“Saharlik qilinglar! Saharlikda baraka bordir”
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: “Saharlik qilinglar! Albatta, saharlik qilishda baraka bordir”, dedilar (Imom Nasoiy rivoyati).
Ushbu hadisda ro‘zador saharlik qilishga targ‘ib qilinadi. Chunki saharlik qilishda ko‘plab yaxshiliklar hamda diniy va dunyoviy buyuk barakalar bor. Demak, saharlik qilish fazilat, vojib emas. Agar vojib bo‘lganida edi Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam va ba’zi sahobalar o‘tar ro‘za tutmagan bo‘lar edilar.
Endi quyida yuqoridagi hadisdan kelib chiqib, saharlikdagi foydalarning bir nechtasini keltirib o‘tamiz:
- Saharlik qilish bilan ibodatni taqvo ila ado qilish bor. Chunik go‘yo saharlik qilish ila kunduzgi Qur’on qiroati, namozlar va zikrlarni ado qilish uchun Alloh taolodan yordam so‘rashlik bor. Zero, qorni och inson ibodatlarni qilish uchun kuchi yetmay, dangasalikka yo‘l qo‘yishi mumkin.
- Saharlik qilish bilan ochlik sababli sodir bo‘ladigan gunoh ishlardan o‘zini saqlab qoladi.
- Saharlik qilish bilan ro‘za tutishni yengil sanab hatto, yana ko‘proq ro‘za tutish rag‘bati paydo bo‘ladi. Natijada ro‘za tutish kishi uchun oson ishga aylanadi.
- Saharlik qilish bilan Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga ergashish bor. Agar sunnat deya niyat qilib, saharlik qilsa, ajrga ham ega bo‘ladi. Biroq, qornini to‘ydirish va quvvatga ega bo‘lish maqsadida bo‘lsa, o‘sha maqsadiga erishadi.
- Saharlik sababli tahajjud namozini hamda duo va zikr qilish uchun eng xayrli vaqt bo‘lmish kechaning oxirida uyqudan uyg‘onadi.
- Saharlik qilish bilan ahli kitoblarga xilof qilish bor. Zotan, dinimizda ularga o‘xshashdan qaytarilganmiz. Hadisda Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Biz bilan ahli kitoblarning ro‘zasidagi farq, saharlik yeyishdadir”, dedilar.
- Saharlikka turish bilan bomdod namozini jamoat bo‘lib o‘qishga muyassar bo‘ladi. Shuning uchun ham ramazon oyida boshqa oylarga nisbatan bomdod namozida odamlar ko‘payadilar.
Shuningdek, saharlik qilishda bir qancha manfaatlar bor. Ba’zilari oshkor bo‘lgan va ba’zilari hali oshkor bo‘lmagan. Nima bo‘lganda ham haqiqiy mo‘min Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga nisbatan muhabbati bor ekan, u zotning aytganlaridan manfaat topadimi yoki yo‘qmi, ergashishda davom etaveradi. Alloh taolo barchamizni sevikli Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning sunnatlariga ergashishni oson qilsin.
Yahyo ABDURAHMANOV,
“Shayx Zayniddin” jome masjidi imom-xatibi.
Kech uxlash umrni qisqartiradi
Tadqiqotlarga ko‘ra, dunyo aholisining 58 foizi uyqusizlikdan aziyat chekmoqda. Buning birinchi sababi gadjetlar doimiy tomosha qilish oqibatida kechki soat 23:00 dan keyin uxlashga odatlanishdir.
Kech uxlash sog‘liqqa bir qancha xavf tug‘diradi.
Jigar va boshqa a’zolar o‘zini tiklay olmaydi. Inson organizmidagi barcha a’zolar tunda, ayniqsa, soat 22:00–02:00 oralig‘ida faol tiklanish jarayoniga kirishadi. Xususan, jigar soat 23:00 dan keyin tanani faol tozalash (detoksikatsiya) vazifasini bajaradi. Agar inson u paytda uxlamagan bo‘lsa, vazifa to‘liq bajarilmaydi. Bu esa charchoq, bezovtalik, tushkunlikka olib keladi.
Gormonlar muvozanati buziladi. Uyqu vaqtida, ayniqsa, soat 22:00–01:00 orasida o‘sish gormoni (melatonin va somatotropin) ishlab chiqariladi. Bu gormonlar immunitetni ko‘tarish, teri va hujayralarni tik lash, stressni kamaytirishga xizmat qiladi. Agar uxlash kechiksa, bu gormonlar kama yib boradi.
Aqliy faoliyat susayadi. E’tiborni jamlash, eslab qolish qobiliyatining pasayishi aynan o‘z vaqtida uxlamaslik bilan bog‘liq. Oqibatda ish unumdorligi yomonlashib, sifatli o‘qishga ham salbiy ta’sir qiladi.
Ruhiy muvozanat buziladi. Soat 23:00 dan keyin uxlaydigan insonlarda depressiya, qo‘rquv, ruhiy zaifliklar ko‘p kuzatiladi.
Yurak urish muvozanati yomonlashadi.
So‘nggi yillarda yurakqon tomir kasalliklari ham ko‘payib, ham “yosharib bormoqda”. Kam va o‘z vaqtida uxlamaslik yurakni zo‘riqtirib, umrning qisqarishiga sabab bo‘lmoqda. Yurakni davolash uchun o‘z vaqtida uxlash kerak.
Eng foydali uyqu esa soat 22:00 dan 05:00 gacha bo‘ladi. Chunki aynan shu soatlarda uyqu fazalari mukammal kechadi.
Internet manbalari asosida tayyorlandi.
“Hidoyat” jurnalining 2025 yil 8-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
