilikni qandoq tushunishimiz mumkin? Agar u mumkin bo'lsa, demak, Islomda kamchilik bormi? Yoki yomon ham, yaxshi ham yangilik bo'lishi mumkin emasmi?
Ba'zi bir kishilar oxirgi savolga Islomda yomon ham, yaxshi ham yangilik bo'lishi mumkin emas, deb javob beradilar. Ular o'zlarining bu fikrlariga Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning «har bir bid'at zalolatdir, har bir zalolat do'zaxdadir», degan hadislarini dalil qilib kelitradilar.
«Bid'at» degani esa, «yangi paydo bo'lgan narsa» ma'nosini anglatadi. Hozirgi paytda bizning aholimiz orasida ta'ziyalardagi 20, 40 marosimlari yoki ziyoratlardagi noto'g'ri ishlar va hokazo ishlar bid'atdir. Chunki bu ishlar shariat chegarsidan tashqaridagi ishlar. Noto'g'ri e'tiqoddagi kishilar esa hamma narsa Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam davrlarida qandoq bo'lsa, shunday bo'lishi kerak, deydilar.
Ahli sunna va jamoa mazhabining ulamolari esa ushbu biz o'rgnayotgan hadisi sharif « har bir bid'at zalolatdir» hadisini tafsir qilib kelayotganini aytadilar. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam “Har bir bid'at zalolatdir» degan hadislarida yomon bid'atni ko'zda tutganlar. Uni ushbu hadisdan tushunib olamiz deydilar. Dastlab Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Har bir bid'at zalolatdir, har bir zalolat do'zaxdadir», deb umumiy ravishda aytdilar. Keyin esa, yangi paydo bo'ladigan narsalar yaxshi yoki yomon bo'lishi mumkinligini ushbu biz yuqorida aytgan hadisi sharifda bayon qilidlar. Demak, «har bir bid'at zalolatdir », hadisida yomon bid'at ko'zda tutilgan.
Endi Islomda yaxshi yangilik paydo qilish mumkin bo'lsa, Islom mukammal din, degan gapimizga to'g'ri keladi, degan savolga o'taylik.
Islom ruhini tushunmaydigan ba'zi kishilar uchun bu kamchilik, nuqson bo'lib tuyulishi mumkin. Lekin aslida esa, bu Islomning barkamolligidandir. Qur'on va sunnatda shariatning ruhi, asosiy qoidalar to'la-to'kis bayon etilgandir. Masalan: Qur'oni karimda faqat harom narsalar zikr etilgan yoki hadisda Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam harom narsalarni aytib o'tganlar. Bu chegara – ya'ni qolgani halol degani. Ya'ni qolgan halol narsalar sanab o'tilmadi. Chunki insonga aql berilgan o'zi anglab, o'lchab amal qilaveradi.
Nazirjon Qo'chqarov,
Namangan tumani "Umarboy xoji" jome masjid imom-xatibi
Malayziya telekanalida O‘zbekistonning ziyorat turizmi imkoniyatlari keng yoritildi
Malayziyaning “Berita RTM” telekanalida O‘zbekistonda ziyorat turizmi sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarga bag‘ishlangan maxsus dastur namoyish etildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Mamlakatimiz mustaqilligining 35 yilligi arafasida efirga uzatilgan ushbu ko‘rsatuvda malayziyalik professorlar – Badrul Isa va Norfadilah Kamaruddin tomonidan ishlab chiqilgan “O‘zbekiston–Malayziya: kreativ turizm” nomli loyiha taqdim etildi.
Olimlar tashabbusi bilan yaratilgan mazkur loyiha mamlakatimizning Malayziyadagi elchixonasi, Turizm qo‘mitasi va Islom sivilizatsiyasi markazi hamkorligida amalga oshirildi.
Tashabbus O‘zbekistonning turizm imkoniyatlari haqida “Visual storytelling” formatida professional raqamli kontent yaratishni nazarda tutadi.
Loyihaga ko‘ra, 17–31 avgust kunlari Malayziya UiTM texnologiya universitetining professional fotograflari va dizaynerlaridan iborat ijodiy jamoa Toshkent, Samarqand, Buxoro va Xorazmda suratga olish ishlarini olib boradi.
Malayziyalik ijodkorlar yurtimiz haqida tayyorlagan foto va videomateriallar “Instagram”, “Facebook”, “TikTok”, “YouTube” kabi internet platformalarda joylashtirilishi rejalashtirilgan. Loyihada yurtimiz oliy o‘quv yurtlarining dizayn, san’at, turizm va mehmonxona biznesi yo‘nalishidagi talabalari ham ishtirok etadi. Bu akademik, turizm va ijodiy sohalarda tajriba almashishni tashkil etish imkonini beradi.
Dasturda fikr bildirgan Badrul Isa loyiha ASЕAN mamlakatlari va musulmon olamida O‘zbekistonni yanada kengroq tanitishga xizmat qilishini ta’kidladi. Uning fikricha, raqamli platformalar orqali mamlakatimiz tarixiy merosi, ziyorat turizmi va amalga oshirilayotgan so‘nggi o‘zgarishlari keng yoritiladi.
“Biz boy tarixiy meros, yuksak madaniyat va mehmondo‘st xalqqa ega bo‘lgan O‘zbekistonni ASЕAN mintaqasi aholisi tomonidan qayta kashf etilishini istaymiz”, – dedi professor.
Shuningdek, u O‘zbekiston xalqini mustaqillikning 35 yilligi bilan tabriklab, loyiha natijalari ushbu sanaga munosib sovg‘a bo‘lishini qayd etdi.
Ushbu tashabbus O‘zbekistonning ziyorat turizmini ommalashtirish va ASЕAN mamlakatlaridan ko‘proq sayyohlarni jalb qilishga xizmat qilishi kutilmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
