Oylar sultoni – Ramazoni sharif, xush kelding!
Bag‘rida Allohning rahmat va mag‘firatini, biz ojiz bandalar jismiga do‘zax olovidan najot lutf-inoyatini joylagan sog‘inchli oy, marhabo! Ey mohi Ramazon! Senda rahmat va hidoyat manbai – Qur’oni karim nozil bo‘lgan. Tunlaring orasiga yashiringan bir kecha ming oydan afzal, qadrli. Xotamul anbiyo – Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam)ga kelgan buyuk vahiy – “O‘qi!” amriga yolg‘iz guvoh bo‘lgan Qur’on oyi Marhabo!
Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Agar ummatim Ramazon oyida ular uchun qancha fazilatlar borligini bilganlarida edi, yilning hammasi Ramazon bo‘lishini xohlar edilar” degan muborak o‘gitlari hikmatini tuyish ila seni sog‘indik, mohi Ramazon!
“Oylarning eng afzali Ramazon” (Imom Tabaroniy rivoyati) seni sog‘inch ila yil bo‘yi intiq kutdik! Allohning kalomi nozil qilingan muborak oy, bag‘ringda nafsimizning qutqularidan, zanjirband etilgan shaytoni la’in vasvasalaridan xalos bo‘lamiz. Ming oydan xayrli bo‘lgan kechang – Qadrda, ibodat qilib, ulkan savoblar qozonib, kelgusi yil uchun tushiriladigan taqdirimiz uchun duoi xayrlar qilamiz. Marhamati qahridan ustun bo‘lgan Olamlar Rabbisining bandalariga bergan barakotli mohi, shu sabab senga mushtoqmiz.
Yil bo‘yi Seni o‘zgacha sog‘inch, ishtiyoq, umid bilan kutamiz. Tashrifing-la mo‘minlar boshi uzra rahmat, mag‘firat yog‘iladi. Senda jannat eshiklari ochiladi, do‘zax qopqalari berkitiladi.
Ilk dahangda behisob rahmatdan dillarimiz yorishadi. Axir, banda uchun Alloh rahmatidan ham ortiq ne bor?! Zotan, Parvardigor rahmati tushgan makon hamisha obod, tinch-totuv, mehr-muhabbat, sadoqat, omonlik... faqat ezgulik hukmida bo‘ladi. Xatolar kechiriladi, astoydil qilingan tavbalar qabul qilinadi, qalblar poklanadi. Gunohlarimizdan forig‘ etuvchi mag‘firat borki, ezgu niyatlar ila xayrli ishlarga shoshilamiz. Zero, Yaratganning rahmatiga erishgan, gunohlari afv etilgan inson, albatta, buyuk xursandchilikda bo‘ladi. So‘nggida jismni olovdan saqlash inoyati qalbimizga taskinlik baxsh etadi.
Chunki sarvari olam Rasululloh (sollallohu alayhi va sallam): “Ro‘za himoya qiluvchi qalqon va jahannam o‘tidan saqlovchi mustahkam qo‘rg‘ondir” deganlar (Imom Ahmad va Imom Bayhaqiy rivoyati).
Ana shu mujdalar ila qalblarimiz ta’rifga sig‘mas shodu xurramlikka to‘la. Insonlar qalbida bir-birlariga ochiq ko‘ngillilik, mehr-muhabbatning paydo bo‘lishi, ayniqsa, xushfe’llik, tavoze, olijanoblik va saxovat singari fazilatlarning yuksalishi sening tashrifing sharofatidandir.
Savobli ishlarni ado etib, savobga erishmoq istagida chin ixlos ila, qalbdagi imon gavhari bilan senga intilamiz, qadri ulug‘ aziz oy! Senga sog‘inchim boisi, hadisi qudsiyda aytilgan (Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi): “Odam bolasining har bir amali uning uchundir. Faqat ro‘za men uchundir. Unga o‘zim mukofot beraman!” (Imom Ahmad, Imom Muslim va Imom Nasoiy rivoyati) degan Allohning marhamatidir.
Ajib bir saodatki, ikki dunyo yaxshiliklariga eltuvchi xayrli amallar mujassam qilingan ey mohi Muborak! Tashrifing qutlug‘ bo‘lsin!
Mahmud QAHHOROV,
Kitob tumanidagi 55-maktab o‘qituvchisi
Marg‘ilonning uch muqaddas qadamjosi
Marg‘ilon – Farg‘ona vodiysining eng qadimiy va o‘ziga xos shaharlaridan biri. Uning tarixini faqat me’moriy obidalar, qadimiy ko‘chalar yoki mashhur hunarmandchilik an’analari bilangina emas, balki asrlar davomida xalq e’zozida bo‘lib kelayotgan ziyoratgohlarsiz ham tasavvur etib bo‘lmaydi, xabar bermoqda O‘zA.
Shahardagi Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozor ana shunday tarixiy-ma’naviy maskanlar sirasiga kiradi. Ularning har biri o‘z tarixi, rivoyatlari va xalq xotirasidagi o‘ziga xos o‘rniga ega.
Marg‘ilonning qadimiy ziyoratgohlaridan biri Pir Siddiq majmuasidir. Xalq orasida bu qadamjo bilan bog‘liq turli rivoyatlar avloddan-avlodga o‘tib kelgan. Ziyoratgoh Pir Siddiq nomi bilan bog‘liq bo‘lib, “siddiq” so‘zi arab tilida haqgo‘y, rostgo‘y, haqiqatga sodiq inson ma’nolarini anglatadi. Shu jihatdan ziyoratgoh nomi ham xalq tasavvurida ezgulik, iymon va rostgo‘ylik kabi fazilatlar bilan uyg‘unlashib ketgan. Majmuadagi me’moriy yechimlar, ayniqsa, gumbazli inshootlar va qadimiy qabrlar Marg‘ilonning o‘tmishdagi shaharsozlik va me’morchilik an’analaridan darak beradi.
Pir Siddiq ziyoratgohi nafaqat ziyorat maskani, balki Marg‘ilonning tarixiy xotirasini o‘zida mujassam etgan qadamjolardan biri sifatida ahamiyatlidir. Marg‘ilon tarixi buyuk alloma Burhoniddin Marg‘inoniy nomi bilan chambarchas bog‘liq. XII asrda yashab ijod qilgan alloma islom huquqshunosligi, xususan, hanafiy fiqhi taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan. Uning butun islom olamida mashhur bo‘lgan “Hidoya” asari asrlar davomida muhim huquqiy manba sifatida qadrlanib kelgan.
Marg‘ilonda alloma nomi bilan bog‘liq Chillaxona ham xalqning ma’naviy xotirasida alohida o‘rin tutadi. “Chillaxona” atamasi odatda insonning ma’lum muddat xilvatda qolib, tafakkur, ibodat va ruhiy tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan joyini anglatadi. Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi bilan bog‘liq rivoyatlar ham allomaning ilm yo‘lidagi mashaqqatli izlanishlari va ma’naviy kamolotini tasavvur qilishga yordam beradi. Bu maskanni faqat ziyoratgoh sifatida emas, balki buyuk allomaning ilmiy-ma’naviy merosini anglashga xizmat qiluvchi tarixiy xotira joyi sifatida ham baholash mumkin.
Marg‘ilondagi yana bir o‘ziga xos maskan – Kaptarli mozor. Uning nomi bilan bog‘liq xalq rivoyatlari turlicha. Ayrim hikoyalarda bu joyda kaptarlar ko‘p bo‘lgani, shu sababli mozor “Kaptarli” deb atalgani aytiladi. Kaptar esa xalq tasavvurida tinchlik, poklik va ezgulik ramzi sifatida qabul qilinadi. Kaptarli mozor haqidagi ma’lumotlarni ilmiy jihatdan chuqur o‘rganish Marg‘ilonning mahalliy tarixini yanada boyitishga xizmat qiladi. Buning uchun arxiv hujjatlari, qadimiy xaritalar, qabrtoshlaridagi yozuvlar, vaqf hujjatlari va xalq orasida saqlanib kelayotgan og‘zaki tarix namunalarini tadqiq etish muhim. Zero, xalq xotirasida asrlar davomida saqlanib kelayotgan rivoyatlar ham tarixiy-etnografik tadqiqotlar uchun qimmatli manba bo‘lishi mumkin.
Uch qadamjo – bir tarix. Pir Siddiq ziyoratgohi, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi va Kaptarli mozorni birlashtirib turgan asosiy jihat ularning Marg‘ilonning ma’naviy qiyofasini shakllantirishdagi o‘rnidir. Bu qadamjolar xalqning ajdodlarga hurmat, muqaddas joylarni asrash, ezgulik va ma’rifatni qadrlash kabi an’analarini o‘zida mujassam etadi.
Ularning har biri Marg‘ilon tarixining turli qirralarini namoyon etadi: Pir Siddiq – diniy-ma’naviy merosni, Burhoniddin Marg‘inoniy Chillaxonasi – ilm va tafakkur an’analarini, Kaptarli mozor esa xalq xotirasi va mahalliy rivoyatlarning uzviyligini ifodalaydi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
