Ramazonni kutib olishga tayyormisiz?
Islom ummati Allohning buyuk ne’matini kutib olish taraddudida turibdi. Bu shunday ne’matki, har yili xayru barakot, rahmatu mag‘firat ila to‘la bu ummat ustida soyabon bo‘ladi. Bu shunday ne’matki, u bilan faqat Islom ummatigina xoslangan. Bu muborak Ramazon oyidir. Rasululloh sollallohu alayhi vasallam Ramazon oyi kelganda sahobalariga ushbu muborak oyni shunday tasvirlab berar edilar.
أتاكُم رَمضانُ شَهرٌ مبارَك، فرَضَ اللَّهُ عزَّ وجَلَّ عليكُم صيامَه، تُفَتَّحُ فيهِ أبوابُ السَّماءِ، وتغَلَّقُ فيهِ أبوابُ الجحيمِ، وتُغَلُّ فيهِ مَرَدَةُ الشَّياطينِ، للَّهِ فيهِ ليلةٌ خيرٌ من ألفِ شَهرٍ، مَن حُرِمَ خيرَها فقد حُرِمَ
Abu Hurayra roziyallohu anhu dedilar: «Rasululloh sollallohu alayhi vasallam dedilar: «Sizlarga Ramazon oyi muborak oy keldi. Alloh uning ro‘zasini sizlarga farz qildi. Bu oyda jannat darvozalari ochilib, jahannam darvozalari yopilib, shaytonlar zanjirband qilinadi. Bu oyda bir kecha borki, u ming oydan ko‘ra yaxshiroqdir. Kim u kechaning xayrlaridan mahrum qolsa, (ko‘p narsadan) mahrum bo‘libdi» (Imom Ahmad va Imom Nasoiy rivoyatlari).
Ramazon oyi Islom ummati ta’biriga ko‘ra uchta asosiy vazifani bajaradi:
1) Bu muborak oy sabab qalblar gunohlardan poklanadi.
2) Masjidlarda musulmonlarning birligi namoyon bo‘ladi.
3) Haddidan oshgan nafslar jilovlanadi va tarbiyalanadi.
Musulmon kishi Ramazon oyini qanday kutib oladi?
1) Xolis niyat qilish. Allohning huzuridagi ajr savobga erishish va gunohlarini mag‘firat qilinishi uchun imon va ishonch ila ruza tutishni niyat qilmoqlik.
2) Alloh taolodan muborak Ramazon oyiga sog‘-salomatlik, tinchlik-ofiyatlikda yetishni va bu oyda ibodatlarni ado etishga quvvat va himmat so‘ramoqlik.
3) Ramazon ro‘zasi va bu fazilatli oyga taalluqli bo‘lgan barcha shar’iy xukmlarni puxta o‘rganmoqlik.
4) Bu fazilatli oy boshlanishidan oldin insonlarni avf etish va barchaga birdek marhamatli bo‘lmoqlik.
5) Har qanday talashib-tortishishlarni tark etish. Urush-janjallardan o‘zini olib qochmoqlik.
6) Alloh taologa tavbai-nasuh, istig‘for ila, shuningdek, umrini haq yo‘ldan yiroq bo‘lib, gunoh-ma’siyatda o‘tkazgan vaqtlariga nadomat bilan yuzlanmoqlik.
7) Ramazon oyi inson o‘zini yaxshi tarafga o‘zgartirishi uchun ayni farsat ekanligini anglab yetishi. O‘zini isloh qilish, xatolarini tuzatishga azmu qaror qilmoqlik. Ramazon oyidan keyin ham shu yo‘sinda bardavom bo‘lmoqlik.
8) Bu muborak oyda solih amallarni ko‘paytirish. Qur’on tilovati, kundalik zikrlar, sadaqa va e’tikof kabi ezgu amallar bilan ziynatlanmoqlik.
9) Ota-onaga yaxshilik qilish. Ularning huzurida yo‘l qo‘ygan kamchiliklari uchun afv etishlarini so‘rash. Shuningdek, qarindosh-urug‘lar bilan silai rahm qilmoqlik.
10) Qarz va omonat kabi haqlar bo‘lsa, egalariga qaytarish.
11) Ezgu amallarga chorlaydigan va namuna bo‘ladigan solih insonlar bilan hamroh bo‘lish.
12) Ramazon oyi hilolini (yangi chiqqan oy) kuzatish.
13) Hilolni ko‘rsa, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam duo qilganlari kabi duo qilish.
كانَ رسولُ اللهِ إذا رأى الهلالَ قالَ: اللهُ أكبرُ، اللَّهمَّ أَهِلَّهُ علينا بالأمنِ والإيمانِ ، والسَّلامةِ والإسلامِ ، والتَّوفيقِ لما تحبُّ، وَترضَى ، ربُّنا وربُّكَ اللهُ
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam yangi chiqqan oyni ko‘rsalar: «Alloh ulug‘dir, ey Rabbim, bizga bu oyni omonlik, iymon, salomatlik, islom, tavfiq, O‘zing yaxshi ko‘radigan va rozi bo‘ladigan oy qil. (Ey hilol!) Mening rabbim ham, seni rabbing ham Allohdir» (Imom Dorimiy rivoyati).
14) Ramazon oyining ahamiyatini his qilish. Shuningdek, Alloh taoloning bu fazilatli oyda kunduzlari ro‘zador, kechalari tungi namozlarni ado etuvchi mo‘minga berajak ulug‘ ajr-savoblari, rahmat va mag‘firatlarini mulohaza qilish.
15) Ramazon oyida vaqtdan unumli foydalanish uchun o‘ziga kun tartibini tuzib olish. Muhim amallarni belgilab olish. Do‘stlar bilan uzundan-uzoq suhbatlar, televizor ko‘rish kabi ruhsat berilgan ishlarda ham isrofga yo‘l qo‘ymaslik.
16) Sahobalar kabi bu duolar mustajob bo‘ladigan muborak oyning kirib kelayotganiga xursandchiligini izhor qilishi. Unda hasrat, shikoyat va noroziligini izhor qilmaslik. Ayniqsa, Ramazon oyi yoz fasliga to‘g‘ri kelib qolsa…
Alloh barcha mo‘minlarni o‘zi suygan va o‘zi rozi bo‘ladigan amallarga muvaffaq aylasin!
Avazxo‘ja BAXROMOV
Toshkent tumani “Xolmuhammad ota” jome masjidi
imom-xatibi
“Uthaym” gazetasi: Madaniy merosni asrash Yangi O‘zbekiston taraqqiyotining muhim yo‘nalishiga aylangan
Shri-Lankaning “Uthaym” nashrida O‘zbekistonning boy tarixiy-madaniy merosi, uni asrab-avaylash va kelajak avlodlarga bezavol yetkazish borasida amalga oshirilayotgan ishlarga bag‘ishlangan maqola e’lon qilindi, deb xabar bermoqda “Dunyo” AA.
Materialda Yangi O‘zbekistonda milliy qadriyatlarni tiklash, madaniy meros obyektlarini muhofaza qilish, ilm-fan va ma’rifatni rivojlantirishga qaratilgan islohotlar yuksak baholangan.
Ta’kidlanganidek, so‘nggi yillarda O‘zbekistonda ma’naviy-ma’rifiy sohani tubdan takomillashtirish, xalqning ko‘p asrlik boy ilmiy-madaniy merosini o‘rganish hamda uni jahon hamjamiyatiga keng targ‘ib etish davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi.
Mamlakatda tarixiy obidalarni restavratsiya qilish, muzeylar va arxivlar faoliyatini modernizatsiya qilish, qo‘lyozmalarni asrab-avaylash va raqamlashtirish, milliy madaniy merosni xalqaro miqyosda targ‘ib qilishga qaratilgan tizimli ishlar amalga oshirilayotgani qayd etilgan.
Maqolada Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilgari surilgan Uchinchi Renessans g‘oyasi mamlakat taraqqiyotining muhim strategik yo‘nalishi sifatida alohida e’tirof etilgan. Muallif fikricha, mazkur g‘oya nafaqat tarixiy merosni asrab-avaylash, balki ilm-fan, ta’lim, madaniyat va innovatsiyalarni uyg‘un rivojlantirish orqali mamlakatning intellektual va ma’naviy salohiyatini yuksaltirishga xizmat qilmoqda.
Uchinchi Renessans konsepsiyasi O‘zbekistonning buyuk ilmiy an’analarini qayta tiklash, yosh avlodni bilimli va vatanparvar etib tarbiyalash hamda mamlakatning xalqaro nufuzini yanada mustahkamlashga qaratilgan umummilliy dastur sifatida baholanmoqda.
Gazetaning yozishicha, O‘zbekistonda kechayotgan o‘zgarishlar faqat madaniy sohadagi islohotlar bilan cheklanmaydi. Ular mamlakatning ilmiy, ma’naviy va intellektual taraqqiyotini ta’minlashga qaratilgan uzoq muddatli strategiyaning ajralmas qismi hisoblanadi. Ilmiy muassasalar faoliyatini qo‘llab-quvvatlash, tarixiy manbalarni tadqiq etish, madaniy merosni muhofaza qilish va zamonaviy ta’lim tizimini rivojlantirish kabi yo‘nalishlar yagona maqsad — Yangi O‘zbekistonning mustahkam ma’naviy poydevorini yaratishga xizmat qilayotgani alohida qayd etilgan.
Maqolada Toshkent shahrida barpo etilgan O‘zbekiston Islom sivilizatsiyasi markazi faoliyatiga keng o‘rin ajratilgan.
Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi va g‘oyasi asosida barpo etilgan mazkur betakror majmua O‘zbekistonning madaniy va ilmiy siyosatidagi eng muhim istiqbolli loyihalardan biri bo‘ldi. Markazda VII asrga oid noyob Usmon Mus'hafi saqlanayotgani uning tarixiy ahamiyatini yanada oshiradi.
Shu bilan birga, bu yerda qo‘lyozmalarni ilmiy o‘rganish, restavratsiya qilish, arxiv materiallarini tizimlashtirish va zamonaviy texnologiyalar asosida raqamlashtirish uchun barcha zarur sharoitlar yaratilgan.
Gazetada O‘zbekistonning YUNЕSKO va boshqa xalqaro tashkilotlar bilan madaniy merosni muhofaza qilish sohasidagi hamkorligi, tarixiy obidalarni asrab-avaylash, ularni xalqaro turizm va ilmiy tadqiqotlar bilan uyg‘un rivojlantirishga qaratilgan sa’y-harakatlari haqida so‘z yuritilgan.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
