Cavol: Ayol kishi Vidolashuv tavofini qilmay turib, hayz ko'rib qolsa, nima yo'l tutadi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Ayol kishi Vidolashuv tavofi qilmasdan turib hayz ko'rib qolsa, buning tafsiloti bor. Unday ayol Makka binolari joylashgan hududdan chiqib ketgandan keyin pok bo'lsa, Vidolashuv tavofi soqit bo'ladi. Qilmagani uchun hech qanday jarima yoki gunoh bo'lmaydi. Lekin Makka binolari joylashgan hududdan chiqmay turib poklansa, ortga qaytib Vidolashuv tavofini qilishi vojib bo'ladi. Bajarmasa, jonliq so'yishi lozim.
Agar qachondir yana umra yoki haj uchun borib, mazkur tavofni bajarib qo'ysa, uni to'liq ado qilgan bo'ladi. Bu holatda hech qanday jarima yoki gunoh bo'lmaydi. Bu haqda fiqhiy manbalarda bunday deyiladi:
“Hayzli ayol Makka binolaridan ajrashdan avval pok bo'lib qolsa, sadar(vidolashuv) tavofini bajarish lozim bo'ladi. Agar Makkadan chiqib ketgandan keyin pok bo'lsa, ortga qaytib tavof qilish vojib bo'lmaydi. Chunki bu ayol Makkaning uylaridan chiqib ketgan vaqtda musofir bo'ladi va shunga binoan uning zimmasiga qaytish ham, jonliq so'yish ham vojib bo'lmaydi” (“Irshodus soriy” kitobi).
Bu ma'nodagi gaplar “Fatovoi Olamgiriya”, “Mavsu'atul fiqhiya al-Kuvaytiya”, “G'unyatun nosik” kabi kitoblarda ham aytilgan.
Vidolashuv tavofi miyqotdan tashqaridan keluvchilar uchun vojib hisoblanadi. Uning vaqti Tavofi ziyoratdan keyin boshlanadi. Agar Tavofi ziyoratdan keyin nafl tavof qilib, garchi Vidolashuv tavofi deb niyat qilmagan bo'lsa ham, Vidolashuv tavofining o'rniga o'tadi. Agar hayz ko'rgan ayol Tavofi ziyoratdan keyin va uyiga ketishidan avval mana shunday nafl tavof qilgan bo'lsa, vidolashuv tavofi o'rniga o'tadi.
Umrada Vidolashuv tavofi bo'lmaydi. Vallohu a'lam.
O'zbekiston musulmonlari idorasi Fatvo markazi
Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazida "Islom ma’rifati, hadis ilmi va Imom Buxoriy merosi" o‘quv kursi o‘tkazildi. Mutaxassislar tomonidan yodgorlik majmuasi gid-ekskursovodlari uchun o‘tkazilgan mashg‘ulotlar doirasida ekskursiya faoliyati bilan bog‘liq huquqiy, nazariy va amaliy masalalar ko‘rib chiqildi, xabar bermoqda “Samarkandskiy vestnik” nashri.
- Bu yerga tashrif buyurgan har bir ziyoratchi faqat ibodat qilish uchun emas, balki ma’naviy "oziq" olish uchun ham borishi kerak, - deydi Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Sh.Ziyodov. - Bu yerda faoliyat yuritayotgan gidlarning malakasini oshirish tizimini yo‘lga qo‘yar ekanmiz, ularga Imom Buxoriyning bizga qoldirgan merosini, bu merosning tarixiy manbalarini chuqur o‘rgatishimiz shart.
Kurs doirasida majmuaga birinchi marta tashrif buyurgan mehmonlar bilan muloqotning o‘ziga xos xususiyatlari muhokama qilindi. Xorijlik ziyoratchilarga nafaqat Imom al-Buxoriy hayotidagi faktlar va diniy qadriyatlarimizni yetkazish, balki boy madaniy merosimizni asrab-avaylash va yetkazish kabi dolzarb masalalar ko‘tarildi.
Gid-ekskursovodlar ham o‘z tajribalari bilan o‘rtoqlashib, kelgusidagi ishlarni tashkil etish bo‘yicha takliflar berdilar. Bu bevosita ekskursiyalarni o‘tkazish paytida yuzaga keladigan masalalarni muhokama qilish imkonini berdi.
Kurs O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, Diniy ta’lim sohasida kadrlar malakasini oshirish va qayta tayyorlash instituti, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi, viloyat hokimligi hamda Imom Buxoriy yodgorlik majmuasini saqlash va uning atrofini obodonlashtirish departamenti tomonidan tashkil etildi.
Tarixiy obidalar va ziyoratgohlar turizm salohiyatining muhim qismi bo‘lgan Samarqand viloyati uchun malakali mutaxassislarni tayyorlash alohida ahamiyatga ega. Mehmonga tashrif buyuriladigan joyning tarixi qanchalik to‘liq va tushunarli ochib berilishi gidning professionalligiga bog‘liq. Shuning uchun ham gid-ekskursovodlarning malakasini muntazam oshirib borish, ularning kasbiy bilim va ko‘nikmalarini takomillashtirish hamda zamonaviy xizmat ko‘rsatish standartlarini joriy etish Samarqandda turizm xizmatlari sifatini oshirishda ustuvor yo‘nalishlardan biri bo‘lib qolmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati