Diniy oqimlarning yo‘nalishlari
Ma’lumki ajdodlarimiz e’tiqod qilib kelayotgan diniy va ma’naviy merosni asrab-avaylash- mustahkam e’tiqod va irodalilikdan dalolat beradi. Bugungi kunda hayotimizda uchrab turayotgan turli oqim-harakatlarga ko‘ra ayrim kishilar u dindan bu dinga va boshqasiga o‘tib yurishi aslida e’tiqodsizlik emas, balki e’tiqodining sustligi, ilmsizlik, g‘oyaviy bo‘shliq xamda irodasizlikdir.
Ilk aqidaparast oqimlar ya’ni “Xavorij” firqasi o‘z faoliyatini boshlagan davrning o‘zidayoq, Hazrati Ali roziyallohu anhu boshliq musulmonlar tomonidan ularga qarshi g‘oyaviy va harbiy kurash olib borilgan. Hazrati Ali roziyallohu anhu xarvorij firqasi vakillari bilan aqidaviy masalalarda soatlab suhbatlashgan. Ahli sunna val jamoaning tutgan yo‘lining haqligini va “Xavorij” firqasining nohaqligini aqliy va naqliy dalillar bilan isbotlab bergan. Natijada ko‘plab adashganlarning hidoyat topishiga erishilgan. “Moturidiya” ta’limoti asoschisi Abu mansur Moturidiy rahmatullohi alayhi, mazhabboshimiz Abu Hanifa rahmatullohi alayhi o‘zlarining asarlarida adashgan diniy oqimlarning soxta da’volariga asosli raddiyalar berganlar. Adashgan oqimlarga qarshi g‘oyaviy kurash boshqa mazhabboshilar, buyuk imomlar va olimlar tomonidan har doim uzluksiz ravishda olib borilgan va bu g‘oyaviy kurash o‘z samarasini berib, ko‘plab insonlarning adashishining oldi olingan. Hozirgi vaqtda ham bu kabi g‘oyaviy kurashni va ogohlikni bir bir lahza qo‘ldan boy berishimiz mumkin emas.
Adashgan diniy oqimlarga qarshi kurashning barcha davrlarda olib borilganining ahamiyatli tomoni shundaki, bu oqimlar turli davrda turli sabablarga ko‘ra kelib chiqqan. Va albatta, bu oqimlarning da’vat, chorlovlari hamisha insoniyatni halokatga yetaklab, zalolat sari yetaklagan.
Diniy oqimlarning shakllanishida ba’zan diniy savodsizlik zamin yaratgan bo‘lsa, ba’zi hollarda iqtisodiy maqsadlar yotgan. Ba’zan ijtimoiy sabab oqimlar shakllangan bo‘lsa, ba’zida boshqa din vakillarining ta’siri ostida diniy oqimlar shakllangan.
Ayni paytda shuni anglashimiz lozimki, diniy oqimlar deganda biz faqat Islom dinini niqob qilib faoliyat olib borayotgan ekstremistik va terroristik oqimlarni emas, boshqa dinlardan ajralib chiqqan va faol missionerlik faoliyati bilan shug‘ullanayotgan sektalarni ham tushunamiz. Chunki ushbu sektalarning ham chorlovlari insoniyat boshiga katta kulfatlar solmoqda. Ya’ni, oilada ota onaga qarshi chiqish, ularga itoatsizlik, hatto o‘z ota onasining joniga qasd qilish, bor budini sotib oqim rivoji uchun sarf qilish, siyosiy tuzumga qarshi chiqish, o‘z yaqinlari va vatanidan voz kechish, boshqalar fikrini umuman qabul qilmaslik va boshqa holatlar ekstremistik va terroristik oqimlar ta’siriga tushganlar bilan bir qatorda missioner sekta tarafdorlarida ham ko‘rinadi.
Agar biz diniy oqimlar haqida mukammal tushuncha hosil qilmasak, ularga qarshi kurashni bir lahza to‘xtatib, ogohlikni qo‘ldan bersak, nimalarni va kimlarni yo‘qotishimizni tasavvur qila olmaymiz.
I.Jumaniyazov
Urganch tuman “Qorri bobo” masjidi imom-xatibi
O‘zbekistonda jahon xattotlar tanlovi 26 avgustda e’lon qilinadi
O‘zbekistonda noyob Qur’on yaratish bo‘yicha jahon xattotlar tanlovi 26 avgust kuni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida e’lon qilinadi. Tanlov «Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar» xalqaro mediaforumi doirasida o‘tkaziladi, xabar bermoqda UzDaily.uz.
«Dunyo Qur’oni: xattotlik an’analaridan — kelajak merosi sari» loyihasini xattot va Islom sivilizatsiyasi markazi huzuridagi Xattotlik maktabi direktori Habibullo Solih taqdim etadi. Bu haqda tadbir tashkilotchisi xabar berdi.
Tanlov doirasida turli mamlakatlar va xattotlik maktablarining islomiy xattotlikdagi eng yaxshi an’analarini birlashtirgan noyob Qur’on yaratish ko‘zda tutilgan.
Tanlovning tantanali e’loni «Asrlarni birlashtiruvchi meros. Islom sivilizatsiyasining ma’naviy mazmunlari» mavzusidagi yalpi sessiyaning yakuniy qismi bo‘ladi. Sessiya 26 avgust kuni soat 09:30 dan 12:00 gacha o‘tkaziladi.
Tadbir doirasida ommaviy axborot vositalarining stereotiplar va islomofobiyani yengishdagi roliga bag‘ishlangan xalqaro muhokama ham bo‘lib o‘tadi. Unda Islom hamkorlik tashkiloti, Jazoir, Ummon, Pokiston, Saudiya Arabistoni, Iroq, Mali va O‘zbekistonning davlat tuzilmalari hamda OAV vakillari ishtirok etadi.
Forum dasturidan Qur’oniy va qo‘lyozma merosga bag‘ishlangan loyihalar ham o‘rin olgan. Ular orasida «114 Qur’on: islom olamining 114 xattotlik durdonasi», «Katta Langar Qur’oni: haqiqat va rivoyatlar» xalqaro loyihasi hamda «Sun’iy intellekt — qadimiy qo‘lyozmalarni o‘qishning raqamli kaliti» loyihasi bor.
O‘zbekistonda xattotlikni rivojlantirishga institutsional darajada ham e’tibor qaratilmoqda. Islom sivilizatsiyasi markazi huzurida Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan tashkil etilgan Xattotlik maktabi faoliyat yuritmoqda. Maktabda suls, nasx, nasta’liq, ruq’a, devoniy va kufiy kabi an’anaviy yozuv uslublarini o‘rgatish rejalashtirilgan.
Xattotlik san’ati Samarqand viloyatidagi yangi Imom al-Buxoriy majmuasida ham namoyon etilgan. Majmua peshtoqlari va ayvonlari devorlari «Sahih al-Buxoriy»dan olingan hadislar bitilgan yozuvlar bilan bezatilgan. Majmua huzurida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi va Hadis ilmiy maktabi ham faoliyat yuritadi.
Xalqaro mediaforumning asosiy maydoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi bo‘ladi.
Tadbirda qariyb 50 mamlakatdan media va ekspertlar hamjamiyatining 300 ga yaqin vakili ishtirok etadi. Ular orasida mediakompaniyalar, axborot agentliklari va telekanallar rahbarlari, jurnalistlar, prodyuserlar, olimlar hamda kreativ industriya mutaxassislari bor.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi matbuot xizmati
