Nasroniyni musulmonga aylantirgan salom
Bu voqeani Mahmud As’ad Jo‘shon hazratlari o‘z asarlarida keltiradilar:
Germaniyadagi oyoq kiyim ishlab chiqaruvchi korxonada bir turk yigiti ishlar edi. Haj mavsumi yaqinlashganida yigit korxona xo‘jayiniga anchadan beri niyat qilgani - hajni ado etish istagi borligini aytib, ruxsat so‘radi. Korxona xo‘jayini Xans nasroniy edi. Xizmatchisining so‘zlarini eshitib:
- Bilasan, hozir mahsulotimiz realizatsiyasining ayni mavsumi. Mavsum tugasin, boraverasan. Ka’ba ketib qolmaydiku?!
Xizmatchi yigit haj faqat belgilangan kunlardagina ado etilishini, boshqa paytlardagi ibodat haj bo‘lmasligini bir amallab tushuntirgach, xo‘jayini:
- Mayli faqat bir shart bilan ruxsat beraman. Payg‘ambaringizning qabri oldiga borganda mening ham salomimni yetkazasan, dedi.
Xodim xursand bo‘lib muborak safarga otlandiyu, faqat musulmon bo‘lmagan raxbarining salomini Rasululloh solallohu alayhi vasallamga qanday yetkazishini o‘ylab qoldi. Madinai munavvaraga yetib kelib, Ravzai muborakka kirdi. Sarvari olam solallohu alayhi vasallamga salovotlar aytib, salom berdi. So‘ngra omonat qoldirgan yaqinlarining salomlarini birma-bir yo‘lladi. Yakunda g‘ayridin rahbarining salomini eslab, og‘ir ahvolda qoldi: “Rasulullohga qanday yetkazaman, axir u musulmon bo‘lmasa....” Ming istihola ichra hujrai saodatga boqib, aybdorlardek shivirladi: “Yo Rasululloh! Sizga bir Xans ismli kishi ham salom yo‘lladi. Faqat u musulmon emas, nasroniy bir kishi...”
So‘ngra ibodatlarga kirishib, hajni ado etdi. Istanbul orqali Germaniyaga qaytarkan, hamkasblarini uchratib qoldi.
-Yangilikni eshitdingmi? deya so‘rashdi undan.
-Yo‘q. Qanday yangilik?
- Xans musulmon bo‘ldi....
Yigit dong qotib qoldi. Islomga kirgan vaqtini so‘rab surishtirsa ayni salomini Faxri koinot alayhissalomga yetkazgan kuni edi.
Subhanalloh. Bir g‘ayridin kishining Rasulullohga ehtiromi sabab Alloh uni hidoyat bilan, dunyodagi eng ulug‘ ne’mat - iymon ne’mati bilan mukofotlab qo‘ysa....
Rasululloh solallohu alayhi vasallamning shafoatlari
ikki dunyoda ham vojib bo‘lishining misolidir bu!
Toshkent shahar “To‘xtaboy” masjidi imom-xatibi
Zokirjon domla Sharifovning juma ma’ruzasidan
01.11.2019
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
