Sayt test holatida ishlamoqda!
18 Avgust, 2026   |   5 Rabi`ul avval, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:08
Quyosh
05:35
Peshin
12:27
Asr
17:17
Shom
19:22
Xufton
20:45
Bismillah
18 Avgust, 2026, 5 Rabi`ul avval, 1448

Makkani qo'riqlaydigan abobil degan qush bormi?

18.04.2024   10573   3 min.
Makkani qo'riqlaydigan abobil degan qush bormi?

Cavol: “Abobil” degan qush bor ekan. U juma kuni uchmas ekan, chunki muqaddas Makkani qo'riqlagani uchib ketarkan. Bir tanishim do'stlari bilan shu mavzuda bahslashibdi. Do'stlar u qushning faqat payshanba kuni uchmasligini aytishibdi. Haqiqatan ham shunday – juma kuni uchmaydigan qush bormi, u rostdan ham Makkani qo'riqlaydimi?

Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym.

Do'stlaringiz yo'q narsalar haqida bahs qilib, vaqtini behudaga sarf qilishibdi. O'shanday qush bo'lgan taqdirda ham, inson uni qachon uchib, qachon qo'nishini bilgani uchun savob va'da qilingan emas.

Abobil so'zining ma'nosida to'p-to'p, to'da, gala degan ma'noni anglatadi. Payg'ambarimiz sollallohu alayhi vasallam tug'ilishlaridan 50 kunlar avval Ka'bani buzish maqsadida Abraha qo'shin tortib keladi. Alloh taolo O'z baytini himoyasi uchun to'p-to'p qushlarni yuboradi va ular oyoq va tumshuqlarida tosh olib kelib, dushman qo'shini ustiga tashlaydi.

Alloh taolo Fil surasining uchinchi oyatida “Faarsala alayhim toyron abaabiyl” deb marhamat qilgan.

Ma'nosi: “Ular ustiga gala-gala qushlarni yubordi”.

Toyr so'zining ma'nosi qush, abaabil so'zining ma'nosi yuqorida aytilgandek “to'p-to'p”, “gala-gala” degan ma'noda.

“Fokihatul bo'ston” kitobida bunday deyilgan: “Qomusda: Abobil so'zi “to'p”, “jamoa” degan ma'noni anglatadi. Bu so'z ko'plik shaklida bo'lib, uning birlik shakli yo'q. U qushlar, otlar yoki tuyalarning bir to'dasi, jamoasiga aytiladi”, deyilgan.

Ibn Hishom yozadi: “Abobil so'zi guruh-guruh, deganidir. Arablar bu so'zni birlik shaklida ishlatganlarini ko'rmadik” (“Siyratun-Nabaviyya” kitobi).

Ka'bani himoya qilgan qushlar haqida tafsir kitoblarimizda turli so'zlar bor. Oisha onamiz roziyallohu anho ularni qaldirg'ochlarga o'xshatganlar.

Mufassir Qatoda rahimahulloh ular dengiz tomondan uchib kelgan to'da-to'da qora qushlar bo'lganini aytganlar. Ba'zilar qizil va qora ko'rshapalaklarga o'xshatgan. Boshqalari u qushlarni Alloh taolo o'sha vaqtning o'zida havoda yaratganini aytganlar. Ayrim tafsirlarda umuman hozirgi qushlarda uchramaydigan ko'rinishlar tasvirlangan. Ularni hozirgacha saqlanib qolgani haqida ma'lumot uchramaydi.

Demak, bugungi kunda Abobil nomli qush borligi, ularning juma yoki payshanba kuni uchishi, Makkani qo'riqlashi haqidagi gaplar asossizdir. Vallohu a'lam.

O'zbekiston musulmonlari idorasiFatvo markazi

Boshqa maqolalar
Yangiliklar

O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

18.08.2026   6788   4 min.
O‘zbekiston olimlari Bobur va Boburiylarning Pokistondagi merosini tadqiq etmoqda

O‘zbekiston elchixonasi tomonidan Bobur nomli xalqaro jamoat fondi bilan hamkorlikda o‘zbekistonlik tarixshunos va boburshunos olimlardan iborat delegatsiyaning Pokistonga tashrifi amalga oshirildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.

Tashrif Bobur va Boburiylar davriga oid tarixiy-madaniy merosni o‘rganish, Pokiston hududida saqlanayotgan mazkur davrga oid tarixiy manbalar, qo‘lyozmalar, eksponatlar va artefaktlar bilan tanishish, shuningdek, ikki mamlakatning ilmiy-tadqiqot va madaniy muassasalari o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish maqsadida tashkil eildi.

Delegatsiya a’zolari dastlab Lahor shahrida Boburiylar davriga oid tarixiy obidalar va manzilgohlarga tashrif buyurib, o‘rganishlar olib bordi. Xususan, Lahor muzeyi, Islom galereyasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalarida bo‘lib, mazkur muassasalarda qator ilmiy uchrashuvlar o‘tkazdi va boburiylar davriga oid tarixiy manbalar bilan tanishdi.

Lahor shahridagi Panjob universiteti rahbariyati bilan ilmiy va akademik hamkorlik masalalari muhokama qilindi. Safar davomida mazkur universitet huzuridagi Boburiylar merosi markazi bilan hamkorlikda Boburiylar sulolasining 500 yilligiga bag‘ishlangan ilmiy-amaliy anjuman o‘tkazildi.

Ishtirokchilar Bobur va Boburiylar tarixi, ularning Markaziy va Janubiy Osiyo tamaddunidagi o‘rni, mazkur davrning siyosiy, madaniy va ilmiy merosini o‘rganish masalalarini muhokama qildilar.

O‘zbekiston olimlari Islomobod shahrida Pokiston Milliy tilni rivojlantirish departamenti rahbariyati Quaid-i-A’zam universiteti, Alloma Iqbol universiteti, Pokiston Milliy kutubxonasi hamda qator ilmiy-tadqiqot muassasalariga tashrif buyurib, qo‘lyozmalar, boburiylar davriga oid eksponatlar va boshqa tarixiy manbalar bilan tanishdi.

O‘zbekiston vakillari Islom hamkorlik tashkilotining Ilmiy va texnologik hamkorlik bo‘yicha doimiy qo‘mitasi bosh koordinatori Muhammad Iqbol Choudhari tomonidan qabul qilindi.

Unda Bobur va Boburiylar merosini chuqur o‘rganish, uni asrash va musulmon dunyosi ilmiy doiralari hamda keng jamoatchilik o‘rtasida targ‘ib qilish bo‘yicha hamkorlikni yo‘lga qo‘yish masalalari ko‘rib chiqildi.

Kelgusida mazkur tashkilot bilan hamkorlikda Boburiylar merosiga bag‘ishlangan yirik xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya o‘tkazish bo‘yicha kelishuvga erishildi.

Tashrifning asosiy tadbiri Islomobod shahrida «Zahiriddin Muhammad Bobur: mushtarak sivilizatsiyaviy meros va O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari ko‘prigi» mavzusida tashkil etilgan bo‘ldi.

Konferensiyada Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, O‘zbekiston elchisi Alisher To‘xtayev, Pokistondagi «Bobur forumi» rahbari Ramzan Mug‘al hamda tarixchi va boburshunos olimlar hamda yosh tadqiqotchilar ishtirok etdi.

Diplomatik vakolatxona rahbari o‘z nutqida ikki mamlakat o‘rtasidagi tarixiy, madaniy, ma’naviy va sivilizatsiyaviy aloqalar uzoq tarix va chuqur ildizlarga ega ekanini qayd etdi.

– Ushbu mushtarak tarixda Zahiriddin Muhammad Bobur Janubiy Osiyoda ulkan davlatchilikka asos solgani xalqlarimizni birlashtiruvchi muhim tarixiy omil bo‘ldi, – dedi O‘zbekiston elchisi. – Ta’kidlash joizki, bugungi kunda O‘zbekiston-Pokiston munosabatlari barcha sohalarda izchil rivojlanib bormoqda. Ikki davlat rahbarlari o‘rtasidagi muntazam va yaqin do‘stona muloqot natijasida ikki tomonlama munosabatlarimiz strategik sheriklik darajasiga ko‘tarildi. Aloqalarning bunday darajasida umumiy tarixiy va madaniy merosni o‘rganishning naqadar muhimligi, bu borada yaqindan hamkorlik qilish ikki xalq o‘rtasidagi do‘stlik va o‘zaro anglashuvni yanada mustahkamlashga xizmat qiladi.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi raisi o‘rinbosari Rustam Mamasoliyev o‘z chiqishida Bobur va uning ilmiy-adabiy merosi butun mintaqa tarixida alohida o‘rin tutishini urg‘uladi.

– O‘zbekistonda Bobur va boburiylar merosini o‘rganish, asrash va targ‘ib qilish borasida juda katta ishlar amalga oshirilyapti, – dedi u. – Boburiylar merosini chuqur o‘rganishda pokistonlik olimlar va ilmiy muassasalar bilan qo‘shma tadqiqotlar, ilmiy anjumanlar, nashriyot loyihalari va akademik almashinuvlarni kengaytirish juda muhim.

Pokiston Milliy meros va madaniyat vazirining o‘rinbosari Farah Naz Akbar, o‘z navbatida, boburiylarning Pokiston tarixidagi muhim o‘rniga to‘xtaldi.

– Boburiylarning Pokistondagi tarixiy-madaniy merosini asrash va kelajak avlodlarga yetkazishga hukumat darajasida e’tibor qaratilyapti, – dedi Farah Naz Akbar. – Biz O‘zbekiston bilan tarixiy aloqalarimizni yanada mustahkamlash, ilmiy hamkorlik va madaniy almashinuvlarni qo‘llab-quvvatlashga, buyuk ajdodlarimiz qoldirgan merosni birgalikda o‘rganish va targ‘ib qilishga tayyormiz.

Bobur nomli xalqaro jamoat fondi delegatsiyasi tashrifi davomida Panjob viloyatida joylashgan Boburiylar davriga oid qator tarixiy qadamjolarda o‘rganishlar olib borishi rejalashtirilgan.

O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati

 

O'zbekiston yangiliklari