Fitnaning eng kattasi
Hazrati Umar Ibn Hattob roziyallohu anhu shunday deganlar: “Alloh taolo yurtlarni vatan muhabbati ila obod qildi. Agar, Vatan muhabbati bo‘lmaganida yurtlar xarob bo‘lardi”.
Aslida, zamindagi barcha yurtlar Allohning inoyati ila obod bo‘ladi, faqatgina shu yurtning xalqi, odamlari qalbida o‘z “UY”lariga nisbatan yaxshilik, muhabbat bo‘lsa bas. Agar buning aksi bo‘lsa – yurtni sevadigan farzandlar bo‘lmasa unda u yerga musibatlar yog‘iladi. Tarix ham bugungi kun ham bunga guvoh. Ayni kunlarda butun boshli davlatlarning parchalanib, jang maydoniga aylanayotganining bosh sababi ham o‘sha mamlakat ahlining vataniga nisbatan muhabbati ozligidadair, ehtimol. Chunki, oilasini, yurtini sevgan inson uni vayron bo‘lishiga olib keladigan turli fitnalarga uchmaydi. Ig‘volarni tinglamaydi, bo‘xtonlarga qo‘shilmaydi, yolg‘onlarni qabul qilmaydi, aksincha, agar oilasi – vatanida kamchilik, nuqson paydo bo‘lsa uni bartaraf etishga, uni rivojlantirishga, tinchlik chamani bo‘lishiga, oiladoshlari, vatandoshlari hamjihatlikda yashashlari uchun, dunyoning eng baxtli oilalari jam bo‘lgan yurtga aylanishi uchun jiddu-jaht bilan harakat qiladi. Uni asrab avaylaydi.
Bugun, ijtimoiy tarmoqlarda in qurgan bir guruh yovuz niyatli nusxalar olislardan turib o‘z oilasi – vataniga qarshi turli fitnalar uyushtirib, ig‘vo-yu bo‘xtonlarni tarqatishmoqda. Bu manfur kimsalar tarixda ham bo‘lishgan, bugun ham bor, kelajakda ham bo‘ladi. Chunki, ularning onglarini shayton boshqaradi. Ular fitna qilmasa, urush-janjal chiqarmasa dunyo ko‘zlariga qorong‘u bo‘lib ketadi. Fitnakorlar uchun vatan, oila, insonlar shani va qadri degan tushunchalar mutlaqo begonadir.
Eng ayanchlisi, buzg‘unchilarning aksariyati dinni o‘zlariga niqob qilib, Islomning nomidan gapirib xalqni to‘g‘ri yo‘ldan adashtirish payida yuribdi. Ular uchun insonlarning joni va moli qadrsiz. Ular moddiy manfaat uchun hech qanday aybsiz, asossiz ravishda insonlarning, go‘daklarning umrlariga zomin bo‘lib qotilga aylanishmoqda.
Abu Hurayradan rivoyat qilinadi: “Nabiy sollallohu alayhi vassallam: “Jonim qo‘lida bo‘lgan zot ila qasamki, toki odamlar boshiga qotil nima uchun qatl qilganini va maqtul nima uchun qatl qilinganini anglamaydigan kun kelmagunicha bu dunyo ketmas”, dedilar.
“Ey Allohning rasuli Ul qandoq bo‘lur?” deyildi.
“Haraj. Qotil ham, maqtul ham do‘zaxdadir”, dedilar”.
Sharh: Haraj-fitna va odam o‘ldirishning ko‘pligi.
Qiyomatning alomatlaridan biri odam o‘ldirishning ko‘payishi va odam o‘ldirgan odam nima uchun o‘ldirganini va o‘ldirilgan odam ham nima uchun o‘ldirilganini bila olmay qoladigan holatning paydo bo‘lishi ekan.
Bu yurt, bu tuproq Alloh taoloning bizga in’om etgan ulug‘ ne’matlaridandir. Bu ne’matga shukr qilish uni obod qilish bilan, uni turli fitnalardan asrash bilan amalga oshiriladi.
Saidabror Umarov tayyorladi
Imom Buxoriy yurtida buyuk allomalar merosi ilm, ma’rifat va tadqiqotlar bilan yanada boyimoqda
Shu kunlarda joylarda Vatanimiz davlat mustaqilligining 35 yilligini nishonlamoqda. O‘tgan yillarga nazar tashlasak, istiqlol nafaqat siyosiy va iqtisodiy mustaqillik, balki buyuk ajdodlar merosi va ma’naviy ildizlariga qaytish imkonini berganini yanada chuqur his etamiz.
Ayniqsa, keyingi yillarda Yangi O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilm-ma’rifat, diniy ta’lim va buyuk allomalarimiz merosini o‘rganish sohasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar bu borada mutlaqo yangi bosqichni boshlab berdi.
Prezidentimiz 2017 yildayoq yurtimizda shakllangan buyuk ilmiy maktablarni qayta tiklash, xususan, Samarqandda hadisshunoslik maktabini tashkil etish tashabbusini ilgari surgan edi. Oradan ko‘p o‘tmay bu ezgu g‘oya amaliy ifodasini topdi. Davlatimiz rahbarining 2018 yil 16 apreldagi «Diniy-ma’rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni asosida Samarqandda Hadis ilmi maktabi tashkil etildi. Shu yilning 1 noyabrida qabul qilingan Hukumat qarori bilan uning faoliyatining tashkiliy-huquqiy asoslari belgilab berildi.
Bu voqea, bizningcha, shunchaki yangi ta’lim muassasasining ochilishi emas edi. Bu – Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Dorimiy kabi buyuk muhaddislarni yetishtirgan zaminda hadis ilmining uzoq asrlik an’analarini zamonaviy asosda davom ettirish yo‘lidagi tarixiy qadam bo‘ldi.
Hadis ilmi maktabi oldiga Qur’oni karim va hadislarning asl mohiyatini teran anglaydigan, hadis ilmining ilmiy-nazariy asoslarini puxta egallagan, buyuk muhaddislarimiz merosini chuqur o‘rganadigan va mustaqil ilmiy tadqiqot olib bora oladigan yetuk mutaxassislarni tayyorlash vazifasi qo‘yildi. Eng muhimi, hadislarda mujassam bo‘lgan ezgulik, halollik, adolat, bag‘rikenglik, vatanparvarlik, ota-onaga ehtirom, inson qadrini ulug‘lash singari umuminsoniy g‘oyalarni xalqimiz, ayniqsa, yosh avlodga to‘g‘ri va ilmiy asosda yetkazish ta’lim dargohining muhim vazifalaridan biriga aylandi. Bugun Hadis ilmi maktabida ta’lim jarayoni nazariy bilim berish bilan cheklanib qolmay, amaliy mashg‘ulotlar bilan ham uzviy bog‘langan. Talabalar hadislarni taxrij qilish, ya’ni ularning asl manbalarini aniqlash, rivoyat yo‘llari va sanadlarini o‘rganish, hadis matnlarini sharhlash va ilmiy tahlil qilish, ularni mavzu va mazmuniga ko‘ra tasniflash, shuningdek, hadis manbalari va ilmiy asarlarni tadqiq qilish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni egallamoqdalar.
Ayni paytda, Hadis ilmi maktabining Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan yonma-yon faoliyat yuritayotgani ham o‘ziga xos ilmiy-ma’rifiy muhitni yuzaga keltirmoqda. Buyuk muhaddis Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy merosini o‘rganish, uni jahon ilm ahliga yetkazish, zamonaviy tadqiqotlar bilan boyitish yo‘lida amalga oshirilayotgan ishlar yoshlarimiz uchun ulkan ilmiy maktab vazifasini o‘tamoqda.
Bugun Samarqand zaminida Imom Buxoriy nomi bilan bog‘liq ulkan bunyodkorlik ishlarining amalga oshirilishi ham xalqimizning o‘z buyuk ajdodiga bo‘lgan yuksak ehtiromining ifodasidir. Imom Buxoriy majmuasining zamon talablari asosida qayta bunyod etilishi, uni ilm-ma’rifat, tarbiya va ziyorat maskaniga aylantirishga qaratilgan ishlar nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami uchun katta ahamiyatga ega.
Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohaga bo‘lgan munosabatning eng muhim jihati shundaki, ajdodlar merosi faqat tarixiy faxr sifatida emas, balki bugungi va kelajak avlod tarbiyasiga xizmat qiladigan ulkan ma’naviy xazina sifatida o‘rganilmoqda. Imom Buxoriyning ilmga sadoqati, haqiqatni izlashdagi matonati, hadislarni qabul qilishdagi yuksak ilmiy mezonlari bugungi yoshlarimiz uchun ham ibrat maktabidir.
So‘nggi yillarda yurtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Imom Termiziy, Bahovuddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazlari, Hadis ilmi maktabi kabi qator ilm va ma’rifat maskanlarining tashkil etilgani ham ushbu siyosatning uzviy natijasidir.
Bularning barchasi zamirida bitta buyuk maqsadni ko‘rish mumkin: ma’rifatli, o‘z tarixini biladigan, ajdodlari merosi bilan faxrlanadigan, ayni paytda zamonaviy bilim va tafakkurga ega avlodni voyaga yetkazish. Biz, Hadis ilmi maktabi jamoasi, yaratib berilayotgan bunday imkoniyatlarni katta ishonch va yuksak mas’uliyat sifatida qabul qilamiz. Chunki buyuk muhaddislar yurtida hadis ilmini o‘rganish va o‘rgatish faqat kasbiy vazifa emas, balki ajdodlar oldidagi ma’naviy burch hamdir.
Mustaqilligimizning 35 yilligi arafasida ortga nazar solib, bugungi natijalarni sarhisob qilar ekanmiz, istiqlolning qadrini yana bir bor teran his etamiz. Agar mustaqillik xalqimizga o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini bergan bo‘lsa, Yangi O‘zbekistondagi islohotlar milliy va diniy-ma’rifiy merosimizni chuqur o‘rganish, uni dunyoga munosib tarzda namoyon etish uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochdi. Endilikda bizning vazifamiz – ana shu imkoniyatlardan samarali foydalanib, Imom Buxoriy va boshqa buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy merosni yanada chuqur tadqiq etish, uning insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalarini yosh avlod qalbiga yetkazishdir. Zero, o‘z o‘tmishini anglagan, ilmni qadrlagan va ma’rifatga tayangan xalqning kelajagi hamisha porloq bo‘ladi.
Barot Amonov, Hadis ilmi maktabi rektori.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
