وَبَشِّرِ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَعَمِلُواْ ٱلصَّٰلِحَٰتِ أَنَّ لَهُمۡ جَنَّٰتٖ تَجۡرِي مِن تَحۡتِهَا ٱلۡأَنۡهَٰرُۖ كُلَّمَا رُزِقُواْ مِنۡهَا مِن ثَمَرَةٖ رِّزۡقٗا قَالُواْ هَٰذَا ٱلَّذِي رُزِقۡنَا مِن قَبۡلُۖ وَأُتُواْ بِهِۦ مُتَشَٰبِهٗاۖ وَلَهُمۡ فِيهَآ أَزۡوَٰجٞ مُّطَهَّرَةٞۖ وَهُمۡ فِيهَا خَٰلِدُونَ٢٥
Ushbu oyat mo‘minlar haqida nozil bo‘lgan. Shungacha kofirlarga beriladigan jazolar haqida zikr qilinganidan keyin Alloh taolo endi mo‘minlarga tayyorlab qo‘ygan mukofotlarini bayon etadi. Imon keltirgan va solih amallar qilgan mo‘minlarni oxirat dunyosida ostidan anhorlar oquvchi jannat bog‘lari, xushta’m mevalar va pokiza xotinlar kutyapti. Jannat mevalari ko‘rinishda dunyodagi mevalarga o‘xshasa ham, har qaysi mevaning alohida mazasi bo‘ladi. Jannat xotinlari hayz va nifos kabi zohiriy odatlardan, badxulqlik va itoatsizlik kabi botiniy ayblardan pok bo‘lishadi. Jannatda o‘lim yo‘q, unda hayot abadiydir.
Jannatda ko‘z ko‘rmagan, quloq eshitmagan, insonning xayoliga ham kelmagan ne’matlar mo‘minlarning bu dunyoda qilib o‘tgan amallariga mukofot sifatida yashirib qo‘yilgan. Odamlarda tasavvur hosil qilish uchun ularning bir ko‘rinishi bu dunyodagi ne’matlarga o‘xshatib Qur’oni karimda sifatlangan: jannat ahllari baland-baland so‘rilarda, hamma yoqqa to‘shab qo‘yilgan gilamlarda, saf-saf qilib tizilgan yostiqlarga yonboshlab olib, tayyorlab qo‘yilgan qadahlardagi sharbatlarni huzur qilib sipqorishadi. Tikonsiz butazorlarda, tizilgan bananzorlarda, yoyiq soya ostida, oqar suv bo‘yida, tugamaydigan, yetishish oson bo‘lgan mevalarni istagancha uzib olishadi. Jannat mevalarini uzish oson bo‘lishi uchun daraxtlarning shoxlari egib qo‘yilgan, jannatiylar tik turgan holda ham, o‘tirib yoxud yotib yesa ham qiynalishmaydi.
Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning havzlari (ulkan hovuzlari), sutdan oq, qordan sovuq, asaldan shirin, mushk-anbardan ham xushbo‘y bo‘lgan Kavsar hovuzidan jannat suvini oladi. Bunga erishganlarning chehralari ne’mat xursandligi bilan to‘la, ular dunyo hayotida qilgan ishlari (imonlari, ixloslari, taqvolari, ibodatlari, solih amallari)dan rozidirlar. Chunki ular nozu ne’matlari oliy darajali jannatdadirlar. Bu dunyoda Alloh yo‘lida turli mashaqqat va yo‘qchiliklarga sabr qilib o‘tganlari uchun endi jannatda ularga tinchlik-osoyishtalik, farovonlik hayoti nasib bo‘lib turibdi. Jannatda eng oliy ne’mat Alloh taoloning jamolini ko‘rish hisoblanadi. Faqih Abu Lays Samarqandiyning aytishlaricha, kim bu ne’matlarga yetishishni xohlasa, besh narsada bardavom bo‘lishi kerak: 1. Nafsini gunohlardan qaytarishi kerak. 2. Dunyoda berilgan ozgina ne’mat bo‘lsa ham, unga rozi bo‘lishi kerak. Xabarda rivoyat qilinishicha, jannatning qiymati dunyoni tashlashdir. 3. Toat-ibodatlarga qattiq yopishishiga intilishi kerak. O‘sha toatlar mag‘firat va jannatning vojibligi uchun bir sabab bo‘lib qoladi. 4. Yaxshilik ahllarini va solihlarni do‘st tutishi, sevishi, ular bilan qo‘shilib ketishi, ular bilan o‘tirishi kerak bo‘ladi. Albatta, ulardan bittasining gunohlari kechirilsa, do‘stlariga va og‘aynilariga shafoatda bo‘ladi. Hadisi sharifga ko‘ra, «Do‘stlarni ko‘paytiringlar. Albatta, qiyomat kunida har bir birodar uchun shafoat qilish bordir». 5. Duoni ko‘paytirishi lozim. Alloh taolodan jannat bilan rizqlantirishni va uning oxirini yaxshilikka olib borishni so‘rash kerak”. Yahyo ibn Mu’oz Roziy aytadi: «Dunyoni tark etish qiyin, jannatni tashlash undan ham qiyinroq. Albatta, jannatning mahri dunyoni tashlashdir». Abu Hozimdan qilingan rivoyatda shunday deyilgan: «Agar dunyodagi yaxshi narsalarni tark etib, shu bilan jannatga kirish mumkin bo‘lsa, bu narsalar jannatga yetishish yo‘lida yengillik bo‘ladi. Agar do‘zaxdan qutulish uchun dunyoning barcha musibatlarini ko‘tarishga to‘g‘ri kelsa, bu tomondan yengillik bo‘ladi. Endi mingta yaxshi ko‘rgan narsangdan bittasini tashlab jannatga kirsang-u, senga makruh bo‘lgan narsadan bir bo‘lagini olib do‘zaxga kirsang, qanday bo‘ladi?!»
Yurtimizda barcha sohalar qatori diniy-ma’rifiy soha rivojiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu borada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar xalqimizning ma’naviy hayotida muhim ahamiyat kasb etmoqda. Xususan, Toshkent shahrida Islom sivilizatsiyasi markazining tashkil etilishi hamda Samarqandda muhaddislar sultoni Imom Buxoriy hazratlari nomi bilan bog‘liq majmuaning ochilishi bu sohadagi ulkan ishlardan dalolat beradi. Bu kabi bunyodkorlik va ma’rifiy tashabbuslar milliy va diniy merosimizni asrab-avaylash, uni keng targ‘ib etishda muhim ahamiyatga ega.
Ayni paytda, diniy sohada amalga oshirilayotgan islohotlarni yangi bosqichga olib chiqish, ilg‘or xorijiy tajribalarni o‘rganish va ular bilan o‘zaro fikr almashishga ham katta e’tibor qaratilmoqda. Shu bilan birga, O‘zbekistondagi bag‘rikenglik, diniy bag‘rikeng muhit va ma’rifiy yondashuvni xalqaro maydonda keng targ‘ib etish ishlari ham izchil amalga oshirilmoqda. Bir so‘z bilan aytganda, diniy sohada xalqaro hamkorlik tobora yuksalib, yangi mazmun bilan boyib bormoqda.
Ana shunday sa’y-harakatlar doirasida O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari boshchiligidagi delegatsiya Shvetsiya davlatida bo‘lib qaytdi. Mazkur tashrif doirasida xorijiy hamkorlar bilan uchrashuvlar o‘tkazilib, yurtimizda diniy-ma’rifiy sohada amalga oshirilayotgan yangiliklar, islohotlar va erishilayotgan yutuqlar haqida batafsil ma’lumot berildi.
Tashrif davomida Shvetsiyadagi masjidlar faoliyati bilan yaqindan tanishildi. O‘zaro muloqotlar jarayonida O‘zbekistondagi masjidlar faoliyati, ularda olib borilayotgan ma’rifiy ishlar, aholi bilan ishlash tajribasi haqida ham atroflicha ma’lumotlar taqdim etildi. Bu esa xorijlik hamkorlarda katta qiziqish uyg‘otib, o‘zaro tajriba almashish imkoniyatlarini yanada kengaytirdi.
Ayniqsa, yurtimizda amalga oshirilayotgan “inson qadri uchun” tamoyilining amaliy natijalari xalqaro miqyosda ham o‘z ifodasini topayotgani alohida ta’kidlandi. Tashrif doirasida muftiy hazrat boshchiligidagi delegatsiya a’zolari Shvetsiyada yashayotgan vatandoshlar bilan ham uchrashuv o‘tkazdilar. Samimiy muloqotlar davomida ularning hol-ahvoli so‘ralib, ma’naviy qo‘llab-quvvatlash, milliy va diniy qadriyatlarga sodiq qolish masalalari muhokama qilindi.
Shubhasiz, bunday xalqaro tashriflar nafaqat o‘zaro hamkorlikni mustahkamlashga, balki yurtimizning diniy-ma’rifiy salohiyatini dunyoga tanitish, milliy qadriyatlarimizni targ‘ib etish va tajriba almashishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu esa O‘zbekistonning xalqaro maydondagi nufuzini yanada oshirishga xizmat qiladi. Alloh taolo barcha ishlarimizni xayrli va barakali bo‘lishini nasib qilsin!
Ubaydulloh Abdullayev,
Farg‘ona viloyati bosh imom-xatibi
Ulamolar kengashi a’zosi