Baxillik – yomon illat
Bu xonadonda ko‘p marta mehmon bo‘lganman. Sohibasi Roziya momo oqila, hojatmandlarning haqini ado etadigan ayol edi. U bog‘laru polizlardan olingan hosilni ko‘pchilik bilan baham ko‘rardi. Mevayu sabzavotning eng sarasini birinchi bo‘lib farzandi ko‘plarga tarqatilardi.
Momo tarvuz, qovun, qovoqlarning yaxshilarini hassasi bilan ko‘rsatib, qo‘shnining haqqi ekanligini ta’kidlardi. Olingan hosillarning barakasi keyingi yil hosil bo‘lguncha yetardi. Roziya momo “O‘zingga nimani ravo ko‘rsang, boshqalarga ham shuni ravo ko‘rgin” degan so‘zlarni ko‘p takrorlardi.
Orada bir muddat borolmay qoldim, shunda Roziya momoning vafot etganlarini eshitdim. Yillar o‘tib, yana shu xonadonga yo‘lim tushganida ko‘nglim og‘rib qaytdim. Roziya momo hayotlik paytida gurkirab turgan mevali daraxtlarga kasallik tegib, bog‘dan fayz ketgan edi. Buning asl mohiyatini keyinroq tushundim.
Momoning ikki o‘g‘illari bo‘lib, momo katta o‘g‘illari bilan birga yashardi. Qaynonasining vafotidan keyin katta kelin: “Nega endi mehnatni biz qilib, rohatini boshqalar ko‘rishi kerak. O‘zimiz ham katta ro‘zg‘or, ortganini sotamiz”, deb, qo‘ni-qo‘shnilarga yaroqsiz, qurt tushgan mevalarni chiqaradigan bo‘libdi. Keyinchalik qo‘shnichilik haqqini qilishni ham unutibdi. Ko‘p o‘tmay bog‘ o‘z tarovatini yo‘qota boshlabdi, mevalar maydalashib, ko‘piga kasallik tushib, daraxtlar qurib ketibdi. Poliz ekinlari esa parvarish yetarli bo‘lishiga qaramasdan, qurt tushib, ichidan irib keta boshlabdi.
Alloh taolo Qur’oni karimda marhamat qiladi:
Ey, imon keltirganlar! O‘z qo‘l mehnatingiz va Biz sizlar uchun yerdan chiqargan narsalarning yaxshilaridan ehson qilingiz! O‘zingiz faqat ko‘zingizni chirt yumibgina oladigan darajadagi yomon narsalarni (ehson qilishga) tanlamangiz! Shuningdek, bilingizki, albatta, Alloh g‘aniy va maqtovga loyiq zotdir (Baqara, 167-oyat).
Alloh taolo har bir insonga mol-dunyo beradi va uni qanday yo‘llarga sarf-xarajat qilishini sinab ko‘radi. Qo‘lidagi molu davlatini Alloh taolo berganligini iqror qilib, undan miskin va faqirlarga ham nasiba ajratgan kishilarning moliga baraka beradi va uni yanada ziyoda qiladi. Aksincha, davlatmand bo‘laturib, zakot va sadaqa bermaslik, faqir va miskinlarning haqqini ajratmaslik esa, shariatimizda baxillik deb ataladi va u qattiq qoralanadi.
Suygan narsalaringizdan ehson qilmaguningizgacha sira yaxshilikka (jannatga) erisha olmaysizlar. Nimaniki ehson qilsangiz, albatta, Alloh uni biluvchidir (Oli Imron, 92-oyat).
Mo‘min baxil bo‘lmaydi. Infoq-ehson qilmay, baxillik bilan to‘plangan mol-dunyo oxiratda sharmandalikka sabab bo‘lishi haqida Alloh taolo bunday ogohlantiradi:
“Allohning fazli bilan bergan narsasi (boyligi)dan baxillik qiluvchilar buni o‘zlariga yaxshi deb hisoblamasinlar! Aslo! Bu ular uchun yomondir. Qiyomat kuni baxillik qilgan narsalari (o‘z bo‘yinlariga) bo‘yinturuq qilib ilib qo‘yiladi...” (Oli Imron surasi, 180-oyat).
Baxillik insonlar orasida hasad va bir-birini ko‘ra olmaslik kabi illatlarning yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi. Rasululloh sallallohu alayhi vasallam hadislarining birida: “Baxillikdan saqlaninglar, chunki u sizdan oldin o‘tganlarning halokatga yo‘liqishiga sabab bo‘lgan. Baxillik ularni bir-birlarining qonini to‘kishga, harom narsalarni halol deyishga olib borgan”, - deb marhamat qilganlar (Imom Muslim rivoyati).
Menga qadrdon Roziya momoning o‘gitlarini, tutumlarini olmagan, xonadonning fayzini ketkizgan kelinning qilmishlari baxillikning bu dunyodayoq yomon oqibatlarga olib kelishini anglatardi...
O‘zbekiston musulmonlari idorasi mutaxassisi
Munira ABUBAKIROVA
O‘zbekiston dunyodagi eng tinch mamlakatlar reytingida 37-o‘rinni egalladi
Mamlakatimizning xalqaro maydondagi ijobiy imiji yana bir muhim reytingda o‘z tasdig‘ini topdi.
Iqtisodiyot va tinchlik instituti (Institute for Economics & Peace — IEP) tomonidan e’lon qilingan «Global Peace Index 2026» reytingida O‘zbekiston 163 davlat orasida 37-o‘rinni egalladi. Mamlakatning umumiy ko‘rsatkichi 1,726 ballni tashkil etdi, xabar bermoqda O‘zA.
E’tiborlisi, O‘zbekiston bir yil ichida reytingda sezilarli yuqorilagan. 2025 yilda mamlakat 67-o‘rinda qayd etilgan bo‘lsa, 2026 yilda 37-pog‘onaga ko‘tarildi. Bu bir yilda 30 pog‘ona yuqorilash degani.
O‘zbekiston nafaqat global reytingda yuqori o‘rinni egalladi, balki Markaziy Osiyo davlatlari orasida ham birinchi bo‘ldi. Reytingda Qozog‘iston 44-o‘rinni, Tojikiston 47-o‘rinni, Qirg‘iziston 61-o‘rinni, Turkmaniston esa 66-o‘rinni egallagan.
Shu tariqa, O‘zbekiston mintaqada tinchlik va barqarorlik darajasi bo‘yicha qo‘shni davlatlar orasida eng yuqori ko‘rsatkichni qayd etdi.
O‘zbekistonning “Global Peace Index 2026” reytingida 37-o‘rinni egallashi mamlakatning xalqaro turistik imiji uchun ham muhim ijobiy ko‘rsatkich hisoblanadi.
Samarqand va Buxoroning tarixiy merosi, Xivaning betakror muhiti, Toshkentning zamonaviy qiyofasi sayyohlarni jalb qilsa, mamlakatdagi tinchlik va xavfsizlik ularning O‘zbekistonni sayohat manzili sifatida tanlashini yanada rag‘batlantirishi mumkin.
67-o‘rindan 37-o‘ringa ko‘tarilish esa O‘zbekistonning xalqaro miqyosda tinch, xavfsiz va barqaror mamlakat sifatidagi imiji mustahkamlanayotganini ko‘rsatuvchi muhim natijalardan biri.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
