Musulmonlar orasida nizo va urush chiqarish haromdir
Muqaddas dinimizda tinchlikka va kishilarning osoyishtaligiga rahna soladigan barcha ishlar buzg‘unchilik-fasod ishlardan sanaladi. Qur’oni Karimning Baqara surasi 205-oyatida “Va holbuki, Alloh fasodni xush ko‘rmas” deyilgan.
Terrorchilik va aqidaparastlik begunoh odamlarning qoni to‘kilishiga olib keladi. Muqaddas Islom dinimizda bunday ishlar qat’iy man etilib, Qur’onda “Kim bir jonni nohaqdan yoki yer yuzida fasod qilmasa ham o‘ldirsa, xuddi hamma odamlarni o‘ldirgan bo‘ladi” (Moida, 32) deya qat’iy qoralangan.
Bugungi buzg‘unchi oqimlarning asosiy dastak qilib ushlagan narsasi shuki, ular shariat amallarini to‘la-to‘kis bajarmagan boshqa musulmonlarga nisbatan «qozilikni» da’vo qilib, «munofiq» va «murtad» deb hukm chiqarishdan tap tortmaydilar. Hadisda, «Kimki mo‘min kishini «kofirsan» deb haqoratlasa, go‘yoki uning qonini to‘kkanchalik gunoh qilgan bo‘ladi», deyiladi. Ya’ni, hech bir odamga musulmon insonni «kofir», deb hukm chiqarish huquqi berilmagan.
Hanafiylik mazhabi asoschisi Imom A’zam Abu Hanifa rahimahulloh ushbu masalada quyidagi qat’iy xulosani berganlar: «Biror musulmonni qilgan gunohi sababli kofirga chiqarmaymiz, garchi u kabira gunoh bo‘lsa ham, basharti uni halol deb e’tiqod qilmagan bo‘lsa».
Yurti va millatiga xiyonat qilishlik, begunoh odamlarning qonini to‘kish og‘ir gunoh bo‘lib, bunday kimsalar ilohiy omonatga amal qilmagan bo‘ladi. Baqara surasi, 191-oyatda “Fitna qatl etishdan yomonroqdir”, «Niso» surasi, 59-oyatida esa “Ey iymon keltirganlar! Allohga itoat qiling, Payg‘ambarga va o‘zingizdan bo‘lgan ishboshilarga itoat qiling”, degan ko‘rsatma mavjudligini inobatga olsak, Islom shariatida itoatsizlik qattiq jazoga loyiq hisoblanishini anglash mumkin.
Bir narsa aniqki, biz musulmonlarga hech qachon bo‘linish, talashib-tortishish foyda bermagan, foyda bermaydi ham. Zero Alloh taolo o‘zining kalomida: “Barchangiz Allohning ipini mahkam tuting va bo‘linib ketmang”,(Oli Imron, 103-oyat ) deb marhamat qilgan. Talashib tortishish, firqalarga bo‘linish tufayli g‘ayridinlarga kulgi bo‘lish, musulmonlarning kuch-quvvatlari yo‘q bo‘lishi yuzaga keladi.
Dunyo musulmonlarining 92,5 % ini «Ahli sunnat val-jamoat» tashkil etadi. Ikkita aqidaviy (Ash’ariy va Moturidiy) mazhab asosidagi to‘rt mo‘tabar fiqhiy mazhab (Imom Abu Hanifa rahimahullohning Hanafiy, Imom Molik rahimahullohning Molikiy, Imom Shofe’iy rahimahullohning Shofe’iy, Imom Ahmad rahimahullohning Hanbaliy mazhablari)ga amal qiluvchi musulmonlar «Ahli sunnat val-jamoat»dir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: «Ummatim zalolat uzra jam bo‘lmaydi», — deganlar. Demak, o‘sha yangi paydo bo‘lgan bir tutam firqalar dunyo musulmonlarining deyarli barchasiga xilof ish tutmoqdalar. Shu o‘rinda pul ishlab kelish ilinjida Xorijga ketayotgan ba’zi yoshlarimiz diniy-ekstremistik oqimlarga qo‘shilib qolayotganini ta’kidlash lozim. Ayrim yoshlar chet mamlakatlarda mutaassiblarning ta’sirida “jihodiy jamoa” tuzib, oila, mahalla va yurtga xiyonat yo‘liga o‘tgan holatlari kuzatilmoqda. Shuning uchun, yoshlarimiz qayerda va nima bilan shug‘ullanib pul topayotganini nazorat qilishimiz, mahallada hushyor bo‘lishimiz, kerak bo‘lsa, tergab turishimiz lozim.
Biz yoshlarimiz ongi va ruhiyatini zaharli mafkuralardan qat’iyat bilan himoya qilsak, har qanday g‘arazgo‘y kuchlar mamlakat mustaqilligi va uning porloq kelajagiga rahna sola olmaydi. Bu, jamiyatimiz, shu yurt, shu Vatanni muqaddas deb bilgan har bir fuqaro oldida turgan asosiy vazifadir.
Aminov Hamdam
Yangiariq tumani Muhammad said masjidi imom-xatibi
Kamerada nafaqat tarix, balki Buxoroning bugungi qiyofasi ham aks etmoqda
Ba’zi shaharlarni kitobdan o‘qib tanimaysiz — ularni ko‘rish, his qilish, ko‘hna devorlariga boqish, tor ko‘chalaridagi tarix nafasini tuyish kerak. Buxoro dunyodagi ana shunday betakror, g‘aroyib shaharlardan biri hisoblanadi.
Ming yillik tarix, noyob me’moriy obidalar, qadimiy hunarmandchilik va boy madaniy meros uyg‘unlashgan Buxoro bugun nafaqat sayyohlarni o‘ziga chorlamoqda, balki zamonaviy media imkoniyatlari orqali dunyo auditoriyasiga yanada keng tanitilmoqda.
Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda turizmni iqtisodiyotning strategik yo‘nalishlaridan biriga aylantirish, O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosini jahonga keng targ‘ib qilish, xorijiy sayyohlar oqimini ko‘paytirish va hududlarning turistik salohiyatidan samarali foydalanish borasida keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
Ana shu ezgu maqsadlarning mantiqiy davomi sifatida O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi ko‘magida Malayziyaning “Universiti Teknologi MARA” oliy ta’lim muassasasi San’at, dizayn va media fakultetining talaba hamda o‘qituvchilaridan iborat 18 kishilik ijodiy guruh Buxoro viloyatida bo‘ldi, xabar bermoqda O‘zA.
Malayziyalik ijodkorlarning Buxoroga tashrifi oddiy turistik safardan ko‘ra kengroq mazmun kasb etdi. Ularning asosiy maqsadi — Buxoroning boy tarixiy-madaniy merosi, qadimiy obidalari, betakror me’moriy muhiti va turistik salohiyatini zamonaviy media platformalar orqali xalqaro auditoriyaga yetkazishdan iborat bo‘ldi.
Ijodiy guruh vakillari shaharning har bir manzilidan o‘ziga xos syujet izladi. Ular uchun asrlar silsilasida qad rostlagan obidalar shunchaki tarixiy yodgorlik emas, balki zamonaviy avlodga so‘zlab berilishi lozim bo‘lgan ulkan tarixiy hikoyaga aylandi.
Malayziyalik yosh fotograf va dizaynerlar Ark qo‘rg‘oni, Labi Hovuz ansambli, Poyi Kalon majmuasi, qadimiy savdo toqlari, Ismoil Somoniy maqbarasi, Chashmai Ayub kabi ko‘p asrlik tarixdan darak beruvchi maskanlarda tasvirga olish ishlarini olib bordi.
Shuningdek, ijodkorlar Buxoroning an’anaviy hunarmandchilik markazlariga tashrif buyurib, ustalarning mehnati, milliy san’at namunalari, qadimiy kasblarning avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan jarayonlarini ham obyektiv orqali muhrlashdi.
Bugun axborot makoni jadal o‘zgarayotgan bir paytda biror mamlakat yoki shahar haqida tasavvur uyg‘otishning eng ta’sirchan vositalaridan biri — sifatli vizual kontent. Shu ma’noda, tashrif davomida tayyorlangan foto va videomateriallar “storytelling” — voqeani ta’sirchan hikoya qilish uslubida yaratilgani bilan ahamiyatlidir. Zero, bir suratda Buxoroning ko‘hna gumbazi, yana bir kadrda hunarmandning mohir qo‘llari, boshqa bir lavhada esa qadimiy ko‘chalardagi hayot aks etishi mumkin. Bu tasvirlar orqali Buxoro haqidagi ma’lumot oddiy matndan ko‘ra, ta’sirchanroq tarzda millionlab insonlarga yetib borishi mumkin.
Ijodkorlar tomonidan yaratilgan kontentlar ijtimoiy tarmoqlari hamda YouTube platformasi orqali namoyish etilishi rejalashtirilgan. Bu esa Buxoroning turistik salohiyatini, avvalo, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari auditoriyasiga keng targ‘ib qilish uchun muhim imkoniyatdir.
Bunday xalqaro ijodiy tashriflar Buxoroning turistik brendini yanada kuchaytirish, xorijiy auditoriyada shahar haqida yangi va jozibador tasavvur uyg‘otishga xizmat qiladi.
Eng muhimi, bu jarayonda Buxoro tarixi muzeylarda qolib ketmayapti. U zamonaviy texnologiyalar, ijtimoiy tarmoqlar va ijodkorlar nigohida yangi avlodga yetkazilmoqda.
Buxoroning qadimiy ko‘chalarida olingan har bir kadr, hunarmand qo‘lidan chiqqan har bir buyum, obidalar bag‘rida aks etgan har bir lavha dunyoning turli burchaklaridagi insonlarni “Bu qanday shahar?”, “Uning tarixi qanday?”, “Men ham bu joyni ko‘rishni istayman” degan qiziqishga chorlashi mumkin. Bu esa turizm targ‘ibotining eng ta’sirchan ko‘rinishlaridan biridir.
Malayziyalik talaba va ustozlarning Buxoroga tashrifi yana bir muhim jihati bilan ahamiyatli. Turli madaniyat va ta’lim maktablariga mansub yosh ijodkorlar Buxoro misolida Sharq va Janubi-Sharqiy Osiyo madaniyatlari o‘rtasida yangi ijodiy ko‘prik yaratdi. Bu nafaqat turizm, balki madaniy diplomatiya, ta’lim va ijodiy hamkorlik uchun ham yangi imkoniyatlarni ochadi.
Bugun Buxoroning ko‘hna obidalariga qarayotgan malayziyalik yosh fotografning kamerasida nafaqat tarix, balki O‘zbekistonning zamonaviy qiyofasi ham aks etmoqda. Ertaga ushbu tasvirlarni ko‘rgan minglab yoshlar Buxoroni o‘zlari uchun yangi, qiziqarli va albatta borib ko‘rishga arziydigan manzil sifatida kashf etishlari mumkin. Shu bois, bu tashrifni bir necha kunlik ijodiy safar emas, balki Buxorodan dunyoga yo‘l olgan ulkan vizual hikoyaning boshlanishi, deyish mumkin. Zero, tarixni asrash — uni kelajak avlodga yetkazishdir. Turizmni rivojlantirish esa ana shu tarixni dunyoga tanitish bilan chambarchas bog‘liq.
O‘tmishda Buxoro karvonlar yo‘li orqali dunyo bilan bog‘langan edi. Bugun esa uning tarixi kameralar, ijtimoiy tarmoqlar va raqamli platformalar orqali butun dunyoga tarqalmoqda. Eng muhimi, bu jarayon davlatimiz rahbari tashabbuslari asosida yurtimizning turistik salohiyatini jahonga keng targ‘ib etish, O‘zbekistonni yanada jozibador va raqobatbardosh turistik maskan sifatida namoyon etish yo‘lidagi ezgu ishlarga munosib hissa bo‘lib qo‘shiladi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
