Maqtovlar odamga xush yoqadigan, ammo salomatlikni izdan chiqaradigan, ruhiyatni aynitadigan illatdir. Uni xush ko‘radiganlar, bir fursat xuzur topganday bo‘ladilar.
Aslida maqtovlarni eshitayotgan chog‘da yurakning o‘ynog‘i boshlanadi. Yurak qon-tomir tizimidagi o‘zgarish butun vujudga tarqalib, eng avvalo, jigar faoliyatini buzadi. Bundan bosh og‘rig‘i boshlanadi. Xattoki, taloqning shamollashi, asab tolalarining mo‘rtlashuvi ro‘y beradi. Ovqat hazm bo‘lishi kiyinlashib, asabiylik holati kuchayadi.
Ayniqsa, ayollar maqtovga o‘ch bo‘lmasliklari kerak. Chunki maqtovlar, laganbardorlik bilan aytilgan shirin so‘zlar odamni injiq va izzattalab qilib qo‘yadi. Injiq odamga hech kim va hech nima yoqmaydi. Uning badaniga turli-tuman hastaliklar jamlana boshlaydi. Shu boisdan ular salomat bo‘la olmaydilar.
Kim sizni maqtay boshlasa, bunday suhbatdan o‘zingizni nariroq oling. Ular aslida, ruhiyatni izdan chiqarib, tanaga ko‘rinmas zahmatlarni xavfli raqiblardir. Sizni manman va maqtanchoqlikka moyillashtirib qo‘yishi hech gap emas.
Maqtanchoqlar o‘z sog‘ligi haqida qayg‘ura olmaydilar. Ko‘pdan-ko‘p bosh og‘rig‘i va qon bosimi hastaliklaridan qiynalib yashaydilar. Ularning chiroy-chimmati ham yo‘qola boradi. Boshqalarning bergan to‘g‘ri maslahatlarini ham qabul qilmaydilar va do‘stlarni ham qabul qilmaydilar va do‘stlarni ham dushman deb o‘ylaydilar. O‘ziga maqtov aytgan odamnigina do‘st deb biladilar. Ularning yuragi , oshqozoni, jigari, talog‘i xastadir. Sal narsaga jahli chiqib, atrofidagi odamlarni ham xunob qilib tashlaydi. Maqtovni yoki shirin so‘zlarni to‘g‘ri qabul qilmoq uchun ko‘ngil gavharini tiniq saqlamoq kerak.
Ruhiy poklanishni biling
Men sendan zo‘rman va zo‘rligimni ko‘rsatib qo‘yaman, tarzida ish tutishdan qon bosimi ko‘tarilib, miya zo‘riqib ishlaydi. Bunday pallada jigar, yurak, buyrak kabi a’zolarning faoliyatida keskin o‘zgarish, zo‘riqish ro‘y beradi. Ularning faoliyatini o‘z maromiga qaytarish oson kechmaydi. Ruhiyatga berilgan zo‘riqish turli-tuman kasalliklarni qo‘zg‘ab, birinchi navbatda yurakni hijil qiladi, aql-zakovatni o‘tmaslashtiradi. Og‘ir-bosiqlik bu qo‘rqoqlik emas, donolikdir.
Ubaydulloh To‘raqulov Buloqboshi tumani “Kulla” jome masjidi imom-noibi
Shayx Muhammad Said Ramazon Butiy rahimahulloh “Hazihi mushkilaatuhum” kitobida yozadi: “Daraxtlar har yili qurib, bahor kelganida jonlanib qaytadan o‘sadi. Bu hodisaga hayrat bilan qaramaymiz, aksincha, tabiiy hodisa deb qaraymiz. Chunki bu narsa hayotimizda doim takrorlanib, uni yoshligimizdan ko‘rib kelganimiz. Lekin o‘simlik yerni yorib chiqqani singari bir necha yil oldin o‘lgan odam qabridan tirilib chiqib, shoshilib uyiga ketdi, desa uni yolg‘on deymiz va inkor qilamiz. Chunki u biz duch kelmaydigan hodisa hamda o‘zimiz tuzgan hayot qoidalariga to‘g‘ri kelmaydi.
Lekin Alloh bu holatni borliq nizomi va odatiy ish qilishni xohlasa, u ham bizga oddiy bo‘lib qoladi. Na hayratlanasiz, na inkor qilasiz. Endi ilmiy institutlar shuni o‘rganib tahlil qila boshlaydi. Shu asosda yangi nizom va qoidalar ishlab chiqishadi.
Demak, mumkin va amri mahol voqealar o‘rtasidagi farq insonlarning o‘y-xayollaridan kelib chiqqan. Aqliy qaror yoki hukmdan kelib chiqmagan”.
Oybek HOSHIMOV,
Hadis ilmi maktabi katta o‘qituvchisi.