Soliha ayolning sifatlari
Alloh taolo Qur’oni Karimda O‘zining mo‘min bandalarini vasf qilar ekan, ularni shunday deb maqtaydi:
وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَاماً
“Ular: “Ey Robbimiz, O‘zing bizga jufti halollarimizdan va zurriyotlarimizdan ko‘zimiz quvonadigan narsa hadya et hamda bizlarni taqvodorlarga yo‘lboshchi et”, deydiganlardir” (Furqon surasi, 74-oyat).
Payg‘ambar sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Dunyo matodir, uning matolari ichida eng yaxshisi soliha xotindir”.
Boshqa bir hadisda Nabiy sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Alloh kimga soliha bir turmush o‘rtog‘i (ayol) nasib qilgan bo‘lsa, dinining yarmida unga yordam beribdi. Qolgan yarmi xususida Allohdan qo‘rqsin (taqvo qilsin)!” (Hokim “Mustadrak” II. 175)
Ha, taqvodor ayol Allohning ne’matidir. Xo‘sh, taqvodor, soliha ayol qanday sifatlarga ega bo‘ladi? Quyida shularni keltirsak:
- Allohga itoat qiluvchi.
Soliha ayol Alloh taoloning barcha buyurganlarini qilib, qaytarganlaridan qaytuvchi bo‘ladi.
- Allohning g‘azabini keltirmaydigan (gunoh bo‘lmagan) ishlarda eriga itoat qiluvchi.
Eri gunoh ishlarga buyursa, itoat etmaydi. Masalan, “Aroq olib kel” desa, bu buyruqni bajarmaydi, aroq olib kelmaydi. Ammo gunoh bo‘lmagan ishlarga buyursa, itoat qiladi.
- Erining unga nazari tushganda, xursand bo‘ladi.
Libosi, so‘zlari, yurish-turishi bilan eriga yoqadigan ko‘rinishda va holatda bo‘ladi.
- Alloh taoloning toatida eriga yordam beradi.
Eriga namoz vaqti bo‘lganini aytadi, g‘usl qilishi uchun suv isitib beradi va hokazo.
- Erining to‘shagini birovga bostirmaydi.
Eri o‘tiradigan, yotadigan to‘shakni birovga bostirmaydi. Eriga so‘z bilan ham, amal bilan ham aslo xiyonat qilmaydi.
- Eridan boshqaga ziynatini ko‘rsatmaydi.
Yangi liboslarini, xushbo‘y iforli atirlarini, qimmatbaho taqinchoqlarini faqat va faqat eri uchun ishlatadi. Erining yonida atir sepib, ziynatlanib, toza liboslarini kiyib yuradi. Ko‘chaga chiqqanda esa oddiy libos kiyib, avratlarini berkitib, ziynatlanmay, atir sepmay chiqadi.
- Erining sirini berkitadi.
Oilaviy sirlar, erining xos sirlari va boshqa maxfiy suhbatlarni yashirib, asraydi. Ko‘cha-ko‘ylarda, yig‘inlarda va boshqa o‘rinlarda qarindoshlariga, dugonalariga aytib, sirlarni fosh qilmaydi.
- Eriga sabr qilib, oz nafaqaga qanoat qiluvchi.
Agar eri kamxarj bo‘lsa, topish-tutishi oz bo‘lsa, undan ko‘proq narsa talab qilib, noqulay ahvolga solmaydi. Balki boriga qanoat qilib, Alloh taologa duo qilib erining topganlariga baraka berishini so‘raydi.
- Eri g‘oib bo‘lganda, nafsini va erining molini ehtiyot qiladi.
Eri safarda, ishda bo‘lgan paytlarda ayol kishi o‘z iffatini va erining mol-mulkini, pul va boshqa narsalarini asrab-avaylaydi, birovlarga eridan so‘ramasdan hech narsa bermay di.
- Eri kelganda, tilini unga aziyat berishdan tiyadi.
Eri ishdan charchab kelganda, “Go‘sht olib kelmadingizmi?”, “Falon aytgan narsamni olib kelmay, quruq qo‘l bilan keldingizmi?” demasdan, tili va muomalasi bilan eriga ozor bermay, uni yaxshi kayfiyatda kutib oladi.
- So‘kish, haqorat va shikoyatni ko‘paytirmaydi.
“Sendan nima ko‘rdim?!”, “Sen bilan yashab nimaga erishdim?!” degan gaplar bilan erini parishon qilmaydi, uni haqoratlab, dilini og‘ritmaydi, “U kam, bu kam” degan gaplarni hadeb aytavermaydi.
- Eri unga yomonlik qilsa, eridan ko‘rgan yaxshiliklarni inkor etmaydi.
Mabodo eri unga yomonlik qilganda ham undan ko‘rgan yaxshiliklarni inkor etib, “Senga tegibmanki, boshim muammodan chiqmaydi” degan mazmundagi gaplarni aytmaydi. Balki, uning yaxshiliklarini eslab, unga Alloh taolodan insof so‘rab, oilani yaxshi tomonga o‘zgartirish harakatida bo‘ladi.
Alloh taolo ayollarimizning soliha bo‘lishlarini nasib aylab, ibratli, totuv hayot kechirishimizni nasib etsin!
Nozimjon Iminjonov tayyorladi
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
