الحَمْدُ لِلَّهِ الَّذي أحيانا بعد ما أماتَنا وإلَيْهِ النشُور
O'qilishi: Alhamdu lillahillaziy ahyana ba'da ma amatana va ilayhin nushur.
Ma'nosi: Bizni vafot ettirgandan keyin qayta tiriltirgan Allohga hamd bo'lsin. Qayta tirilish Uning O'zigadir.
الحمدُ لِلَّهِ الَّذي رَدَّ عَلَيّ رُوحِي، وَعافانِي في جَسَدِي، وأذِن لي بذِكْرِهِ
O'qilishi: Alhamdu lillahillaziy rodda 'alayya ruhiy va 'afaniy fiy jasadiy va azina liy bizikrihi
Ma'nosi: Menga ruhimni qaytargan, jismimga ofiyat bergan va zikrini qilishimga izn bergan Allohga hamd bo'lsin.
لا إِلهَ إلا الله، وحده لا شَريكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ، وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ على كُلّ شيء قدير
O'qilishi: Laa ilaha illallohu vahdahu laa shariyka lahu, lahul mulku va lahul hamdu va huva 'ala kulli shayin qodiyr
Ma'nosi: Yakkayu yolg'iz Allohdan boshqa iloh yo'q. Uning sherigi ham yo'q. Mulk Unikidir. Unga hamd bo'lsin. U har bir narsaga Qodir.
سُبْحانَ الله وبحمده
O'qilishi: Subhanallohi va bihamdihi
Ma'nosi: Allohni poklab yod etaman va U Zotga hamd aytaman.
اللَّهُمَّ بِكَ أصْبَحْنا، وَبِكَ أمْسَيْنا، وَبِكَ نَحْيا وَبِكَ نَمُوتُ، وَإِلَيْكَ النُّشُورُ
O'qilishi: Allohumma bika asbahna va bika amsayna va bika nahya va bika namutu va ilaykan nushur
Ma'nosi: Allohim, Sening noming ila tong ottirdik, Sening noming ila kech kirgizdik. Sening noming ila tirilamiz va Sening noming ila o'lamiz va Senga qaytajakmiz.
باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيم
O'qilishi: Bismillahillaziy laa yazurru ma' ismihi shayun fil arzi va laa fis samaai va huvas sam'iul a'liym
Ma'nosi: Yer-u osmonda Uning ismi bilan bo'lganda biror narsa ziyon qila olmaydigan Zot Allohning nomi ila. U o'ta eshituvchi va o'ta biluvchidir.
Kimki ushbu zikrni ertalab va kechki payt uch martadan o'qisa, unga hech bir narsa ziyon keltirmas.
حَسْبِيَ اللَّهُ، لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ، عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ، وَهُوَ رَبّ العَرْشِ العَظِيمِ
O'qilishi: Hasbiyallohu laa ilaha illahu a'layhi tavakkaltu va huva Robbul a'rshil a'ziym
Ma'nosi: Allohning o'zi menga kifoya. Undan o'zga iloh yo'q. Aynan unga tavakkal qildim. U buyuk Arshning Robbidir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Kimki ushbu duoni ertalab va kechki payt etti marta o'qisa, Alloh taolo uning dunyoviy va uxroviy muhim ishlariga kifoya qiladi”, deganlar (Imom Abu Dovud rivoyati).
Davron NURMUHAMMAD
Bismillahir Rohmanir Rohiym
Otamning xotira qutisini ochganimda, u menga 22 yil avval bergan bir konvertni topdim.
Taxminan 2004-yillarda, “Yalla” dasturi efirga uzatilayotgan paytlarda biz yosh edik. Arab dunyosining taraqqiy etishini, yanada yaxshi tomonga o‘zgarishini orzu qilardik. Otam bu dastur epizodlarini muntazam tomosha qilar, hatto ularni videolentalarga yozib borardi.
Bir kuni dastur epizodlaridan birini tomosha qilganidan so‘ng, ikki sahifali maktubni konvertda menga topshirdi. Bugun o‘sha maktubning ayrim qismlarini sizga o‘qib bermoqchiman. Shoyadki, otamning ovozi uni yozganidan 22 yil o‘tib ham insonlarga yetib borsin.
Bu so‘zlar yoshlar va ularni tinglaydigan, kuzatadigan kishilar uchun yozilgan edi.
Otam bunday yozgan:
“Ko‘plab insonlar Islom haqida savol beradilar: “Nega inson yaratildi? Din nima uchun mavjud? Insoniyat dinga xizmat qilishi uchunmi yoki din insoniyatga xizmat qilishi uchunmi?”.
Menimcha, din insoniyatning saodati uchun yuborilgan. Dinning barcha hukmlari, ibodat va ko‘rsatmalari bitta maqsadga xizmat qiladi — insonning isloh bo‘lishi va kamol topishi.
Insonning o‘zi, oilasi, mahallasi, shahri, davlati va oxiratdagi holati yaxshilanishi – dinning asl maqsadi.
Alloh taolo ota-onaga yaxshilik qilishni O‘ziga ibodat qilish bilan yonma-yon zikr qilgan. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ham ota-onaga yaxshilik qilishni eng savobli amallardan biri sifatida ta’kidlaganlar.
Qiziqki, ayrim kishilar namozga juda e’tiborli bo‘lsalar-da, ota-onalariga beparvo bo‘ladilar. Boshqalari esa ota-onaga xizmat qilishga harakat qiladilar-u, ammo namozga sustkashlik qiladilar. Holbuki, haqiqiy musulmon ikkisini ham birdek qadrlashi kerak.
Inson bilgan narsasiga amal qilishi kerak. Shundagina u haqiqiy hidoyatga erishadi.
Alloh barcha musulmonlarni hidoyat qilsin, O‘zining roziligi va jannatiga yetaklasin. Hamd olamlar Parvardigori Allohgadir”.
Maktub shu so‘zlar bilan yakunlangan edi.
Xulosa qilib aytganda, otam dinning asosiy maqsadi insonni yaxshilash deb hisoblar edi. U inson kamoloti ikki asosga tayanishini ta’kidlagan:
Birinchisi – ibodatlar orqali shakllanadigan ma’naviy va ruhiy tarbiya.
Ikkinchisi – yaxshi amallar, go‘zal xulq va foydali ishlardan iborat amaliy tarbiya.
Bu ikki jihatdan biri bo‘lmasa, inson kamolotida nuqson paydo bo‘ladi. Insonning dunyo va oxiratdagi saodati esa aynan shu ikki asosning uyg‘unligiga bog‘liq.
Otam bu dunyoni tark etganiga yillar bo‘ldi. Ammo uning o‘rni hech narsa bilan to‘lmaydi. U haqda qancha she’r yozmayin, qancha xotiralar aytmayin, baribir otaning qadri beqiyosdir.
Ota-onaning qadriga ular hayotlik vaqtlarida yetish kerak. Ular vafot etganlaridan keyin qabr ustida to‘kilgan ko‘z yoshlar, afsuslar va armonlar foyda bermaydi.
Shuning uchun ota-onangiz hayot bo‘lsa, ularga xizmat qiling, duolarini oling va mehr ko‘rsating. Chunki ular ketganidan keyin ularning o‘rnini hech kim bosa olmaydi.
Davron NURMUHAMMAD