Kopiya Ro‘zadorning duosi
Yurtimizda mehmon bo‘lgan muborak Ramazon ham oxirlab bormoqda. Solih amallarni yetarlicha qila olmagan mo‘min bandalar uchun imkoniyat tugadi degani emas ekan. Chunki amallar xotimasiga qarab belgilanishi ma’lumdir. Shuning uchun ham aziz yurtdoshlar, qolgan mana shu oz miqdordagi sanoqli kunlarni o‘zgacha g‘ayrat-shijoat bilan o‘tkazishga harakat qilaylik. Bu borada bizga mo‘minning asosiy quroli bo‘lgan duo yordam beradi.
Alloh taolo musulmonlarga ro‘zani farz qilgan oyatlarining so‘nggida mana bunday marhamat qiladi: “Bandalarim qachon sizdan Men haqimda so‘rasalar, (ayting) Men yaqinman, duo qiluvchi qachon duo qilsa, ijobat qilaman”. (Baqara surasi). Ro‘zadorning duosi shaksiz qabul qilinishi haqida Payg‘ambar (s.a.v.) ham bir necha hadislarda ta’kidlab o‘tganlar. Jumladan, ibn Umar (r.) rivoyat qilgan hadisda “Ro‘zadorning og‘iz ochish davrida qabul qilinadigan duosi bor”, (Nasoiy rivoyati) degan bo‘lsalar, Abu Hurayra (r)dan rivoyat qilingan hadisda “uch kishining duosini qaytarmaslik Allohning zimmasidadir: ro‘zadorni og‘iz ochguncha (qilgan duosini), mazlumni g‘olib kelguncha (qilgan duosini) va musofirni qaytib kelguncha (qilgan duosini)”, deganlar (Bazzor rivoyati). Yana bir hadisda ul zot marhamat qiladilar: “Ramazonda Allohni ko‘p yod etuvchi mag‘firat qilinadi va bu oyda Allohdan so‘rovchi quruq qolmaydi”. (Tabaroniy rivoyati). Bulardan ko‘rinib turibdiki, biz duo orqali katta-katta fazilatlarga erishishimiz mumkin ekan. Ayniqsa, sizu-bizlar o‘tkazayotgan damlarda Alloh taolo iltijolarni qaytarmasligini untmasligimiz kerak ekan.
Diyorimizdagi ko‘plab masjidlarda Ramazon sharofati bilan boshlangan Qur’on xatmlari davom etmoqda. Bu ham bizlar uchun yana bir fursat demakdir. Chunki Imom Bayhaqiy Anas (r) dan rivoyat qilgan hadisda Nabiy (s.a.v.): “Har bir xatmning mustajob duosi bor”, deganlar. Ushbu hadis boshqa o‘rinda mana bunday lafz bilan keladi “Qur’on xatmida mustajob duo va jannatda bir daraxt bor”. (Bayhaqiy rivoyati).
Xullas, aziz aka-uka va opa singillar, modomiki Ramazon hali tugamagan ekan, biz uchun mustajob duolar imkoniyati bordir. Kelinglar, gunohlarimizni kechirilishi, farzandlarimizni baxtu-saodati, diyorimizni gullab-yashnashi uchun tunu-kun duolarda bo‘laylik, shoyadki Alloh taoloning baxtli bandalari qatori Rayyon eshigidan jannatiga kirsak.
Sayyidjamol Masayitov
18 avgust — Usmon Mus'hafi Toshkentga qaytgan kun
18 avgust Toshkentning nafaqat diniy, balki madaniy va ilmiy merosi tarixida muhim o‘rin tutuvchi sana. Qur’oni Karimning eng qadimiy qo‘lyozmalaridan biri sifatida e’zozlanadigan Usmon Mus'hafi asrlar davomida Markaziy Osiyo tarixining turli bosqichlariga guvoh bo‘lib kelgan, xabar bermoqda iccu.uz.
Ushbu nodir qo‘lyozma yirik hajmdagi pergament varaqlarga yozilgan bo‘lib, matni qadimiy Hijoz xatida bitilgan. Mus'hafda hozirgi arab yozuvidagi nuqta va harakat belgilari mavjud emas. Manbalarda uning saqlanib qolgan qismi 338 yoki 353 varaqdan iborat ekani haqida turli ma’lumotlar uchraydi. Ayrim yo‘qolgan pergament varaqlar keyinchalik qog‘oz bilan almashtirilgan. Qo‘lyozmaning aniq sanasi xususida ilmiy adabiyotlarda turli qarashlar mavjud.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, Mus'haf uzoq yillar Samarqandda saqlangan. 1868–1869 yillarda u Sankt-Peterburgga olib ketilgan va Imperator xalq kutubxonasiga topshirilgan. 1905 yilda qo‘lyozmaning 50 ta faksimile nusxasi ko‘chirilgan. 1917 yildagi siyosiy o‘zgarishlardan keyin musulmon ulamolarining talabi bilan Mus'haf avval Ufaga, keyin esa O‘rta Osiyoga qaytarilishi jarayoni boshlangan.
1924 yilda Usmon Mus'hafi Tatariston, Boshqirdiston va Turkiston ulamolaridan tashkil topgan maxsus kuzatuvchilar hamrohligida maxsus poyezd orqali Ufadan Toshkentga olib kelindi. Toshkentga olib kelinganidan so‘ng Mus'haf bir muddat shahardagi masjidlardan birida saqlandi. Keyinchalik uning asrab-avaylanishini ta’minlash maqsadida O‘zbekiston tarixi davlat muzeyiga topshirildi.
1989 yil 14 mart kuni Toshkentda bo‘lib o‘tgan Musulmonlarning IV quriltoyida O‘zbekiston hukumati qarori bilan Usmon Mus'hafining musulmonlar ixtiyoriga qaytarilgani e’lon qilindi. Keyinchalik u O‘zbekiston musulmonlari idorasi ixtiyoriga topshirildi. Mus'haf bir muddat Hazrati Imom majmuasidagi «Mo‘yi Muborak» madrasasi muzey-kutubxonasida maxsus sharoitda ham saqlandi.
Usmon Mus'hafining tarixiy va madaniy ahamiyati xalqaro miqyosda ham e’tirof etilgan. 1997 yilda qo‘lyozma YUNЕSKOning «Memory of the World» — «Jahon xotirasi» dasturi ro‘yxatiga kiritilgan.
2025 yil 13 noyabr — Usmon Mus'hafi tarixida yana bir muhim sana. Aynan shu kuni nodir qo‘lyozma O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markaziga olib kelindi. Bugun Qur’on zalidagi asosiy eksponatlardan biri sifatida alohida o‘rin egallab, yurtimizning ko‘p asrlik diniy, ilmiy va ma’naviy merosini namoyon etuvchi bebaho yodgorlik sifatida taqdim etilgan. Shuningdek, Markazda turli davrlarda Somoniylar, Qoraxoniylar, Xorazmshohlar va Temuriylar davrida ko‘chirilgan Qur’on nusxalarini ham ko‘rish mumkin. Usmon Mus'hafi tarixi bu faqat bir qo‘lyozmaning tarixi emas. Bu asrlar osha saqlangan ilmiy va ma’naviy meros, uni asrab-avaylagan avlodlar xotirasi va O‘zbekiston zaminida shakllangan buyuk islom sivilizatsiyasining uzviy davomiyligi haqidagi tarixdir.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
