frontend\widgets\header\Header: Attempt to read property "fajr" on null

“Ro‘za tuting – salomat bo‘lasiz!”

08.05.2019   32881   8 min.
“Ro‘za tuting – salomat bo‘lasiz!”

 Ro‘zaning foydalari shu qadar ko‘pki, gapni qay biridan boshlashdi bilmaydi odam. Ro‘za – oxiratning bebaho  sarmoyasi,  shu barobarida  uning bu dunyoda ham insonga keltiradigan manfaatlari ko‘p. Qisqasi, ro‘za – ikki dunyo saodatining kaliti! 

Keling, shu o‘rinda ro‘zaning naqd foydasi haqida ikki og‘iz suhbatlashaylik.   Bir oy tugal ro‘za tutgan odam tani va ruhidagi ijobiy o‘zgarishlarni teran his etadi. Bu ro‘zaning  naqd foydasi bo‘lmay, nima?!

Tibbiyot olamlari allaqochon ilmiy isbot qilishganki, ro‘za ichki va tashqi a’zolarni muhofaza qiladi, zararli moddalarni chaqiruvchi cho‘kindilardan himoyalaydi hamda organizmning salomatligiga monelik qiluvchi mikrob va bakteriyalardan xalos etadi.

Shifokorlar ro‘zaning salomatlikni mustahkamlash bobidagi foydalarini ko‘p gapirishgan: “Ro‘za oshqozon va ichaklarni ortiqcha chirindilardan tozalaydi, u tufayli hazm qilish tizimi ma’lum muddat orom oladi. Ba’zi xastaliklarning davosi faqat parhez bo‘ladi. Ro‘za esa parhezning bir turi, hatto undan ustun. Ichak va yo‘g‘on ichaklarida surunkali yallig‘lanishi bor bemorlar hamda jigari xastalar iftor vaqti ko‘p taom tanovul qilishmasa, ro‘zaning foydasini sezishadi. Ba’zida qichima kasali borlar ro‘za sharofatidan tuzalib ketadilar. Chunki ro‘zada taomlanish bir tartibga tushganidan qichishish sabablari yo‘qoladi”.

Ro‘zaning asab tizimiga foydasi kata ekan. Doktor Muhammad Abu Shavq “Ro‘za va asab tizimi” nomli risolasida shunday yozadi: “Ro‘za nafs va ruhni poklaydi, qiyinchiliklarga chidash hamda kambag‘al va muhtojlarga mehr ko‘rsatishni o‘rgatadi, shahvatlarga berilishdan qaytaradi, nafsni muomalada rostgo‘ylik, omonatdorlik, g‘azab qilmaslik, o‘ch olmaslik kabi xulqlarga erishtiradi.

Bularning barchasi insonga tinchlik, muhabbat va poklik ruhini beradi. O‘z navbatida, bu asab tizimiga ta’sir ko‘rsatadi. Organizm asab tizimiga qarab sokin bo‘ladi yoki qo‘zg‘aladi. Asab tizimi tinch emas ekan, qolgan a’zolar ham bir maromda faoliyat ko‘rsatmaydi. Bu hikmatni qarang, ro‘zadorni inson suratidagi farishta qilib qo‘yadi. Bu bilan uning o‘zi saodatmandlikka erishadi va o‘zgalarni ham baxtli qiladi”.

Gapida davom etib, u yana bunday deydi: “Ey asabiy taranglik va charchoqlik, uyqusizlik, tushkunlik hamda shu kabi kasalliklardan qutulish maqsadida shifokorlarga qatnab yuruvchilar, agar ro‘za va uning sizlarga bergan yaxshiliklarini mahkam tutganingizda, uzluksiz davolanishga ehtiyoj sezmasdingiz”.

Inson tanasidagi ortiqcha vazn sababidan ham kasallik seza boshlaydi. Ro‘za tanadagi yog‘larni yo‘qotadi va bu bilan inson qisqa vaqt ichida ortiqcha vazndan qutuladi.

Ro‘za qon bosimi ko‘tarilganda, o‘tkir buyrak shamollashida, peshob yo‘lida to‘plangan toshlarni eritishda, jigar kasalliklarida, o‘t qopining shamollashi va toshlarini tushirishda, semizlik va siqilishga olib keluvchi surunkali yurak kasalligida, oqsil va kraxmal moddalarining ko‘pchish holatiga sabab bo‘luvchi oshqozon bezovtaligida foyda beradi. U yana g‘ayrat bag‘ishlaydi va keksalik tomon bo‘lgan qadamni sekinlashtiradi.

Ro‘zaning salomatlikka yetaklovchi foydalari, hatto musulmon bo‘lmagan ovrupalik, amerikaliklar va boshqalar tomonidan ham isbotlanmoqda. Ular bu borada kitoblar yozdilar. Ro‘za bilan davolanishni xohlovchilar uchun shu yo‘l vositasida muolaja o‘tkazuvchi sihatgohlar ochdilar va bedavo kasalliklarni ro‘za bilan davolashda katta natijalarga erishdilar. Fransiyalik ayrim shifokorlarning aytishlaricha, yiliga bir oy ro‘za tutish bir yil davomida organizmda to‘plangan befoyda cho‘kindilarni ketkazadi.

Ro‘zaning salomatlikka foydalari haqida kitob yozganlardan eng mashhuri amerikalik olim Mak Faddendir. U mamlakatda dong‘i ketgan shifoxona ochib, unga o‘z nomini bergan. Bedavo xastaliklarni yo‘qotishda ro‘za vositasida katta natijalarga erishgach, “Ro‘za” nomli kitob ta’lif qildi. U va boshqalar: “Ro‘za organizm uchun foydali bo‘lib, uni oziq-ovqat va dorilardan qolgan zahar quyqum­aridan tozalaydi”, deyishgan.

Doktor Mak bunday deydi: “Men ro‘za vositasida ko‘p kasallarni davoladim. Ro‘zaning ularga ta’siri kasalliklariga qarab bo‘ladi. Uning foydasini ko‘proq his qilgan bemorlar, asosan, oshqozonlaridan shikoyat qilganlardir. Ularning ro‘za vositasida shifo topishlari tez va hayratda qolarlidir. Qonga bog‘liq kasalliklar va revmatizm kabi tomirga oid xastaliklarni davolashda ham ro‘za katta foyda beradi”. Shifokor ro‘za bilan davolagan bemorlarning nomlari, kasalliklari va kasallik tarixlarini ham aytib o‘tgan.

Uning ta’kidlashicha, har bir inson, shuningdek, kasallar ham ro‘za tutishga ehtiyoj sezadi. Chunki taom va dorilar organizmda to‘planarkan, insonni og‘irlashtirib, g‘ayratini susaytiradi. Shunda u bemor kabi bo‘lib qoladi. Agar ro‘za tutsa, zaharlar tanasidan chiqib ketib, vazni yengillashib, butunlay poklanadi, g‘ayrat-shijoatga to‘ladi.

Bu shaxs ro‘zadorning ro‘zadan oladigan foydalari to‘g‘risida ko‘p gapirgan va quvvatini yangilash uchun o‘zi ham bir necha bor ro‘za tutib, boshqa yo‘l bilan erishib bo‘lmaydigan darajada ko‘p foyda ko‘rganini aytgan. U hammaga ro‘za tutish tavsiyasini beradi. Ayniqsa, uning “Ro‘za boshqa davolash vositalari ojiz qolgan hamma dardga shifodir” iborasi juda mashhurdir.

Doktor Alan Kot qand va bo‘g‘im kasalliklarini, doktor Karlson va Djenningslar boshqa turli kasalliklarni davolashda ro‘zadan keng foydalanishgan.

Teri tanosil kasalliklari bo‘yicha mutaxassis, amerikalik doktor Robert Bartol bunday yozadi: “Ro‘za mikroblardan, ayniqsa, tanosil kasalliklari mikroblaridan xalos bo‘lishning faol vositalaridan ekaniga shubha yo‘q. Chunki u eskirgan hujayralarni bartaraf qilib, o‘rniga yangilarini hosil qiladi. Bu tanosil kasalliklarini davolashning ochlik nazariyasidir”.

Yuqorida aytib o‘tilganlar ro‘zaning salomatlikka oid foydalaridan ba’zilari, xolos. Ko‘rib turganimizdek, buni hatto musulmon bo‘lmagan mutaxassislar ham tan olishgan.

 

“RAMAZONDA SALOMATLIK” 

kitobi asosida tayyorlandi.

Ramazon-2019
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Botil da’vo: YURTIMIZ RAHBARLARI TOG‘UTMI?

22.08.2026   29195   4 min.
Botil da’vo: YURTIMIZ RAHBARLARI TOG‘UTMI?

Raddiya: Islomda peshvolikni da’vo qiladigan guruh va oqimlar dindagi ayrim tushuncha va so‘zlarni g‘arazli maqsadlari yo‘lida buzib, noto‘g‘ri talqin qilishi hammaga ma’lum. Ular shu orqali musulmonlar hissiyotiga teginish, o‘zlariga tobelarni ko‘paytirish, dindor va ilmli bo‘lib ko‘rinishga harakat qiladi. “Tog‘ut” so‘zi ular ko‘p ishlatadigan, insonlarni, ayniqsa hukmdorlarni ayblashda qo‘llaydigan tushunchalardan biri. Aslida u nima? Qanday ma’nolarda ishlatiladi? Kimlar tog‘ut bo‘lishi mumkin?

“Tog‘ut” lafzi “tug‘yon” so‘zi bilan o‘zakdosh bo‘lib, Alloh belgilab qo‘ygan chegaradan chiqishga, kufrda haddan oshishga, isyon qilishga nisbatan ishlatiladi. Islomda Allohning yo‘lidan boshqa yo‘l “tog‘ut” deyiladi. Tog‘utning kattasi Shaytondir.

“Tog‘ut” kalimasi Qur’oni karimning sakkiz joyida zikr qilingan bo‘lib, ulamolarimiz uni turlicha tafsir qilgan. Umar ibn Xattob roziyallohu anhu, Imom Sha’biy, Imom Zahhok “Tog‘utdan murod – Shayton” degan. Imom Abu Oliya va Muhammad ibn Sirin tog‘ut sehrgar va folbin ekanini aytgan.

“Tafsiri Jalolayn”da tog‘ut so‘zi tafsiriga murojaat qilaylik: “Kim tog‘utga kufr keltirib, Allohga iymon keltirsa, batahqiq uzilmaydigan mustahkam tutqichni ushlagan bo‘ladi” (Baqara surasi, 256) va “Kufr keltirganlarning do‘stlari tog‘utlardir. Ularni nurdan zulmatlarga chiqarurlar” (Baqara surasi, 257) oyatlarida tog‘utlar – but-sanamlar va Shayton, “Kitob (Tavrot)dan nasibador bo‘lganlarning “Jibt” va “Tog‘ut”ga sig‘inishlarini va kofirlarga “Shular mo‘minlardan ko‘ra to‘g‘riroq yo‘ldadir” deyishlarini ko‘rmadingizmi?!” (Niso surasi, 51) oyatida – Jibt va Tog‘ut Quraysh qabilasidagilarning ikki sanami, “O‘zlarini, Sizga nozil qilingan (Qur’on) va Sizdan oldin nozil qilingan (ilohiy kitoblar)ga iymon keltirgan, deb hisoblaydiganlarning hukm so‘rab, Tog‘ut huzuriga borishni xohlayotganlarini ko‘rmadingizmi?(Niso surasi, 60) oyatidagi tog‘ut kufrda haddan oshgan, tug‘yonga ketgan Ka’b ibn Ashraf, “Kofirlar (esa) Tog‘ut yo‘lida jang qiladilar” (Niso surasi, 76-oyat) va “Kim Allohning la’natiga uchragan, g‘azabiga duchor bo‘lgan, maymun va cho‘chqaga aylantirilgan va tog‘utga ibodat qilgan bo‘lsa, ana o‘shalar yomon martabadagi va to‘g‘ri yo‘ldan butunlay adashgan kimsalardir” (Moida surasi, 60) oyatlarida ular Shayton, “Batahqiq, Biz har bir ummatga: “Allohga ibodat qiling va tog‘utdan chetlaning” deb payg‘ambar yuborganmiz” (Nahl surasi, 36-oyat) va “Tog‘utdan, unga ibodat qilishdan chetda bo‘lganlarga va Allohga qaytganlarga xushxabar bor” (Zumar surasi, 17-oyat) oyatlarida ham ular Shayton deb nazarda tutilgan.

Alloma Ibn Atiyya aytadi: “Ba’zi olimlar: “Allohdan o‘zga ibodat qilinadigan har qanday narsa tog‘utdir”, degan”. Fir’avn, Namrud va o‘zini iloh deb e’lon qilganlar va ibodat qilinadigan but-sanamlar tog‘ut deyiladi.

Muqotil roziyallohu anhu “Kufr keltirganlarning do‘stlari tog‘utlardir” oyatidagi tog‘utni Ka’b ibn Ashraf va Huyay ibn Axtab deb tafsir qilgan. U ikkisi islom va musulmonlarga adovati cheksiz, Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga ko‘p aziyat bergan, musulmonlarga qarshi urushga juda ko‘p da’vat qilgan yahudiylardan edi.

Imom Navaviy aytadi: “Lays, Abu Ubayda, Kisoiy va ko‘pchilik tilshunoslar: “Tog‘ut – Alloh taolodan boshqa ibodat qilinadigan narsa”, degan”.

Shayx Muhammad Amin Shinqitiy: “Haqiqat shuki, Allohdan o‘zga ibodat qilinadigan har qanday narsa tog‘ut, eng katta tog‘ut esa Shaytondir”, deydi.

Tog‘ut so‘zining ma’nosi haqida buyuk mufassir Imom Tabariy “Jomi’ul bayon” tafsirida: “Fikrimcha, tog‘ut haqida to‘g‘ri gap shuki, tog‘ut Allohga tug‘yon qilib, Uni tark etib, Undan o‘zgaga ibodat qilingan narsadir. O‘sha ma’bud inson, shayton, but va boshqa narsalar bo‘lishi mumkin”, deydi.

Mufassir olim Hasan Tahsin Fayzli “tog‘ut” so‘zini “Allohdan uzoqlashtiradigan, uning amrlarini bajarishni man etadigan kimsalar”, deb izohlagan.

Demak, sahobai kiromlar, tobeinlar va ulamolarimizning so‘zlaridan tog‘ut kalimasi shayton, sehrgar, folbin va Allohdan boshqa ibodat qilinadigan har qanday narsa ekani ma’lum bo‘lmoqda.

Afsuski, hozirgi kunda ba’zi toifalar musulmon rahbarlarni tog‘ut deb atab, ularni osongina kofirga chiqarmoqda. Ularning uslubi xavorijlarnikiga o‘xshaydi. Ular arzimas narsalar tufayli iymonli odamni kofirga chiqarib, qonini halol hisoblab, qanchadan-qancha beayb musulmonlar umriga zomin bo‘lmoqda, islomning pok nomiga dog‘ tushirib, asl mohiyat va tamoyillarini yot va buzg‘unchi g‘oyalardan iborat fitnalar soyasiga tushirib qo‘ymoqda.

 

O‘tkirbek Sobirov

O‘zbekiston musulmonlari idorasi bo‘lim boshlig‘i,

Toshkent islom instituti o‘qituvchisi

MAQOLA