وَإِذۡ ءَاتَيۡنَا مُوسَى ٱلۡكِتَٰبَ وَٱلۡفُرۡقَانَ لَعَلَّكُمۡ تَهۡتَدُونَ٥٣
Alloh taolo Muso alayhissalom qavmini kechirganidan keyin u kishiga va qavmiga Tavrotni nozil qildi. Tavrot (ibroniycha "tora", ya’ni qonun, shariat ma’nosida) Allohning hidoyat kitobi bo‘lib, uning asliy nusxasida Isroil avlodlari Allohning tavhidiga chaqirilgan, yahudiylarni odob-axloqqa, insoniy fazilatlarni egallashga, payg‘ambarlariga itoat etishga va Allohga ibodat qilishga buyurilgan. Ammo keyinchalik Tavrot odamlar qo‘li bilan o‘zgartirilgan, ba’zi hukmlar olib tashlangan, keraksiz narsalar qo‘shib yuborilgan. "Furqon" so‘zi Haq va botilni, yaxshi va yomonni ajratuvchi, mo‘jiza ma’nolarini anglatadi. Bu oyatda esa Muso alayhissalomga nozil qilingan shariat ma’nosida kelgan.
وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَٰقَوۡمِ إِنَّكُمۡ ظَلَمۡتُمۡ أَنفُسَكُم بِٱتِّخَاذِكُمُ ٱلۡعِجۡلَ فَتُوبُوٓاْ إِلَىٰ بَارِئِكُمۡ فَٱقۡتُلُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ ذَٰلِكُمۡ خَيۡرٞ لَّكُمۡ عِندَ بَارِئِكُمۡ فَتَابَ عَلَيۡكُمۡۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلتَّوَّابُ ٱلرَّحِيمُ٥٤
Muso alayhissalom qavmining buzoqqa sig‘inib, o‘ziga jabr qilganini aytganidan keyin: "Endi Allohga tavba qilinglar va bir-birlaringni o‘ldiringlar, shunday qilganingiz Alloh huzurida sizlarga yaxshiroqdir", deydi. Ibn Kasirning yozishicha, "Erta tongda, g‘ira-shirada buzoqqa ibodat qilmaganlar qo‘llarida qilich tutgan holda buzoqqa ibodat qilganlarni qilichdan o‘tkaza boshlashdi va bir kechaning tongida yetmish ming kishini halok etishdi" (Ibn Kasir. "Qisasul-anbiyo", Qohira nashri, 284-bet). Ba’zi rivoyatlarda uch ming kishi halok bo‘lgani aytiladi. Shundan keyingina Alloh ularning tavbalarini qabul qildi.
وَإِذۡ قُلۡتُمۡ يَٰمُوسَىٰ لَن نُّؤۡمِنَ لَكَ حَتَّىٰ نَرَى ٱللَّهَ جَهۡرَةٗ فَأَخَذَتۡكُمُ ٱلصَّٰعِقَةُ وَأَنتُمۡ تَنظُرُونَ٥٥
Muso alayhissalom bilan birga muloqotga borganlar Musoning Alloh taologa qilgan munojotini, Allohning Musoga qilgan takallumini, amr va qaytariqlarini o‘z quloqlari bilan eshitishdi. Muso alayhissalom Allohdan vahiyni qabul qilib olib, ulamolar yoniga qaytib keldi. Ular esa hazrati Musodan Allohni ochiq-ravshan ko‘rsatishni talab qilib turib olishdi. Bani Isroildan yetmish oqsoqol Muso alayhissalomning so‘zlariga ishonmay yengiltaklik qilib turganida barchalarini yashin urib halok bo‘ldi. Ibn Abbos roziyallohu anhumoning rivoyatlariga qaraganda, Muso alayhissalom miyqotga tanlagan yetmish kishi Isroil avlodlarining ulamolari bo‘lib, ular bilan birga Muso, Horun, Yusha’, Nozob, Abiyhular bor edi.
ثُمَّ بَعَثۡنَٰكُم مِّنۢ بَعۡدِ مَوۡتِكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ٥٦
Alloh taolo Muso alayhissalomning noshukr qavmi buzoqqa sig‘inib, O‘ziga shirk keltirganidan keyin barchalarini faqat halok qilish bilangina kechirishini bildirgan edi. Shunda buzoqqa sig‘inmaganlar unga sig‘inganlarni o‘ldirishdi, Alloh taolo ularga bergan va’dasiga vafo qilib, halok bo‘lganlarning barini O‘z izni bilan qayta dunyoga keltirdi, ya’ni ular halok bo‘lishganidan keyin Alloh taolo ularning shukr qilishlari uchun qaytadan yana tiriltirdi.
وَظَلَّلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡغَمَامَ وَأَنزَلۡنَا عَلَيۡكُمُ ٱلۡمَنَّ وَٱلسَّلۡوَىٰۖ كُلُواْ مِن طَيِّبَٰتِ مَا رَزَقۡنَٰكُمۡۚ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَٰكِن كَانُوٓاْ أَنفُسَهُمۡ يَظۡلِمُونَ٥٧
Alloh taolo Bani Isroilga ne’matlarni to‘kis ato qilgan. Ularni jazirama issiqdan himoya qilish uchun ustlariga bulutlarni soyabon qilib qo‘ydi. Har kuni subhi sodiqdan quyosh ko‘tarilgunicha osmondan har bir kishiga bir so’ miqdorida (ikki yarim kiloga yaqin) "manna taranjubin" degan shirinlik yog‘ar edi. Odamlar kun bo‘yi shuni tanovul qilishardi. "Salva" esa bedana kabi kichik parranda bo‘lib, shom payti uylar atrofida to‘planib qolar edi, qorong‘i tushganidan keyin ularni bemalol tutib, kabob qilib yeyishar edi. Mujohid: "Manna ko‘rinishi limonga o‘xshash shirin meva, salvo – qush", deydi. Sa’id ibn Zayd bunday degan: "Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: "Manna zamburug‘i va uning suvi ko‘zga shifodir", deganlar (Buxoriy rivoyati). Lekin Isroil avlodlari Alloh taolo bergan shunday ne’matlardan bahramand bo‘lib ham Allohga shirk keltirishdi va o‘zlariga zulm qilishdi.
O‘zbekiston sayyohlik salohiyatini Janubiy Koreyada keng targ‘ib etish maqsadida nufuzli “EBS” telekanali tomonidan mamlakatimiz turizm imkoniyatlariga bag‘ishlangan maxsus teledastur efirga uzatildi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Sayyohlar orasida katta auditoriyaga ega bo‘lgan “Buyuk Ipak yo‘li bo‘ylab sayohat” teledasturi orqali janubiy koreyalik tomoshabinlarga O‘zbekistonning ekoturizm, gastronomik, ziyorat, tog‘ va landshaft turizmi borasidagi imkoniyatlari haqida keng ma’lumot berildi.
O‘zbekistonga tashrif buyurgan “EBS” telekanali ijodiy guruhi mamlakatimizning mashhur sayyohlik yo‘nalishlari, YUNЕSKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan Samarqand, Buxoro, Xiva va Toshkent shaharlarining qadimiy me’moriy yodgorliklari, turli hududlardagi zamonaviy ko‘ngilochar markazlar, milliy hunarmandchilik, o‘zbek milliy taomlari hamda yurtimizning betakror tabiat manzaralari haqida hikoya qildi.
Ko‘rsatuvda janubiy koreyalik sayyohlar uchun O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qilishning afzalliklari ham keng yoritildi. Xususan, bugungi kunda Toshkentdan mamlakatimizning tarixiy shaharlariga zamonaviy va qulay “Afrosiyob” tezyurar poyezdi orqali Ipak yo‘li yo‘nalishlari bo‘ylab sayohat qilish mumkinligi ta’kidlandi.
“EBS” telekanali muxbiri Toshkentning o‘ziga xos me’moriy qiyofasiga alohida e’tibor qaratgan. Uning fikricha, poytaxt me’morchiligida o‘rta asrlarga oid tarixiy obidalar, zamonaviy ko‘p qavatli binolar va sobiq ittifoq davri me’morchiligi an’analari o‘ziga xos uyg‘unlik kasb etgan.
Dasturda O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qilish imkoniyatlari haqida so‘z yuritilar ekan, mamlakat poytaxtidan tarixiy shaharlarga avtomobil yo‘llari bilan bir qatorda temir yo‘l orqali ham qulay safar qilish mumkinligi ma’lum qilingan.
“Yilning barcha faslida ertalab va kechqurun Toshkentning bosh vokzalidan Buxoro va Samarqand yo‘nalishida qulay tezyurar “Afrosiyob” poyezdlari qatnaydi. Maksimal tezligi 230 km/soat bo‘lgan ushbu poyezd Toshkentdan Buxorogacha bo‘lgan qariyb 600 kilometrlik masofani uch soatu 40 daqiqada bosib o‘tadi. Bu aviaparvozga nisbatan qulay va arzonroq”, – deya qayd etilgan teledasturda.
Ko‘rsatuvda Samarqand va Buxoro shaharlari Markaziy Osiyoning muhim madaniy durdonalari sifatida e’tirof etilgan.
“Buxoro shahri 2500 yildan ortiq tarixga ega. Eski shahar markazida Buxoroning eng diqqatga sazovor yodgorliklaridan biri – 1127 yilda qurilgan Minorai Kalon joylashgan. Uning balandligi 47 metr, poydevori esa 10 metrni tashkil etadi”, – deya ma’lumot beriladi manbada.
Samarqand haqida so‘z yuritilar ekan, uning 2750 yillik tarixga ega ekani, dunyodagi eng qadimiy shaharlardan biri sifatida asrlar davomida turli bosqinlar va vayronagarchiliklarga guvoh bo‘lganiga qaramay, o‘zining betakror va ertaknamo ulug‘vorligini saqlab qolgani ta’kidlangan.
Teledasturning yana bir muhim jihati – unda O‘zbekistonning qadimiy shaharlaridagi tarixiy va me’moriy obidalar bilan bir qatorda, milliy hunarmandchilik, urf-odatlar, milliy taomlar hamda mamlakatning turli hududlaridagi go‘zal tabiat manzaralari haqida batafsil ma’lumot berilganidir.
Ko‘rsatuvda O‘zbekistonning mehmondo‘stligiga ham alohida urg‘u berilgan.
“Sayyoh sifatida qayerga bormang, xoh mehmon uylarida, xoh bozorlar yoki shunchaki ko‘chada mahalliy aholi bilan uchrashsangiz, samimiy mehmondo‘stlik va iliqlikni his qilasiz”, – deydi “EBS” telekanali ijodiy guruhi.
Umuman, Janubiy Koreyaning yetakchi telekanallaridan biri bo‘lgan “EBS” orqali O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, betakror tabiati, milliy taomlari, mehmondo‘stligi va zamonaviy turizm infratuzilmasi keng auditoriyaga namoyish etilgani mamlakatimizning ushbu davlat sayyohlik bozoridagi jozibadorligini yanada oshirishga xizmat qiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati