Qo‘l yuvishning fazilatlari
Alloh taolo Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamga O‘zining ilohiy amrlarini nozil qilib, poklanishda mo‘min-musulmonlarga yuz, qo‘l-oyoqlarni yuvish va boshga mas'h tortishni buyurdi. Bu haqda Alloh taolo bunday marhamat qiladi: “Ey iymon keltirganlar! Namoz (o‘qish)ga turar ekansiz, albatta, yuzlaringizni, qo‘llaringizni tirsakkacha yuvingiz, boshlaringizga mas'h tortingiz va oyoqlaringizni to‘piqlarigacha (yuvingiz)! Agar junub bo‘lsangiz, obdon poklaningiz (cho‘milingiz)! Agar bemor yoki safarda bo‘lsangiz yoki sizlardan biror kishi hojatxonadan (chiqib) kelsa, yoxud xotinlaringiz bilan surkalishgan (qovushgan) bo‘lsangiz-u, (lekin) suv topmangiz, pok tuproqqa tayammum qilib, undan yuzlaringiz va qo‘llaringizga surting! Alloh sizlarga biror qiyinchilik(paydo) qilishni ravo ko‘rmaydi, aksincha, sizlarni poklash va ne’mat(lar)ini sizlarga mukammal berishni xohlaydi, zora shukr qilsangiz” (Moida surasi, 6-oyat).
Bu oyatning tafsirida “Tafsiri irfon” kitobida bunday deyiladi: “Alloh taolo ibodat qilishga shaylangan bandalariga poklanish, ya’ni tahorat, g‘usl yoki tayammum qilishni buyurayapti.Tahoratda yuz, qo‘llarni chig‘anoqlari bilan yuviladi, boshning to‘rtdan bir qismiga mas'h tortiladi, oyoqlar to‘piqlari bilan yuviladi[1]”.
Tibbiyot mutaxassislarining tavsiyalariga ko‘ra qo‘llarni sovunlab tozalab yuvish qo‘llarimizda bo‘lishi mumkin bo‘lgan virus va bakteriyalarni yo‘qotadi. Abu Hurayra raziyallohu anhudan rivoyat qilinadi. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Birortangiz uyqusidan uyg‘onsa, qo‘lini uch marta yuvmasdan turib, uni idishga solmasin, chunki birortangiz ham qo‘lini qayerda tunaganini bilmaydi yoki qo‘li qayerda aylanganini bilmaydi”, dedilar.
O‘zbekiston Musulmonlar Idorasi ulamolar kengashining karantin talablariga qat’iy rioya etish bo‘yicha murojaatida: “Demak, karantin davrida shifokorlar tavsiyalariga amal qilib, shaxsiy gigiyena va sanitariya qoidlari, ayniqsa, virusdan saqlanish uchun niqob taqib, qo‘llarni yaxshilab sovunlab yuvishga jiddiy e’tibor qaratish lozim” deyiladi.
Qo‘llarni yuvganda qo‘l kafti va barmoqlari orasiga suv yetkazib yuvish ham diqqatga sazavordir. Qo‘llarni yuvganda qo‘l barmoqlarini ortidan bir-biriga kiritish bilan barmoqlar orasiga suv yetkaziladi. Shoshilib qo‘llarni yuvganda qo‘l barmoqlari orasi yuvilmay qolishi va u yerlarda virus va bakteriyalar saqlanib qolishi mumkin. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam qo‘llarni yuvganda barmoqlar orasiga suv yetkazib yuvishni targ‘ib qilganlar: “Yuvinganingizda qo‘l va oyoq barmoqlaringizni oralariga yaxshilab suv yuriting. Chunki u ozodalik belgisidir. Ozodalik iymonga chaqiradi, iymon esa o‘z egasini jannatga chorlaydi” (Imom Termiziy rivoyati).
Shuningdek, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taomdan oldin ham, keyin ham qo‘lni tozalab yuvishga targ‘ib qilganlar: “Taomning barakasi taomlanishdan oldin va keyin qo‘lni yuvishdir” (Imom Termiziy rivoyati).
Qo‘llarni yuvishni boshlaganda “Bismilloh”ni aytish, o‘ng qo‘lni yuvganda “Allohumma a’tiniy kitabiy biyamiyniy va hasibniy hisabiy yasiyro” deyish, chap qo‘lini yuvganda esa “Allohumma laa tu’tiniy kitabiy bishimaliy va laa varoi zohriy” deb duo qilish fazilatli amallardan hisoblanadi.
Mutaxassislar tavsiyalari asosida qo‘llarimizni tozalab yuvib yurish sog‘lig‘imiz garovidir. Har doim qo‘llarimizni toza tutsak, o‘zimizning ham, o‘zgalarning ham sog‘lig‘ini himoya qilgan bo‘lamiz.
Ruhiddin AKBAROV
[1] Shayx Usmonxon Temurxon Samarqandiy. “Tafsiri irfon”. “Sharq” NMAK, 2019. 1-jild. 528-bet.
Mehr-saxovat va inson qadri — ezgulikka yo‘g‘rilgan xayrli tashabbus
Insonga mehr ko‘rsatish, muhtojning holidan xabar olish, bemorga tasalli berish va ehtiyojmandlarga ko‘mak qo‘lini cho‘zish xalqimiz ma’naviyatining azaliy fazilatlaridandir. Islom ta’limotida ham saxovat, mehr-oqibat va inson qadrini ulug‘lash eng ulug‘ amallardan biri sifatida e’tirof etilgan. Chunki bir insonning ko‘nglini ko‘tarish, uning qalbiga umid va ishonch bag‘ishlash jamiyatda mehr-muhabbat, hamjihatlik va totuvlikni mustahkamlaydi.
Shu ezgu qadriyatlarni hayotga tatbiq etish, aholining ehtiyojmand qatlamlarini qo‘llab-quvvatlash va yurtdoshlarimiz qalbida mehr-shafqat tuyg‘ularini yanada kuchaytirish maqsadida 2026 yil 13 avgust kuni Samarqand viloyati Urgut tumanida keng ko‘lamli ma’naviy-ma’rifiy hamda xayr-saxovat tadbirlari o‘tkazildi.
Mazkur xayrli tadbirlarda Samarqand viloyati bosh imom-xatibi vazifasini vaqtincha bajaruvchi Nursultonxon domla Abdumannonov, viloyat bosh imom-xatibi o‘rinbosari Xayrullo domla Sattarov, VAQF xayriya jamoat fondi Samarqand viloyati filiali rahbari Yoqubjon domla Mansurov, uning o‘rinbosari A.Sultonov, shahar va tuman bosh imom-xatiblari, «Haj–2026» ziyoratchilari, mahalla faollari va nuroniylar ishtirok etdilar.
O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining 35 yilligi munosabati bilan o‘tkazilgan ushbu xayrli aksiya doirasida ijtimoiy himoyaga muhtoj, kam ta’minlangan va boquvchisidan ayrilgan 300 ta oila holidan xabar olindi. Ularning xonadonlariga tashrif buyurilib, turmush sharoitlari o‘rganildi, oilalarga zarur oziq-ovqat mahsulotlari yetkazib berildi.
Tashriflar davomida bemor va keksalarning holidan xabar olinib, ular bilan samimiy suhbatlar o‘tkazildi. Ularning haqqiga shifo, xonadonlariga fayzu baraka, yurtimizga tinchlik-xotirjamlik tilab duolar qilindi. Zero, muhtojning ko‘nglini ko‘tarish va uni yolg‘iz emasligini his ettirish ham insonparvarlikning yuksak ko‘rinishidir.
Shu bilan birga, hayotida turli ijtimoiy qiyinchiliklarga duch kelgan hamda yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolish xavfi mavjud bo‘lgan ayrim fuqarolar bilan yakka tartibda muloqotlar tashkil etildi. Suhbatlarda sof e’tiqod, oila muqaddasligi, farzand tarbiyasi, halol mehnat, Vatanga sadoqat, milliy va diniy qadriyatlarga hurmat, shuningdek, turli buzg‘unchi g‘oyalarga nisbatan ma’naviy immunitetni mustahkamlash masalalari hayotiy misollar asosida tushuntirildi.
Tadbirlar doirasida Urgut tumanidagi jome masjidlarda peshin namozidan so‘ng ma’naviy-ma’rifiy uchrashuvlar ham o‘tkazildi. Ularda mehr-oqibat, qo‘ni-qo‘shnichilik munosabatlarini mustahkamlash, yoshlarni milliy va diniy qadriyatlarga sodiqlik ruhida tarbiyalash, oila tinchligini asrash, jamiyatda o‘zaro hurmat va ahillik muhitini qaror toptirish kabi dolzarb mavzular atroflicha yoritildi.
Uchrashuvlar yakunida mamlakatimiz tinchligi, xalqimiz farovonligi, Vatanimiz ravnaqi va yosh avlodning ilmli, odobli hamda vatanparvar insonlar bo‘lib voyaga yetishi haqida xayrli duolar qilindi.
Bugun yurtimizda inson qadrini ulug‘lash, aholining ehtiyojmand qatlamlarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, jamiyatda mehr-saxovat va o‘zaro g‘amxo‘rlik muhitini qaror toptirishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Urgut tumanida o‘tkazilgan mazkur xayrli tadbirlar ham ana shu ezgu maqsadlarga xizmat qilib, aholi o‘rtasida hamjihatlik, bag‘rikenglik va insonparvarlik tuyg‘ularini yanada mustahkamladi.
Mehr bor joyda ishonch, saxovat bor joyda baraka, inson qadri ulug‘langan jamiyatda esa tinchlik va farovonlik qaror topadi. Ana shunday ezgu amallar xalqimiz o‘rtasidagi birdamlik rishtalarini mustahkamlab, yurtimizning yanada obod va fayzli bo‘lishiga xizmat qiladi.
Samarqand viloyati vakilligi matbuot xizmati
