Nima uchun saharlik qilish kerak?
Tanlovga!
Ko‘pchilik insonlar kunduzi turli xil kasb va tijoratlari bilan band bo‘lishadi. Tabiiyki, Ramazonda ham bu holat davom etadi va bunga kechalari taroveh namozlarini ado etish ham qo‘shiladi. Natijada, ko‘pchilik toliqadi, saharlikka turishga qiynaladi va saharlikka turmasdan ham ro‘za tutish mumkin yoki mumkin emasligi haqida savollar berishadi. Aslini olganda ulamolarimiz bir inson uxlab qolib yoki boshqa bir sababli saharlik qilolmay qolsa tutgan ro‘zasi ro‘za bo‘laverishini aytishgan, ammo e’tibor qaratishimiz kerak bo‘lgan boshqa bir jihat ham mavjud. Biz mo‘minlar o‘zimiz uchun yuksak namuna bo‘lgan Zot – suyukli Habibimizga ergashish, sunnatlarini mahkam tutishga buyurilganmiz. U zot esa bizga saharlik qilishimizni buyurganlar.
عن أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً» رواه مسلم.
Anas ibn Molik roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: Rasululloh sollallohu alayhi vasallam: «Saharlik qilinglar, chunki saharlikda baraka bor», dedilar. Muslim rivoyati.
Demak, saharlik qilish avvalo U zotning sunnatlariga ergashish ekan. Sunnatga ergashish esa Qiyomat kuni U zotning shafoatlariga noil bo‘lishga sabab bo‘ladi. Ataylab, saharlik sunnat ekanligini mensimagan holda tark etish esa Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga nisbatan hurmatsizlik bo‘lib bu ish gunohkor bo‘lishga olib boradi. Yuqoridagi hadisi sharifdan saharlik qilishda baraka bor ekanligi ma’lum bo‘ldi. Ulamolar saharlikdagi baraka bir necha jihatdan bo‘lishi mumkinligini aytishgan:
- Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning buyruqlarini bajarish orqali sunnatga ergashish va ajrga ega bo‘lish;
- Ahli kitoblarning ro‘zasiga xilof qilish. Chunki, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Amr ibn Os roziyallohu anhudan rivoyat qilingan hadisda: «Bizning ro‘zamiz va ahli kitoblarning ro‘zasi o‘rtasidagi farq saharlik taomidir», deya marhamat qilganlar;
- Saharlik bilan ibodatga kuch-quvvat to‘plash va tetiklikni ziyoda qilish;
- Kunduzi ochlik sababli yuz beradigan asabiylik kabi yomon xulqlardan himoyalanish;
- Saharlikning duolar ijobat bo‘ladigan kechaning oxirgi qismida zikr va duolarga sabab bo‘lishi;
- Uxlab qolmasdan ro‘za niyatini yangilab olish;
Imom Saraxsiy aytadilar: «Ro‘za bilan nafsga kurashish orqali Allohga yaqin bo‘lish hosil bo‘ladi. Nafsga qarshi kurash esa ikki yo‘l bilan yuzaga chiqadi. Birinchisi, taomga ishtaha bo‘lib turishiga qaramay nafsni taomdan tiyib turish, ikkinchisi esa (saharlik uchun) uyqu shirin paytda uyg‘onishdir».
Bundan tashqari saharlik qilishning fazilatli amal ekanligiga dalolat qiluvchi bir qancha hadisi shariflar mavjud. Demak, imkon qadar yaxshi niyat bilan, sunnatga ergashish maqsadida bir qultum suv bilan bo‘lsada saharlik qilish juda katta ajr-savobga sabab bo‘ladi va tutiladigan ro‘zaning ajriga ajr qo‘shiladi. Alloh taolo barchamizga ushbu ajru savoblarni qo‘lga kritishni nasib aylasin!
Iysoxon Yahyo tayyorladi
Muqaddas maskanga munosabat qanday bo‘lishi kerak?
Imom Buxoriy majmuasi nafaqat O‘zbekiston, balki butun islom olami uchun ulug‘ va muqaddas qadamjolardan biri hisoblanadi.
Hazrat Imom Buxoriydek buyuk muhaddis nomi bilan bog‘liq ushbu majmua bugun yurtimizning eng yirik ma’naviy va madaniy markazlaridan biriga aylangan. Har kuni minglab ziyoratchilar bu yerga kelib, ajdodlar merosi, ma’rifat va muqaddas tarix bilan yuzlashmoqda.
Majmua nafaqat ziyoratgoh, balki xalqimizning boy ma’naviy merosi, milliy me’morchiligi va islom sivilizatsiyasidagi o‘rnini namoyon etuvchi noyob madaniy ob’yektdir. Uni barpo etish uchun katta mehnat, yuksak mahorat va qimmatbaho qurilish materiallari sarf etilgan. Shu bois bu qutlug‘ maskanni asrab-avaylash har birimiz uchun muhim vazifadir.
Yaqinda Madaniy meros agentligi tomonidan ayrim ziyoratchilarning majmua hududida beparvo munosabatda bo‘layotgani haqida ma’lumot berildi. Ayrim holatlarda ustunlar, ayvonlar va muzey eksponatlariga ehtiyotsiz munosabatda bo‘lish, chiqindilarni duch kelgan joyga tashlash kabi holatlar kuzatilmoqda. Bu esa nafaqat ziyoratgoh ko‘rkiga, balki uning ma’naviy muhitiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu holat barchamizni sergaklikka chaqirishi kerak. Zero, muqaddas qadamjoga kelgan inson avvalo o‘zini munosib tutishi, tozalik va tartib-qoidalarga amal qilishi lozim. Chunki ziyoratgoh — oddiy sayrgoh emas. Bu yerda asrlar nafasi, buyuk ajdodlar ruhi va ma’rifat ziyosi mujassam.
Tozalik esa inson madaniyatining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri. Islom ta’limotida ham poklikka alohida ahamiyat berilgan. Payg‘ambarimiz Muhammad alayhissalom “Tozalik — iymonning yarmidir”, deya ta’kidlaganlar. Demak, ziyoratgoh hududida ozodalikni saqlash nafaqat fuqarolik burch, balki ma’naviy mas’uliyat hamdir.
Ayniqsa, chet ellik mehmonlar O‘zbekiston haqidagi ilk taassurotni aynan shunday muqaddas maskanlar orqali oladi. Agar ziyoratgoh ozoda, tartibli va fayzli bo‘lsa, bu xalqimizning yuksak madaniyati va ma’naviyatini namoyon etadi. Aksincha, beparvolik va tartibsizlik mamlakatimiz nufuziga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Yosh avlodni ziyoratgoh madaniyati ruhida tarbiyalash ham muhim ahamiyatga ega. Bolalar kattalardan ibrat oladi. Agar ota-ona muqaddas joyda tartibga amal qilsa, ehtiyotkor bo‘lsa, farzand ham shu ruhda tarbiya topadi. Shu bois har bir inson o‘z harakati bilan boshqalarga namuna bo‘lishi kerak.
Imom Buxoriy majmuasi — millatimiz g‘ururi va ma’naviy boyligi. Uni asrash, tozaligini saqlash va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish har bir insonning vijdoniy burchidir. Ziyoratgohlarga bo‘lgan munosabatimiz orqali biz o‘z madaniyatimiz, ma’naviyatimiz va ajdodlar merosiga bo‘lgan hurmatimizni namoyon etamiz.
Asliddin Mustafoyev, majmua axborot xizmati rahbari.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
