Sayt test holatida ishlamoqda!
17 Sentabr, 2026   |   6 Rabi`us soni, 1448

Toshkent shahri
Tong
04:45
Quyosh
06:05
Peshin
12:18
Asr
16:40
Shom
18:33
Xufton
19:49
Bismillah
17 Sentabr, 2026, 6 Rabi`us soni, 1448

Ramazon hayiti yaqinlashmoqda!

31.05.2019   51136   5 min.
Ramazon hayiti yaqinlashmoqda!

Tanlovga!

Ramazon hayiti – iydul fitr deyiladi. U kun musulmonlar uchun xursandchilik, shodlik, kengchilik va bayram kunidir.  U kun o‘zgacha shukuh va fazilatga ega. Musulmonlarning ikki muborak bayramlaridan biridir.

Hayit namozi Molikiy va Shofe’iylarga ko‘ra, sunnati muakkada, Hanafiylarda vojib, Hanbaliylarda esa farzi kifoyadir.

Hayit kunida mustahab bo‘lgan amallar:

  1. Hayit kechalarini bedor o‘tkazish

Kim hayit kechalarini ixlos va savobidan umidvor holda zikr, tasbeh, Qur’on tilovati ila bedor o‘tkazsa, qalblar o‘ladigan kunda qalbi omonda bo‘ladi. Hayit kuniga yetkazgani uchun ko‘plab shukr va hamd aytish kerak.

  1. G‘usl qilish.
  2. Xushbo‘ylanish va ziynatlanish
  3. Soch oldirish
  4. Misvok qilish
  5. Kiyimning eng yaxshisini kiyish

Nabiy sallollohu alyhi vasallam ikki hayit uchun hamisha g‘usl qilar edilar. Chunki, bu ikki namozda ulkan jamoat to‘planadi, tiqilinch yuzaga keladi. Shu bois, yomon hidlardan saqlanish kerak. Tahoratning o‘zi bilan cheklansa ham joizdir.

Bundan tashqari, Nabiy sallollohu alayhi vasallam “Hibaro” degan choponlaridan birini alohida hayit uchun kiyar edilar.

Toza va orasta kiyinish, ziynatlanish, xushbo‘ylanishga imom ham e’tibor beradi. Ko‘pchilikning nigohi unda bo‘lgani uchun o‘ziga ahamiyat qaratadi.

Kiyimlarning eng yaxshisi bu oq kiyimdir.

Orastalanish, g‘usl qilish, xushbo‘ylanish xoh masjidga boruvchi uchun bo‘lsin, xoh uyda qoluvchi uchun bo‘lsin, bir xildir.

Ammo, ayollar bu borada erkaklardan farqlanadilar. Hayit kuni ko‘chaga chiqsalar odatiy va toza kiyimda, xushbo‘ylanmasdan, yasan-tusan qilmasdan, fitnaga sabab bo‘lmasdan chiqishlari lozim. Hayit kuni ko‘chalarda odam ko‘p bo‘lgani uchun erkaklarga aralashib yurmasliklari shart. O‘zlariga xos va yarashadigan joylarga borsalar mayli. Bugungi kunda nazar solsak, ayol-qizlarimiz hayit kunlari ziynatlarga, atir-upalarga, yaltir-yultir kiyimlarga burkanib, “kim o‘zar”ga kiyinib chiqadilar. Ko‘chaga chiqish qoidasi ayollar uchun hayit kuni o‘zgarib, istisno bo‘lib qolmaydi. Ularning ko‘ngilxushlik qilishlari, xursandchilik qilishlari shariatda man qilinmagan. Faqat shariat talabida bo‘lsa, buning zarari yo‘q.

Yosh bolalar xoh o‘g‘il, xoh qiz – ularga ziynatlanish, chiroyli kiyimlar kiyish, tillolar taqish mumkin. Hayit – ziynat kunidir. Bolajonlar shu ila hayitning qadri va shukuhini his qilishlari, yana kelishini intiq kutishlari mumkin. Hayitdan boshqa paytda tillo taqib va ziynatli kiyim kiyishlari tavsiya qilinmaydi.

  1. Hayit bilan tabriklash. Fuqaholar hayit bilan tabriklash joizligiga ittifoq qilganlar. Buni turli usullar bilan amalga oshirsa bo‘ladi.
  2. Ziyoratga borish.

Abu Bakr roziyallohu anhu Nabiy sallollohu alayhi vasallam namozdan qaytganlarida, u zotni alohida ziyorat qilish uchun hujralariga kelganlar.

Bundan tashqari, hayit kuni yoshi ulug‘lar, keksalar, bemorlar, muhtojlar, musofir va qarindoshlardan xabar olinadi, ularni ziyorat qilinadi, duo olinadi. Imkon bo‘lsa, moddiy ko‘mak beriladi.

  1. Qo‘shiq, o‘yin va ko‘ngilxushlik qilish

Bu haqida Oisha onamiz hayit kuni habashiylar o‘yinini tomosha qilganlari va hujralarida ikki joriya “Buos kuni” qo‘shig‘ini kuylayotganlari, Nabiy sallollohu alayhi vasallam bundan qaytarmaganlari rivoyat qilingan. Lekin rivoyatga e’tibor berilsa, o‘yin va kuy-qo‘shiq behayo va erkak-ayol aralash holda bo‘lmagan. Sodda ko‘rinishda aytilgan. Bu hadisdan dalillanib, shariat man qilgan holatlarga o‘tish mumkin emas.

10. Ayollarga alohida nasihat qilish

Nabiy sallollohu alayhi vasallam iyd namozidan so‘ng ayollarga alohida va’z-nasihat qilganlar. Bilol roziyallohu anhu kiyimlarini yoyib turganlar. Ular sadaqalarini o‘sha kiyimga tashlaganlar. Bundan bilinadiki, imom agar fitnadan omonda bo‘lish sharti ila ayollarga alohida fitr va qurbonlik hayiti, hukmlari va odoblarini bayon qilishi yoki oila boshliqlari namozdan qaytgach, o‘zlari eshitgan narsalarni o‘z ahllariga so‘zlab berishlari mumkin.

11. Ixtiyoriy sadaqalar qilish

Sadaqa alohida tilanchiga emas, biror muhtoj qo‘shni, qarindosh, ilm tolibiga qilinsa, maqsadga muvofiq bo‘lib, pul, buyum, taqinchoq, yegulik, kiyim-kechak hammasi sadaqa – yaxshilik turiga kiradi.  

Barchamizga yaqinlashib kelayotgan Iydul Fitr muborak bo‘lsin! Allohning ilohiy rahmatlari yurtimiz uzra bardavom bo‘lsin, amin!

 

Xadichai Kubro ayol-qizlar bilim yurti

o‘qituvchisi Sayyidaziz qizi Nilufar

 

 

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar
Yangiliklar

Xalqaro hamkorlikning yangi yo‘nalishlari — ilmiy kengash yig‘ilishida muhokama qilindi

16.09.2026   17666   4 min.
Xalqaro hamkorlikning yangi yo‘nalishlari — ilmiy kengash yig‘ilishida muhokama qilindi

Xalqaro media maydonida yo‘lga qo‘yilayotgan yangi hamkorliklar va ilmiy-madaniy loyihalar O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining xalqaro faoliyatini yangi bosqichga olib chiqmoqda. Yaqinda o‘tkazilgan “Islom sivilizatsiyasi: yangi nigoh — yangi kashfiyotlar” xalqaro mediaforumi doirasida boshlangan hamkorliklarning keyingi bosqichi sifatida Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida maxsus taqdimot, xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya va ko‘rgazma o‘tkazish rejalashtirilgan. Mazkur loyihalarning natijalari va ularga tayyorgarlik jarayoni O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi Ilmiy kengashining navbatdagi yig‘ilishida muhokama qilindi.


Yig‘ilishda Ilmiy kengash a’zolari, olim va tadqiqotchilar hamda tegishli yo‘nalishlar uchun mas’ul xodimlar ishtirok etdi.


Unda dastlab xalqaro mediaforumning natijalari tahlil qilindi. Qayd etilganidek, mazkur forum Markazning xalqaro axborot va ilmiy maydondagi faoliyatini kengroq namoyish etish, xorijiy jurnalistlar, media ekspertlar, olim va tadqiqotchilar bilan yangi professional aloqalarni yo‘lga qo‘yish uchun muhim muloqot maydoni bo‘ldi.


Forum davomida Markazning ilmiy-tadqiqot salohiyati, O‘zbekiston hududida shakllangan islomiy ilm-fan va madaniyat merosi, shuningdek, ushbu merosni zamonaviy media vositalari orqali xalqaro auditoriyaga yetkazish imkoniyatlari yuzasidan fikr almashildi. Xorijiy OAV vakillarining Markaz faoliyatiga bildirgan qiziqishi hamda o‘zaro muloqotlar kelgusidagi hamkorliklar uchun yangi imkoniyatlarni shakllantirgani ta’kidlandi.


Shu munosabat bilan forum doirasida yo‘lga qo‘yilgan aloqalarni izchil davom ettirish, xalqaro va mahalliy ommaviy axborot vositalari bilan tizimli hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, Markazning ilmiy loyihalari va tadqiqotlarini xalqaro auditoriyaga kengroq yetkazish bo‘yicha kelgusidagi vazifalar belgilab olindi.


Ilmiy kengash yig‘ilishida Markazning xalqaro ilmiy-madaniy hamkorligini yangi bosqichga olib chiqishga qaratilgan istiqbolli loyihalardan biri — Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida o‘tkazilishi rejalashtirilayotgan maxsus taqdimot, xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya va ko‘rgazma loyihasiga tayyorgarlik masalalariga alohida e’tibor qaratildi.


Mazkur tadbirlar orqali Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan bunyod etilgan O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining ilmiy-tadqiqot faoliyati, mamlakat hududida shakllangan ilm-fan, ma’rifat, madaniyat va tarixiy merosning jahon sivilizatsiyasi taraqqiyotidagi o‘rnini xalqaro ilmiy jamoatchilikka kengroq tanitish maqsad qilingan.


Ayni paytda loyiha doirasida xalqaro olim va tadqiqotchilarni tadbirlarga jalb etish, ilmiy muassasalar, xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish, taqdimot va konferensiya dasturini shakllantirish, shuningdek, ko‘rgazma ekspozitsiyalarini ilmiy va mazmun jihatdan tayyorlash bo‘yicha ishlar olib borilmoqda.


Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi direktori Komiljon Shermuhammedov Parijdagi tadbirlarga tayyorgarlik jarayoni haqida ma’lumot berdi:

“Fransiyadan 50 ga yaqin olim va tadqiqotchiga taklifnomalar yuborilgan. Shuningdek, boshqa xalqaro tashkilotlar va ilmiy muassasalar vakillarini jalb etish bo‘yicha ham tegishli ishlar amalga oshirilmoqda.

Tadbirning yana bir muhim qismi — YUNЕSKO Bosh qarorgohida tashkil etiladigan ko‘rgazma loyihasi. Besh ekspozitsiyadan iborat ko‘rgazma orqali O‘zbekiston hududida shakllangan ilm-fan, madaniyat va tarixiy merosning muhim jihatlarini xalqaro jamoatchilikka namoyish etish rejalashtirilgan. Ko‘rgazma uchun 35 ta muhim artefakt va 200 ga yaqin qadimiy kitob, shuningdek, tarixiy obidalar maketlarini taqdim etish bo‘yicha ishlar olib borilmoqda”.


Ilmiy kengash a’zolari tomonidan mazkur loyihalarning mazmun-mohiyati, ilmiy asoslanganligi va ularni xalqaro auditoriyaga taqdim etish usullari yuzasidan ham fikr almashildi.


Xususan, ko‘rgazma ekspozitsiyalarini shakllantirishda tarixiy manbalarning ilmiy qiymati, artefaktlarning tarixiy ahamiyati va ularning O‘zbekiston hududidagi islom sivilizatsiyasi taraqqiyoti bilan bog‘liq jihatlarini aniq va ishonchli ma’lumotlar asosida yoritish muhimligi qayd etildi.


Shuningdek, xalqaro auditoriyaga taqdim etiladigan materiallarda O‘zbekiston zaminida yuzaga kelgan ilmiy maktablar, buyuk allomalarning jahon ilm-fani va madaniyati rivojiga qo‘shgan hissasi hamda bugungi kunda ushbu ilmiy-ma’rifiy merosni o‘rganish va ommalashtirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar keng qamrab olinishi zarurligi ta’kidlandi.


Yig‘ilish yakunida xalqaro mediaforumda erishilgan natijalarni amaliy loyihalar bilan davom ettirish, xorijiy OAV va ilmiy muassasalar bilan hamkorlikni yanada kengaytirish, Parij shahridagi YUNЕSKO Bosh qarorgohida o‘tkazilishi rejalashtirilgan tadbirlarga tayyorgarlik ishlarini yuqori saviyada tashkil etish hamda Markazning ilmiy-tadqiqot faoliyati va O‘zbekistonning boy islomiy ilmiy-madaniy merosini xalqaro miqyosda keng targ‘ib qilish bo‘yicha tegishli vazifalar belgilab olindi. 

 

iccu.uz

Xalqaro hamkorlikning yangi yo‘nalishlari — ilmiy kengash yig‘ilishida muhokama qilindi
O'zbekiston yangiliklari