Ro‘zani buzmaydigan amallar
Tanlovga!
- Agar ro‘zador kishi ro‘zaligini unutgan holda taom yesa, biror narsa ichsa yoki o‘z ahli bilan g‘uslni vojib qiluvchi ishga kirishsa – ro‘zasi buzilmaydi.
Abu Hurayra roziyallohu anhudan rivoyat qilinadi: “Nabiy sallollohu alayhi vasallam aytdilar: “Agar (bir kishi) unutib bir narsa yesa, ichsa, ro‘zasini tugal qilsin. Albatta uni Alloh taolo taomlantiribdi, serob qilibdi”. (Buxoriy rivoyati)
- Uyqusida ehtilom bo‘lsa, ro‘zaga zarar yetkazmaydi. Chunki, bu haqiqiy suratda oilaviy aloqa hisoblanmaydi. Unutib narsa yeganning holatidan ham ko‘ra bu holat tez-tez sodir bo‘ladi.
Abu Said Xudriydan rivoyat qilinadi: “Rosululloh solallohu alayhi vasallam aytdilar: “Uch narsa ro‘zadorning og‘zini ochmaydi: “Hijoma, qusish va ehtilom”. (Sunani Termiziy)
- Agar bir ayolga nazar solsa va erkaklik quvvati to‘kilsa yoki shu haqida o‘ylasa va suyuqlik to‘kilsa – ro‘za buzilmaydi. Chunki, bu ko‘rinishda suyuqlikning to‘kilishi ehtilom singari bo‘lib, haqiqiy aloqa sababidan emasdir.
- Kunduzi xushbo‘ylansa, ro‘zani buzmaydi. Xushbo‘ylik badanning sirtiga suriladi, ichiga emas. Xuddi cho‘milishga qiyos qilinadi.
- Kunduzi ko‘ziga surma qo‘ysa ham ro‘za ochilmaydi.
Anas ibn Molikdan rivoyat qilinadi: “Bir kishi Payg‘ambarimiz salollohu alayhi vasallamning oldilariga kelib ko‘zi og‘riyotganidan shikoyat qilib: “Ro‘zador holatimda surma qo‘ysam bo‘ladimi?” dedi. U zot: “Ha”, dedilar. (Sunani Termiziy)
Termiziy aytadilar: “Ahli ilmlar ro‘zador uchun surma qo‘yish borasida har xil fikr aytganlar. Ba’zilar makruh degan – Sufyon, Ibn Muborak va Ahmadlar, ba’zilar esa ruxsat berishgan – Shofe’iy, Anas, Hasan, Ibrohimlar”. (Sahih Buxoriy)
- Agar ro‘zador birovni g‘iybat qilsa, ma’no va surat jihatidan haqiqiy buzuvchi bo‘lmaganligi bois, ro‘zasi buzulmaydi. Ammo harom ishni qilgani uchun uchun gunohkor bo‘ladi. Quyidagi hadis ko‘pchilikni shunday gumon qilishiga sabab bo‘ladi: “Kim yolg‘on gapni tashlamasa va unga amal qilishdan tiyilmasa, uning yeb-ichishni tark qilganiga Alloh taoloning hech qanday hojati bo‘lmaydi”. (Sunani Termiziy) Yolg‘on, g‘iybat so‘z aytib, ro‘zam buzuldi deya, og‘zini ochib yuborgan kishi ulamolarning ijmosiga ko‘ra ham qazo, ham kafforat tutib beradi.
- Qusqi g‘olib kelsa, yuqorida aytilganidek ro‘zani buzmaydi.
- Ro‘zador erkak o‘z old avratiga dori quysa, Abu Hanifa va Muhammad nazdilarida ro‘zani ochmaydi. Ayol kishining avrati bu hukmga kirmaydi.
- Ro‘zadorning halqumiga chang, pashsha kabi narsalar kirsa, ro‘zaga ziyon bermaydi. Chunki, bundan saqlanishning iloji yo‘q.
10. Agar junub bo‘lib tong ottirsa, ro‘zani buzmaydi. Chunki, Oisha roziyallohu anhodan qilingan rivoyatda Payg‘ambarimiz junub bo‘lib tong ottirganlar, g‘usl qilib ro‘zalarini tutganlar. Ramazon kechasining barchasi tong otgunga qadar er-xotin aloqalariga halol qilingandir.
11. Kunduzi tishlari orasidagi no‘xatdan kichik taomni yutib yuborsa, ro‘zaga ta’sir qilmaydi. Chunki, ozgina naradan saqlanishning iloji yo‘q. Agar no‘xatdan katta narsani yutib qo‘ysa yoki o‘sha kichik narsani og‘zidan chiqarib turib yana qayta og‘ziga solsa – ro‘za buzilishiga sabab bo‘ladi. Vallohu A’lam.
“Fiqhul hanafiy va adillatu” kitobidan
N.Saidakbarova tarjimasi
100 ga yaqin fuqaroning murojaatlari yechim topdi
Bugun, 29 iyul kuni O‘zbekiston musulmonlari idorasida ajib bir samimiy va iliq muhit hukm surdi. Diniy idorada Muftiy hazratlarining qabuliga kirish uchun yurtimizning turli go‘shalaridan 100 ga yaqin hamyurtimiz jam bo‘ldi. Muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari har bir fuqaroni shaxsan qabul qilib, ularning dardu tashvishlarini tingladilar.
Qabul davomida masjid va madrasalar holati, imomlar faoliyati, diniy ta’lim, haj ziyorati, oilaviy totuvlik va moddiy ko‘mak kabi ko‘plab masalalarga shar’iy va hayotiy amaliy yechimlar taqdim etildi.
Jumladan, oilaviy munosabatlar yuzasidan kelganlarga muammolar yechimi bo‘yicha foydali maslahatlar, shar’iy masalalar bo‘yicha manzilli tavsiyalar berildi va moddiy yordam so‘raganlarga belgilangan tartibda ko‘mak ko‘rsatildi.
Xalqning dardini yengillatish va ko‘ngillarga surur bag‘ishlash – ikki dunyo saodatiga eltuvchi amaldir. Rasululloh sollallohu alayhi va sallamning ushbu muborak hadisi shariflari ham bunga yorqin dalildir:
«...Kim birodarining hojatini ravo qilsa, Alloh uning hojatini ravo qiladi. Kim bir musulmonning tashvishini aritsa, Alloh uning Qiyomat kunidagi tashvishlaridan birini aritadi» (Imom Buxoriy rivoyati).
Ana shu nabaviy ta’limotga amal qilgan holda, bugun Muftiy hazratlari mutasaddilar bilan birgalikda turli masalalar bo‘yicha murojaat qilgan fuqarolarning tashvishlari bartaraf etilishiga amaliy yordam berdilar.
Eslatib o‘tamiz, aholi bilan manzilli ishlash, elning og‘irini yengil qilish maqsadida mamlakatimizdagi barcha jome masjidlarda har chorshanba kuni imom-xatiblar tomonidan fuqarolar qabuli muntazam o‘tkazib kelinmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
