Piyodalar yo'lagini to'sib qo'yishning hukmi
Cavol: Hozirgi kunda ko'p qavatli uy va hovlilarga tegishli piyodalar yo'laklarini temir panjaralar qurib, mevali daraxtlar ekib yoki gulzorlar qilib yo'laklarni to'sib qo'yish, qurilish mollarini haftalab ko'chalarda qoldirish, umumiy foydalanadigan joylarni avtoturargoh qilib olish xolatlari kuzatilmoqda. Bu ishlar oqibatida piyodalar, xususan maktab o'quvchilari avtomobil yo'lidan yurishga majbur bo'lmoqdalar, gohida avtohalokatlar ham uchrab turibdi. Dinimizda ko'chalarni, aholi foydalanadigan joylarni o'z manfaati uchun to'sib olish mumkinmi?
Javob: Bismillahir rohmanir rohiym.
Aholi foydalanadigan joylar, avtomobil yo'llari hamda piyoda yo'laklari barcha barobar foydalanadigan joylar hisoblanadi. Hech kimning uni egallab olishga haqqi yo'q.
Huzayfa ibn Usayd roziyallohu anhudan Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning: “Kim musulmonlarga ularning yo'llarida ozor bersa u odamga, ularning la'nati vojib bo'lib qoladi” (ya'ni ularni la'natiga haqli bo'lib qoladi) deganlari rivoyat qilinadi (Imom Tabaroniy rivoyati).
“Bahrur roiq” kitobida: “Biror kishi omma yo'liga hojatxona qursa, yo suv tarnovini chiqarib qo'ysa, yoki minora yo do'kon qursa ko'chadan foydalanuvchi har bir kishi uni buzib tashlashni talab qilish haqqiga ega bo'ladi. Shamsul aimma aytadilar: Ommani yo'liga o'z foydasi uchun biror narsa qurish, yo'ldan foydalanuvchilarga zarar qilsa, durust emas. Biroq yo'l keng bo'lib, hech kimga zarar qilmasa, foydalanuvchilardan qarshilik ham bo'lmasa, bu durustdir,” deyiladi.
Hadisi shariflarda, musulmonlarning yo'llaridan ozorni olib tashlash, yo'lovchilarga keng sharoit yaratish savobli ishlardan ekani ta'kidlanadi.
Abu Barza Aslamiy roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Men: “Yo Rasulalloh! Meni biron ishga buyuring, shuni qilib yuray”, dedim. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Yo'ldan ozorni chetlating, shu siz uchun sadaqa bo'ladi”, dedilar (Imom Buxoriy “Al-adabul-mufrad”da rivoyat qilganlar).
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Rasululloh sollallohu alayhi va sallam: “Yo'l ustidagi musulmonlarga ozor beradigan bir daraxt (buta)ni kesib tashlagani sababli jannatda kezib yurgan bir kishini ko'rdim, deb aytdilar”(Imom Muslim rivoyati).
Yuqorida o'tgan iboralardan quyidagi xulosalar kelib chiqadi:
Aholi foydalanadigan joylarni, piyodalar yo'laklarini temir panjaralar bilan berkitib qo'yish, mevali daraxtlar ekib yoki gulzor qilib to'sib qo'yish holatlari, avtomobil yo'llarida qurilish mollarini haftalab qoldirish, yo'lovchilarga va mahalla aholisiga zarar bersa durust emas.
Hech kimga zarar bermaydigan va biron shaxs e'tiroz bildirmagan holatlarda vaqtinchalik foydalanib turish maqsadida bu ishlarni qilish joiz hisoblanadi. Lekin mas'ul tomonlar yoki shu yo'ldan foydalanish haqqiga ega har qanday shaxsning talabi bilan bu narsalar bartaraf qilinishi lozim. Vallohu a'lam.
O'zbekiston musulmonlari idorasiFatvo markazi
“Arab Tourist”: Samarqand, Buxoro va Xiva — islom sivilizatsiyasi va jahon madaniy merosining bebaho durdonalari
Saudiya Arabistonining turizm va sayohatlarga ixtisoslashgan “Arab Tourist” elektron nashrida “Markaziy Osiyoning qoq markazida joylashgan va Buyuk ipak yo‘li bilan bog‘langan mamlakat” sarlavhali tahliliy maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Maqolada Buyuk ipak yo‘li tarixida o‘zbek shaharlarining tutgan o‘rni alohida e’tirof etiladi. Xususan, Samarqand, Buxoro va Xiva kabi tarixiy shaharlar asrlar davomida Sharq va G‘arb o‘rtasidagi savdo, fan va madaniyat markazlari sifatida xizmat qilgani ta’kidlanadi. Registon maydoni, Ichan-qal’a va Buxorodagi me’moriy obidalar islom sivilizatsiyasi hamda jahon madaniy merosining bebaho durdonalari sifatida tilga olinadi.
Bundan tashqari, nashr O‘zbekistonning rang-barang tabiati va geografik relefiga to‘xtalib o‘tgan. Qizilqum cho‘li, serhosil Farg‘ona vodiysi, Tyan-Shan va Pomir-Oloy tog‘ tizmalari aholi joylashuvi va qishloq xo‘jaligi rivojida muhim o‘rin tutishi qayd etiladi.
Nashr, shuningdek, Buyuk Mirzo Ulug‘bek kabi donishmandlarning astronomiya va matematika sohasidagi buyuk kashfiyotlarini alohida e’tirof etgan.
Xulosada ta’kidlanganidek, Toshkent, Samarqand, Buxoro, Namangan va Andijon kabi shaharlar bugungi kunda nafaqat ma’muriy va iqtisodiy, balki jadal rivojlanayotgan yirik madaniy-turistik markazlar sifatida dunyo sayyohlari e’tiborini o‘ziga jalb etmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
