Ramazon oyi xayr-saxovat oyi
Tanlovga!
Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taboraka va taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimiz Rosululloh sollallohu alayhi vasallamga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.
Ramazon oylar ichida yeng buyuk mag‘firatli, go‘zal oydir!
Ramazon oyining foydalari juda ulkan. Ramazon ro‘zasini tutmoqlik farz qilingan. Unda ming oydan ham yaxshiroq Qadr kechasi borligi, Qur’on nozil bo‘la boshlanganligi bilan u o‘n bir oydan ulkan farq qiladi. Ushbu oyda musulmonlarga ikki dunyoning manfaatlari cheksizdir. Bu oyda Allohning rahmati tinmay yog‘ilib turadi, duolar qabul bo‘ladi ayniqsa ro‘zadorning duosi, ota-onaning farzandiga bo‘lgan duosi, musofirning duolari mustajob bo‘lur. Ro‘zadorlarga farishtalar kun-u tun tilovatlar aytishadi.
Ramazon oyida Qur’oni karimni xatm qilish, xayr-u ehson qilish sunnatdir.
Bu oyda Jannat yeshiklari ochilib Jahannam yeshiklari yopiladi, itoatsiz jin-shaytonlar esa zanjirbandlanadi. Bu kunni barcha mo‘min - musulmonlar intizorlik bilan kutib, Olimu-ulamolar unga yetishish yo‘lida duoda bo‘lib turishadi. Ramazon ro‘zasini tutmoqlik faqat Alloh uchun va uning mukofotini o‘zi beradi. Ramazon ro‘zasini tutmoqlik do‘zax o‘tidan asrovchi vositadir.
Ramazon oyida barcha mo‘minlar birlashadi, masjidlarda taroveh namozlarida jamlanishib, barcha katta-kichik, boy-kambag‘allar xamma birdek tenglashadi, bir-birlari bilan tanishib, mexr-oqibatlari ziyoda bo‘ladi, hulqimiz go‘zallashadi, qolaversa saxovatlari oshib-toshib bir-birlaridan o‘zishga, musobaqalashib ko‘proq savobli ishlarga ulgurib qolishga xarakat qiladilar. Ro‘za tutishning salomatligimizga ta’siri juda katta hisoblanadi. Buni ro‘za tugagunicha yoki tugagandan so‘ng chuqurroq xis etamiz. Ramazonning fazilatlari xam shunda barcha mo‘min – musulmonlar bir- birlariga mehr-murruvatda bo‘lishlari maqsadga muvoffiq ekanligini barchamiz anglamog‘imiz darkor. Qolaversa shodlik, xursandchilikni birga baxam ko‘rishimiz, bir-birimizga qo‘ldan kelganicha yordam qo‘llarini uzatmog‘imiz, bir go‘zal, ulug‘ savob bo‘lur.
Ramazon oyida yoru-do‘stlar urishib qolishgan bo‘lsalar yarashganlari maqbul ishdir, yoki biz musulmonlarga, ularni yarashtirib qo‘yish behisob savoblarga ega bo‘lishdek baxt kalitiga muyassar bo‘lamiz. Xatto do‘st-dushmanlar xam bir –birlariga bo‘lgan o‘rtadagi adovatni unutib, mehr-muruvvatli bo‘lib qolishlari ajab emas! Zero Alloh raxmlilarning raximlisidir va birodariyu yaqinlariga do‘st–dushmanlariga rahm qilganlarni sevadi!
Ro‘za tutuvchilarning Jannatga Rayyon nomli maxsus eshik orqali kirishlari xususida shunday marxamat qilingan hadis bor.
Sahl roziyallohu anhu rivoyat qiladilar: Jannatda Rayyon nomli bir eshik bor, - deydilar Janob Rasululloh sollallohu alayhi vasallam, - bu eshikdan ro‘zani kanda qilmay tutganlargina kiradilar xolos. Qiyomat kuni ‹‹Ro‘zadorlar qani?›› deb nido qilinadi. Shunda, ular o‘rinlaridan turib mazkur eshikdan kirishadi. So‘ng, eshik yopiladi. Ulardan boshqa birorta odam bu eshikdan kira olmaydi››.
Ramazon oyining ruhimizga ta’siri juda kattadir!
Ramazon oyida ruhimiz tetiklashadi, qalblarimiz xayrli ishlar ortidan poklanadi, orom oladi, nafsimizni har-xil yomon ishlardin tiyib ruhimizni poklaymiz. Ko‘proq yaxshi ammalarni qilishga kirishib, yomonliklardan uzoqlashib ruhiy olamimizni go‘zallashtiramiz, uni faqat ochlikdan iborat emasligini asta –sekin faxmlaymiz va ruhiyatimizda, tanamizda qandaqdir go‘zal o‘zgarishlar bo‘layotganini sezib xotirjamlikga erishamiz, ruximiz batamom yengillashib, tarbiyalanib boraveradi, qolaversa buning ortidan yana o‘n bir oy davomida ro‘zaning shunday go‘zal odob-ahloq tarbiyaviy jixatlarini ruhimizga singdirgan xolda, shunday xolatda saqlab qolishga, uning bardavom bo‘lishga xarakat qilamiz.
Ramazon oyi hayotiy hikmatlar ila go‘zal bezalgan!
Unda musulmonlar Allohning bergan barcha sinovlariga sabr-toqat qilib chidamli bo‘lib o‘zini beodob so‘zlarni aytishdan, yolg‘on so‘zlarni gapirishdan, birovning dilini og‘ritishdan, qattiq gapirishdan, ko‘zlarini har xil haromdan, umum qilib aytganda Alloh taoloning barcha qaytargan narsalaridan o‘zlarini tiyadilar.
Ramozon oyi xayr-saxovat oyi, musulmonlar Allohning rozi bo‘lishi uchun savob umidida bir-birlarini ko‘proq yo‘qlab, iftorliklar qilishadi, ayniqsa qariyalarni, kasalmand, beva- bechoralarni, yaqin va uzoq qarindoshlarining xolidan xabar olishdan va bir-birlariga xursandchilik ulashishdan charchashmaydi. Biroq bir narsani unutmasligimiz kerak! U xam bo‘lsa isrofgarchilik qilishdan xoli bo‘lishga, Alloh bergan ne’matlariga kufr keltirmaslik uchun xushyor xolda bo‘lishimiz barchamizga foydalidir.
Ramazon oyining fazilatlari juda ko‘p uni sanab sanog‘iga yetishingiz amri maholdir. Ramazonda bir kecha borki U ming oydan xam yaxshidir U Laylatul Qadr kechasidir. Laylatul Qadr kechasining fazilati haqida Alloh taolo bunday deydi:
‹‹Albatta, Biz uni (Qur’onni ‹‹Lavhul-Mahfuz››dan birinchi osmonga) Qadr kechasida nozil qildik. ( Ey Muxammad!) Qadr kechasi nima ekanini Sizga ne ham anglatur?! Qadr kechasi ming oydan yaxshiroqdir. U (kechada farishtalar va Ruh (Jabroil) Parvardigorlarining izni bilan ( yil davomida qilinadigan) barcha ishlar (rejasi) bilan (osmondan yerga) tusharlar. U ( kecha ) to tong otgunicha salomatlikdir›› ( Qadr surasi).
Abu Hurayra roziyallohu anhu rivoyat qiladilar: Nabiy sollallohu alayhi va sallam bunday deganlar. ‹‹Kimki Qadr kechasida imon-e’tiqod va savob umidida qoim bo‘lsa oldingi gunohlari kechiriladi››.
Ro‘zaga nisbatan rag‘bat uyg‘otish, unga sharaf uyg‘otish, qalbni poklanishi, ruxni tarbiyalanishi, ahloq-odobni go‘zallanishi, undagi barcha man qilingan narsalardan tiyilishi,unda sabrning kuchayishi, yuqoridagi barcha aytilganlarga ustun qo‘yib aytsak, uning foydalari, xayr-barakasi, duolarning mustajob bo‘lishi, barcha –barcha yaxshiliklarning ko‘payishi, boshqa oylarda biror-bir savob uchun qilingan ishga bir savob berilsa, bu oyda ming barobar savob bo‘lishi, bu oyda olingan savoblarni, boshqa oylarda ming urinsak xam topaolmasligimiz, kishida ro‘zaga nisbatan rag‘bat uyg‘otadi desak mubolag‘a bo‘lmas. Vallohu a’lam!
So‘zlarimni nihoyasida shularni xolisona aytamanki, Ramazon oyi barchamizga muborak bo‘lsin, iymonimiz mustahkam bo‘lsin, bir-birimizga bo‘lgan mehr-muruvvatimiz oshib boraversin!
Xato va kamchiliklarimni Allohning o‘zi kechirsin! Ilmu-zehnimni ziyoda qilsin.
Muallif: Zoirjon o‘g‘li Ibroxim Xidoyatov.
Chin usta qoldimi? (qidiryapman)
Bugunning gapi
“Uch xonali xonadonimni ta’mirlatish uchun ikki oy muddatga kelishib usta tushirgandim, olti oyda zo‘rg‘a chala-chulpa qilib ishini tugatdi...”
“Ustalar nega bunaqa-a? Uyini ta’mirlatib, ustalardan roziman, degan odamni uchratmadim...”
“Ko‘pchiligi odamga firib beradi: ishni vaqtida bajarmaydi, ta’mir ishlari tugagach, boshida kelishilgan narxdan ikki barobar ko‘p mablag‘ so‘raydi...”
Yuqoridagi gaplar – uyini, xonadonini ta’mirlatib, ustalardan kuygan kishilarning dod-faryodlari.
Bugungi kunda jamiyatda ayrim ustalarning o‘z ishini vijdonan bajarmasligi, sifatsiz materiallar ishlatishi, vaqtni cho‘zishi yoki turli nayranglar bilan buyurtmachini aldashi, afsuski, ko‘pchilikni tashvishga solish barobarida shu kasb egalariga nisbatan ishonchning susayishiga yoki butunlay yo‘qolishiga olib kelyapti.
Yaxshi niyatda uyini, xonadonini ta’mirlatmoqchi bo‘lgan kishi usta ishlatgan tanishlaridan so‘rab-surishtirishi tayin. Yaqinda men ham xonadonimni ta’mirlatmoqchi bo‘lib usta izladim. Tanish-bilishlardan, do‘stlarimdan so‘rasam, yarmidan ko‘pi ustalardan nolidi. Bu holat nafaqat moliyaviy zarar, ayni paytda insonlar o‘rtasidagi ishonchning yo‘qolishiga ham sabab bo‘lmyaptimi?!
Islom ta’limotida halol mehnat, omonatdorlik va rostgo‘ylik yuksak fazilat ekani ta’kidlanadi. Alloh taolo Qur’oni karimda: “Darhaqiqat, Alloh omonatni o‘z egalariga topshirishingiz va odamlar o‘rtasida hukm qilganingizda adolat bilan hukm qilishingizga buyurar. Albatta, Alloh sizlarga yaxshigina nasihat qilur. Albatta, Alloh eshituvchi va ko‘ruvchi Zotdir” (Niso surasi, 58-oyat).
Ustalik – yaxshi kasb. Usta omonatdor bo‘lsa, odamlarning hojatini ravo qiladi, ko‘pga foydasi tegadi. Buyurtmachi o‘z molini, mablag‘ini ustaga ishonib topshiradi. Usta shu ishonchni oqlashi, ishni puxta va vijdonan bajarishi shart.
Uy – insonning boshpanasi. Uning har bir g‘ishti ezgu niyat bilan qo‘yiladi, har bir devori umid bilan ko‘tariladi. Ammo, afsuski, ba’zan ayrim ustalar imorat qurish yoki ta’mirlashda nayrang qiladilar. Usta tashqi tomondan devorni silliq suvaydi, ammo ichidagi yoriqlarni berkitadi. Bo‘yoqning yaltirog‘i ko‘zni quvnatadi, lekin ortidagi nuqson vaqt o‘tishi bilan ko‘zga tashlanadi.
Yangi ta’mirlangan xonadondan hali bo‘yoq hidi ketmay turib shiftda yoriqlar paydo bo‘ladi, eshiklar qiyshayib qoladi, pol esa g‘ichirlab imorat egasining asabini buzadi. Buyurtmachi ustaga bergan mablag‘iga ichi achiydi.
Ba’zi ustalar sifatli qurilish materiali olish uchun berilgan pulga arzon mahsulot sotib oladi. Qolgan mablag‘ni esa “mehnat haqim” deb o‘maradi. Sementga qumni ortiqcha qo‘shadi, temir yoki armaturani ingichkarog‘iga almashtiradi, mis simlar o‘rniga alyuminini tortadi.
Yana shunday ustalar ham borki, bir haftada tugatishga kelishilgan ishni bir oygacha cho‘zadi. Bahona ham tayyor: “Material kelmadi”, “Yordamchim betob bo‘lib qoldi”, “Ertaga tugatib beramiz” va hokazo.
Eng yomoni, ustaning qo‘lidan chiqqan uy bir yil o‘tar-o‘tmas yana ta’mirga muhtoj bo‘lib qoladi. Bu hunar emas, hiyladir. Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam: “Kim bizni aldasa, bizdan emas”, deganlar (Imom Muslim rivoyati). Bu hadis har qanday sohadagi firibgarlikni qamrab oladi. Agar usta arzon yoki sifatsiz materialni qimmatbaho deb ko‘rsatsa, ishni ataylab chala bajarsa yoki keyin yana ta’mirga muhtoj bo‘ladigan qilib ishlasa, bu aldamchilikdan, firibgarlikdan boshqa narsa emas. Afsuski, bugun ko‘pchilik ustalar hiyla va nayrangni kasb qilib olganlar. Buning oqibatida na o‘zlari baraka topadilar, na buyurtmachi ularga bergan mablag‘iga rozi bo‘ladi.
Haqiqiy usta, o‘z ishini vijdonan qiladigan kishi boshqacha bo‘ladi. U har bir ishini bekamu ko‘st bajaradi. Chunki u odamlardan yashirgan nuqsonni, albatta, Alloh taolo ko‘rib, bilib turishini yaxshi anglaydi. Unday ustalar o‘zlariga Alloh taoloning: “Albatta, Alloh chiroyli (ish) qiluvchilarni yaxshi ko‘radi” (Baqara surasi, 195) oyatini hamda Nabiy alayhissalomning: “Alloh taolo o‘z ishini chiroyli, puxta qiladigan kishini yaxshi ko‘radi” (Imom Tabaroniy rivoyati), degan muborak hadislarini o‘zlariga shior qilib olgan bo‘ladilar. Lekin, afsuski, hozir bunday ustalarni topish amrimahol. Borlari ham “qo‘lma-qo‘l”.
Omonatdor ustalar qurgan uylar, yillar o‘tsa ham, yaxshilik bilan eslanadi. Ularning haqlariga xayrli duolar qilinadi. Birgina misol, bizning Sangijumon qishlog‘imizdagi ko‘p uylarni pachirlik usta Turdimurod bobo (Alloh makonini jannat qilsin!) qurgan. O‘sha paytlarda (1960–1990 yillar) vassajuft qilingan shiftlarga ustaning imoratni qurib bitirgan sanasini bitish an’ana bo‘lgan. Har safar qishloqqa borib uyga kirsam, usta boboning “imzosi”ga ko‘zib tushadi va Qur’oni karim oyatlaridan tilovat qilib, u kishining ruhlariga bag‘ishlayman.
Bugun ba’zi ustalarning ishni kelishilgan muddatda tugatmasligi; sifatsiz qurilish materiallaridan foydalanishi; narxni asossiz oshirishi; kamchiliklarni yashirishi; bir necha oy o‘tib yana ta’mir qilishga majbur bo‘ladigan darajada ish tutishi katta gunohdir. Bunday xatti-harakatlar oqibatida buyurtmachi moddiy zarar ko‘radi, asabiylashadi, vaqt yo‘qotadi va eng achinarlisi, odamlar o‘rtasidagi ishonch susayadi.
Halol rizqning barakasi uning ko‘pligida emas, balki pokligidadir. Aldamchilik bilan, hiyla-nayrang ishlatib topilgan mablag‘ foyda bo‘lib ko‘rinsa-da, unda baraka bo‘lmaydi. Shuning uchun har bir usta o‘z qo‘li bilan topayotgan rizqining halolligi haqida o‘ylashi, har bir mix, har bir g‘isht, har bir sim yoki har bir ta’mir uchun qiyomat kuni hisob berilishini unutmasligi kerak.
Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf rahimahulloh:
- Men ham (har bir shaxs) jamiyatning a’zosiman. Uy qurmoqchiman, lekin quruvchilik qo‘limdan kelmaydi. Demak, ustaga ehtiyojim bor. Uning oldiga borib, uy qurmoqchiman, shartnoma tuzaylik, deyman. Ustalar kasbi ortidan rizq topadi. Ular bilan kelishib, bugungi naxr bo‘yicha muayyan summa belgilanadi. Muddati va sifat ko‘rsatkichlari kelishib olinadi. Hozirga kunda, Alloh biluvchiroq, ustaman deganlarning 70 foizi aldamchi, nayrangboz, hiylakor: kelishilgan kunda belgilangan manzilga yetib kelmaydi, ishga kech kelib, erta ketadi, vazifasini puxta bajarmaydi, ishini bitirmasdan oldin pul so‘raydi. Takasaltang, taralla-bedod qilib yuradi. Uyning egasi ham xijolatda qoladi. Aksariyati shunaqa. Bunday ustalarga kim ishonadi? Ularga kim ish beradi? Bunday toifalar o‘ziga o‘zi qiladi, ular omadsizlikni o‘zlariga chorlab oladilar.
O‘ttiz foiz haqiqiy ustalar bor. Ular o‘z kasbi bilan faxrlanadi. Guruhlari bor, shogirdlari, ustozlari bor. Hammasini qoyillatib, asbob-anjomlarini chiroyli qilib qo‘yishgan. Shartnopmani tuzadi, vaqtida ishga keladi, belgilangan muddatda qurilishni yoki ta’mir ishlarini tugatadi, ish haqini olib ketadi. Buyurtmachi ham rozi, usta ham rozi. Bunday kishilarning ishida unum, baraka bo‘ladi. Topgan pullari barakali bo‘ladi.
Haqiqiy usta faqat qurilish yoki ta’mirlashni emas, balki odamlarning ishonchini ham qozonadi. Vijdon bilan qilingan har bir ish ibodatga aylanadi. Aldamchilik va nayrang bilan bajarilgan ish esa vaqtinchalik foyda keltirsa ham, dunyoda obro‘ni to‘kadi, rizq qiyilishiga sabab bo‘ladi, oxiratda esa javobgarlikni keltiradi.
Tolibjon NIZOM
