Ibn Abbos roziyallohu anhu bunday deganlar: “Men Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning: “Agar ummatlarim Ramazondagi fazilatlarni bilganlarida edi, yilning hammasi Ramazon bo‘lishini orzu qilardilar”, deganlarini eshitdim”. Chunki Ramazondagi toatlar maqbul, duolar mustajob, gunohlar esa mag‘firat qilinadi. Jannat esa ro‘zadorlarga mushtoq bo‘ladi.
Ha, bugun biz endi his etyapmiz Rasulullohning so‘zlarini. Kunduzlari ro‘zador bo‘lib taqvoga yaqinlik, iymon halovati, kechalari tarovihlarda Qur’oni karim mo‘jizasi, tasbihlar, tafsir, hadis, shonli tarix haqidagi mo‘tabar suhbatlar… Nahot bularning hammasi tugab boryapti. Buncha tez o‘tmasa Ramazon…. Yana bir yil umid bilan, duo bilan sog‘inamiz endi bu muborak oyni…
Kuni kecha Ramazonga katta tuhfalardan biri bo‘lib ochilgan “Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf” jome masjidida ham xatmi Qur’on yakunlandi.
Aytish lozimki ushbu muazzam majmua muhtaram yurtboshimiz tashabbuslari bilan islom olamidagi ulug‘ alloma, fvzilatli shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rohmatullohi alayhning islom ravnaqi, xalqlar do‘stligi, ummatning birligi yo‘lida qilgan sharafli mehnatlari munosib e’tirofi sifatida shayx hazratlari o‘zlari hayotlik chog‘larida hissalari qo‘shilgan keyinchalik tugallanmay qolgan masjid maydoni o‘rnida bunyod etilgan. Hazratning salobatlari, ulug‘vorliklariga hamohang bu mo‘tabar maskandan ziyoratchilar, namozxonlar arimaydi. Alloh taolo o‘zining solih bandasiga buyuk fazl ko‘rsatib, masjidda qilinayotgan ibodatlar, xatmi Qur’onlarning savobi bilan ne’matlantirib turibdi.
Xatmona kechasi masjid va uning atrof ko‘chalari ixlos egalari bo‘lgan namozxonlar bilan to‘lib toshdi. Ulamolar, ustoz imom domlalarning munavvar suhbatlari, qalbdan chiqqan duolari ibodat uyini jannat izdihomiga aylantirdi.
Xatmi Qur’onni shayx hazratlarining shogirdlari hozirda ko‘plab qorilarga ustoz sanalgan Bahodir qori Rahmatullayev, Hamidulloh qori Aripovlar 23 kun davomida husni tajvid, go‘zal savt bilan ado etib berishdi.
Qori Qur’onning so‘nggi suralarini o‘qir ekan, har tomondan yig‘i ovozlari eshitilar, muqtadiylar o‘zlarini yig‘idan to‘xtata olmas edilar. Axir ular yigirma bir kun mobaynida zavqlanib tinglagan, o‘rganib qolgan Qur’onlari tugab bormoqda… Robbilari bilan diydor yana uzoqlashmoqda…. Albatta, bu diydor har kuni besh vaqtda keladi, biroq O‘zi ulug‘lab qo‘ygan Ramazondagi ibodatning qalbga olib keluvchi farog‘ati o‘zgacha. Shu bois xatmi Qur’on keyin duolar, munojotlar uzoq davom etdi. Qorining lafzidan go‘zal duolar terilib kelar, ko‘zlarda shashqator yoshlar istig‘fordan to‘kilar edi….
Xatmi Qur’on savobi Shayx hazratlariga bag‘ishlandi. Shuningdek, yurtimizda din yo‘lida xizmat qilib o‘tgan ko‘plab ulamolar, marhum ustozlar eslandi. Bu majmuani bunyod etib bergan muhtaram yurtboshimiz haqlariga duolar qilindi, u kishining ota-onalari ruhoniyatlariga savoblar bag‘ishlandi. Qorilarni shunday martabaga yetkazgan ota-onalari, ustozlari haqqlariga duolar qilindi. Ularning bu mehnatlari evaziga jannatda izzat tojini kiydirishlik nasib bo‘lishini so‘rab duolar qilindi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Masjidlar bo‘limi
Savol: Biz tomonlarda o‘g‘il farzand uchun qilinadigan sunnat (xatna) to‘yiga kelinning otasi yoki aka-ukalari so‘qim (so‘yiladigan qoramol) olib borishlari shartdek bo‘lib qolgan. Hatto bu narsa kelin tarafdagilarning burchi degan tushuncha ham bor. Shuning uchun ayrim hollarda ba’zi otalar nevarasini sunnat to‘yiga yerini sotish yoki katta qarzlarni olishgacha majbur bo‘layapti. Shu ishlar dinimizda bormi?
Javob: Bismillahir Rohmanir Rohiym. Dinimizda xatnani bor ekanligi barchaga ma’lum va bu uchun ziyofat qilib berish ham bor. Ammo bu narsa farz yoki vojib, hatto sunnat ham emas, balki u ayrim sahobiylarning shunchaki odati bo‘lgan. Lekin u hozirgi kunda avj olgandek bema’ni dabdabozlik bilan emas, balki tor doirada kamtarona dasturxon yozib o‘tkazilgan.
Demak, aslida sunnat ham bo‘lmagan ushbu “to‘y”ga so‘qim olib kelish qiz tomonning burchi deyish mantiqsiz ekani ko‘rinib turibdi. Buni johilona hoyu havas ortidan paydo bo‘lgan xurofot desak, to‘g‘riroq bo‘ladi. Aynan mana shunaqa tayini yo‘q “majburiyat”lar tufayli qanchadan-qancha oilalar jabr ko‘ryapti va hatto ayrim oilalar “so‘qim qilinmagani yoki olib kelingan so‘qimning kichkinaligi” sababidan buzilib ketishgacha ham bormoqda.
Dinimizda hadya ulashishga targ‘ib qilingan. Ammo bu chin yurakdan hamda beruvchiga malol kelmasdan amalga oshirilishi kerak.
Shunday ekan, kuyov tomonga yuboriladigan novvoslarni hadya deb bo‘lmaydi. Chunki bu narsa oshkora yoki zimdan qilingan talab yoki kelin tomonning odamlardan uyalib yoxud “qizim xijolat bo‘lmasin”, deb qiladigan “sovg‘asi” bo‘ladi. Kuyov tomonning kelin tomonga bunday talablar qo‘yishi katta xato va gunoh sanaladi. Qolaversa, chin ko‘ngildan berilmagan narsani yeyish ham shubhali hisoblanadi. Zero Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam shunday deganlar:
لا يحل مال امرئ مسلم الا عن طيب نفسه رواه احمد
“Musulmon kishining moli boshqaga halol emas, faqatgina o‘zi rozi bo‘lib, ko‘nglidan chiqarib bersagina, halol bo‘ladi” (Imom Ahmad rivoyati).
Shunday ekan, bunday ishga chek qo‘yish lozim. Agar qilmoqchi bo‘lsalar, kuyov tomon imkoni darajasida o‘zlari qilsinlar. Agar imkonlari bo‘lmasa, qaynotani zimmasiga yuklamasliklari lozim. Imkon bo‘lmagani uchun bu kabi ehsonni qila olmasa, gunohkor bo‘lmaydi. Vallohu a’lam.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi
Fatvo markazi.