Qo‘l yuvishning fazilatlari
Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga O‘zining ilohiy amrlarini nozil qilib, poklanishda mo‘min-musulmonlarga yuz, qo‘l-oyoqlarni yuvish va boshga mas'h tortishni buyurdi. Bu haqda Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey iymon keltirganlar! Namoz (o‘qish)ga turar ekansiz, albatta, yuzlaringizni, qo‘llaringizni tirsakkacha yuvingiz, boshlaringizga mas'h tortingiz va oyoqlaringizni to‘piqlarigacha (yuvingiz)! Agar junub bo‘lsangiz, obdon poklaningiz (cho‘milingiz)! Agar bemor yoki safarda bo‘lsangiz yoki sizlardan biror kishi hojatxonadan (chiqib) kelsa, yoxud xotinlaringiz bilan surkalishgan (qovushgan) bo‘lsangiz-u, (lekin) suv topmangiz, pok tuproqqa tayammum qilib, undan yuzlaringiz va qo‘llaringizga surting! Alloh sizlarga biror qiyinchilik(paydo) qilishni ravo ko‘rmaydi, aksincha, sizlarni poklash va ne’mat(lar)ini sizlarga mukammal berishni xohlaydi, zora shukr qilsangiz” (Moida surasi, 6-oyat).
Bu oyatning tafsirida “Tafsiri irfon” kitobida bunday deyiladi: “Alloh taolo ibodat qilishga shaylangan bandalariga poklanish, ya’ni tahorat, g‘usl yoki tayammum qilishni buyurayapti.Tahoratda yuz, qo‘llarni chig‘anoqlari bilan yuviladi, boshning to‘rtdan bir qismiga mas'h tortiladi, oyoqlar to‘piqlari bilan yuviladi[1]”.
Tibbiyot mutaxassislarining tavsiyalariga ko‘ra qo‘llarni sovunlab tozalab yuvish qo‘llarimizda bo‘lishi mumkin bo‘lgan virus va bakteriyalarni yo‘qotadi. Abu Hurayra raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Birortangiz uyqusidan uyg‘onsa, qo‘lini uch marta yuvmasdan turib, uni idishga solmasin, chunki birortangiz ham qo‘lini qayerda tunaganini bilmaydi yoki qo‘li qayerda aylanganini bilmaydi”, dedilar.
O‘zbekiston Musulmonlar Idorasi ulamolar kengashining karantin talablariga qat’iy rioya etish bo‘yicha murojaatida: “Demak, karantin davrida shifokorlar tavsiyalariga amal qilib, shaxsiy gigiyena va sanitariya qoidlari, ayniqsa, virusdan saqlanish uchun niqob taqib, qo‘llarni yaxshilab sovunlab yuvishga jiddiy e’tibor qaratish lozim” deyiladi.
Qo‘llarni yuvganda qo‘l kafti va barmoqlari orasiga suv yetkazib yuvish ham diqqatga sazavordir. Qo‘llarni yuvganda qo‘l barmoqlarini ortidan bir-biriga kiritish bilan barmoqlar orasiga suv yetkaziladi. Shoshilib qo‘llarni yuvganda qo‘l barmoqlari orasi yuvilmay qolishi va u yerlarda virus va bakteriyalar saqlanib qolishi mumkin. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam qo‘llarni yuvganda barmoqlar orasiga suv yetkazib yuvishni targ‘ib qilganlar: “Yuvinganingizda qo‘l va oyoq barmoqlaringizni oralariga yaxshilab suv yuriting. Chunki u ozodalik belgisidir. Ozodalik iymonga chaqiradi, iymon esa o‘z egasini jannatga chorlaydi” (Imom Termiziy rivoyati).
Shuningdek, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taomdan oldin ham, keyin ham qo‘lni tozalab yuvishga targ‘ib qilganlar: “Taomning barakasi taomlanishdan oldin va keyin qo‘lni yuvishdir” (Imom Termiziy rivoyati).
Qo‘llarni yuvishni boshlaganda “Bismilloh”ni aytish, o‘ng qo‘lni yuvganda “Allohumma a’tiniy kitabiy biyamiyniy va hasibniy hisabiy yasiyro” deyish, chap qo‘lini yuvganda esa “Allohumma laa tu’tiniy kitabiy bishimaliy va laa varoi zohriy” deb duo qilish fazilatli amallardan hisoblanadi.
Mutaxassislar tavsiyalari asosida qo‘llarimizni tozalab yuvib yurish sog‘lig‘imiz garovidir. Har doim qo‘llarimizni toza tutsak, o‘zimizning ham, o‘zgalarning ham sog‘lig‘ini himoya qilgan bo‘lamiz.
Ruhiddin AKBAROV
[1] Shayx Usmonxon Temurxon Samarqandiy. “Tafsiri irfon”. “Sharq” NMAK, 2019. 1-jild. 528-bet.
Saudiya matbuoti: O‘zbekiston madaniy-gumanitar, turizm sohalarida xalqaro hamkorlikni kengaytirmoqda
Saudiya Arabistonining nufuzli OAVda O‘zbekistonning madaniy-gumanitar, turizm va sport sohalaridagi xalqaro hamkorligi hamda mamlakatda bo‘lib o‘tadigan yirik tadbirlarga bag‘ishlangan tahliliy maqolalar e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA muxbiri.
Xususan, Saudiya Arabistonining “Amwaj” nashrida joriy yilning 24–29 avgust kunlari Toshkentda “Islom sivilizatsiyasi: yangicha nigoh, yangi kashfiyotlar” mavzusida xalqaro mediaforum o‘tkazilishi keng yoritildi.
O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida bo‘lib o‘tadigan ushbu yirik tadbirga yetakchi xorijiy jurnalistlar va xalqaro ekspertlar to‘planishi qayd etilgan. Forum dasturi yalpi majlislar, talabalar uchun mahorat darslari, mediaturlar va Samarqandning tarixiy obidalarini ziyorat qilishni o‘z ichiga oladi hamda O‘zbekiston davlat mustaqilligining 35 yilligini nishonlashga bag‘ishlanadi.
Shuningdek, nashrda Samarqandda O‘zbekiston Turizm qo‘mitasi tomonidan tashkil etilgan birinchi O‘zbekiston–Gruziya turizm forumi ham yoritilgan. Ta’kidlanishicha, tadbir O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Gruziyaga davlat tashrifi chog‘ida erishilgan kelishuvlarning amaliy ifodasi bo‘ldi.
Tomonlar qo‘shma sayyohlik mahsulotlarini yaratish, to‘g‘ridan to‘g‘ri aviaqatnovlarni kengaytirish va turizmning yangi turlarini rivojlantirish masalalarini muhokama qilgan. Gruziyadan kelayotgan sayyohlar oqimining sezilarli darajada oshgani va O‘zbekiston turizm sohasining umumiy ko‘rsatkichlari yuqori ekani qayd etilgan.
“Saudi Press Agency” axborot agentligi Jidda shahrida Saudiya Arabistoni Islom ishlari, da’vat va irshod vazirligi hamda O‘zbekiston Din ishlari bo‘yicha qo‘mitasi o‘rtasidagi Anglashuv memorandumiga doir ijro dasturi imzolangani haqida xabar berdi.
Ushbu hujjat mo‘tadillik tamoyillarini mustahkamlash, ekstremizmga qarshi kurashish, voiz va imomlar uchun o‘quv kurslarini tashkil etish, Qur’oni Karim ma’nolarini o‘rganish va yoyish sohasidagi hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
