Sayt test holatida ishlamoqda!
10 Iyun, 2026   |   23 Zulhijja, 1447

Toshkent shahri
Tong
03:05
Quyosh
04:50
Peshin
12:27
Asr
17:37
Shom
20:00
Xufton
21:36
Bismillah
10 Iyun, 2026, 23 Zulhijja, 1447

Baxtning siri nimada?

01.11.2018   9155   6 min.
Baxtning siri nimada?

Baxtni har kim har xil tushunadi. Kim uchundir baxt to‘kin-sochin yashash bo‘lsa, yana kim uchundir farzandli bo‘lish, ayrimlarga mashina olish, ba’zilar uchun uylanishdir. Odamlar o‘z istaklariga erishishlaridan kelib chiqib baxtni tasavvur qiladilar.

Ishsiz yurib, biror joyda mehnat qilish orzusida yurganlar uchun yaxshi ishga joylashish baxt hisoblanadi.

Uzoq yillardan beri farzand ko‘rmagan er-xotin uchun oilada farzand tug‘ilishi baxtdir.

Shuningdek, xalqlar uchun mushtarak orzular borki, o‘sha orzu ushalganda xalqlarning baxti ro‘yobga chiqqan bo‘ladi. Bu – tinchlik.

Farzandingiz ilk bor maktabga chiqa boshlagani ham baxt.

O‘g‘lingiz oliy o‘quv yurtiga talabalikka qabul qilingani ham baxt.

Ota-onalarimizning borliklari, duo qilib turganlari barchamiz uchun baxt.

Sadoqatli do‘stning borligi baxt.

Vafodor, soliha, itoatli jufti halolning borligi baxt.

Yangi uy sotib olish, o‘sha uyga ko‘chib o‘tish baxt.

Qizi yo‘q uchun qiz farzand ko‘rish, o‘g‘li yo‘q uchun o‘g‘il farzand ko‘rish baxt.

Pulning ko‘pligi, to‘kin-sochin hayot, xorijga sayohat kimlar uchundir baxt.

Xullas, Alloh taolo bergan ne’matlarni his qilish, ularning shukrini ado etish baxt.

Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning mana bu gaplariga quloq tutsak, tasavvurlarimiz yanada oydinlashadi.

Ul zoti bobarakot: “Kimki tongda uyqudan uyg‘onganda oilasi tinch, tani sog‘ va uyida bir kunlik yeguligi bo‘lsa, bilsinki unda dunyodagi barcha ne’matlar mujassam ekan”, deb ta’kidlaganlar.

Bu hadisda baxt sabablari qisqa va yetuk uslubda bayon qilingan.

Qadimda olimlar shunday deyishgan ekan: “Shayton senga yo‘q narsa haqida orzu qildirib, bor narsani unuttirishga urinadi. Inson o‘zidagi yo‘q narsani izlab, umrini o‘tkazib, bor narsa uchun shukrni unutib qo‘yadi”.

Inson avvalo o‘zidagi bor narsaning qadriga yetsa, uning shukrini ado etsa, ana shunda Allohning fazli bilan orzu qilgan narsalariga erishadi. Agar o‘zida bor narsalarga shukr qilmasa, u holda boridan ham ayriladi.

Inson uyidagi, qo‘lidagi mavjud narsalarni ko‘ra bilishi, ularning ne’mat ekanini his qilishi kerak.

Yuqoridagi hadisi sharifga e’tibor beraylik!

“Kimki tongda uyqudan uyg‘onganda”.

Ertalab uyqudan turdingiz. E’tibor bering, turdingiz, uyquda o‘lib qolmadingiz. Uyingiz tinch, osuda bo‘lgani uchun ko‘zingizga uyqu keldi. Agar notinchlik, janjal bo‘lganida xavotirdan uxlay olmagan bo‘lardingiz. Alloh taolo sizga gunohlaringizga tavba qilish, qoldirgan namozlaringizning qazosini o‘qish, tuta olmagan ro‘zalaringizning qazosini tutish, xafa qilgan insonlaringizdan kechirim so‘rash, olgan qarzlaringizni egalariga qaytarish imkonini berdi.

“Oilasi tinch”.

Uyqudan tursangiz oilangiz tinch ekan. Janjal, to‘polon bo‘lmayotgan ekan. Birov eshigingizga kelib, sizni bezovta qilmayapti, qo‘shnilar ozor bermayapti, sizni mahalla orasida sharmanda qilmayapti, farzandingiz axloqsizlik, buzg‘unchilik qilib yuzingizni yerga qaratmayapti.  

“Tani sog‘”.

Kecha tanangiz sog‘ edi. Uyqudan tursangiz ham sog‘ ekan. Uxlayotganingizda biror tana a’zoingiz ishlamay qolmabdi. Hammasi ishlayapti. O‘rningizdan tura oldingiz. Yuzingizni yuvgani bora oldingiz. Nonushta qila oldingiz. Yegan ovqatlaringizni hazm qilib, tanangizga quvvat kirdi. Ishga, o‘qishga borib, kechki payt uyingizga keldingiz.

Do‘stlaringiz orasida bemorlar bor. Ularni ko‘rgani shifoxonaga bordingiz. Ahvollari og‘ir. Ularning qayeridir og‘riyapti. Ushlolmayapti, yurolmayapti, ko‘rolmayapti, gapirolmayapti. Sizda esa bu imkoniyatlarning hammasi bor. Ularning pullari ko‘p. Uylari qasr. Mashinalari so‘nggi rusumda. Ammo salomatliklari joyida bo‘lmagani uchun mazkur to‘kin-sochinlik ularga tatimayapti, ko‘zlariga ko‘rinmayapti. Ularning bitta orzusi bor: sog‘ayish. Tasavvur qilyapsizmi? Ular orzu qilayotgan narsaga siz ega bo‘lib turibsiz. Ular sizga havas qilishyapti.

“Va uyida bir kunlik yeguligi bo‘lsa”.

Insof bilan ayting, uyingizda hatto ertangi kun uchun ham yegulik bor, shunday emasmi?! Ba’zilarnikida esa bir xaftalik zaxira bor. Hadisda esa “uyida bir kunlik yeguligi bo‘lsa” deyilyapti. Bugun kechgacha barcha oila a’zolaringizga yetadigan yegulik bormi uyingizda? Birovdan non, choy, tuz, pul so‘rashga ehtiyojingiz yo‘qmi? Agar shunday bo‘lsa, bilib qo‘ying, siz boysiz. Uncha-muncha odamlardan boysiz. Chunki, sizda dunyodagi barcha ne’matlar bor. “Qanaqasiga menda dunyodagi barcha ne’matlar bor bo‘ladi?” deysizmi? Hadisning oxirgi qismini o‘qing:

“Bilsinki, unda dunyodagi barcha ne’matlar mujassam ekan”.

Bu gapni havoi nafsidan gapirmaydigan, balki o‘ziga vahiy qilinganlarni gapiradigan zot aytyaptilar.

Ha, sizda barcha ne’matlar mavjud: xotirjamlik, salomatlik va bir kunlik yegulik.

Shularni his qiling. O‘zingizning boy ekaningizni, dunyodagi barcha ne’matlar sizga berilganini idrok eting. Hech qachon uyingizda yo‘q narsalarni gapirib, shikoyat qilmang. Borini o‘ylang va unga shukr qiling. Buning nomini QANOAT deyiladi. ALLOHNING BЕRGAN RIZQIGA ROZI BO‘LISH, QAZOI QADARIGA TASLIM BO‘LISH deyiladi.

Hikmatlarda shunday kelgan: “Baxtdan “Manziling qayerda?” deb so‘ralganda, u “Alloh taoloning qazoi qadariga rozi bo‘lganlarning qalbida” deb javob bergan ekan”.

Demak, eng ulkan baxt Allohning berganiga, qadariga rozi bo‘lishdir!

 

Nozimjon Iminjonov tayyorladi

 

 

Maqolalar
Boshqa maqolalar
Maqolalar

Farzand tarbiyasi — ota-ona qo‘lidagi omonat

09.06.2026   3221   4 min.
Farzand tarbiyasi — ota-ona qo‘lidagi omonat

Bismillahir Rohmanir Rohiym

Farzand — Alloh taoloning eng ulug‘ ne’matlaridan biridir. U nafaqat quvonch va baxt manbai, balki ota-ona zimmasidagi katta mas’uliyat hamdir. Farzand tarbiyasi Islom dinida ibodat darajasidagi muqaddas vazifa hisoblanadi. Chunki bugungi tarbiya ertangi jamiyatning qiyofasini belgilaydi. Solih farzand — ota-onaga dunyoda ham sharaf, oxiratda ham najot topishiga sababidir.

Farzand tarbiyasida ota ona va ustozlar bir yoqadan bosh chiqarib farzandlar kelajakda buyuk insonlardan bo‘lib ulgayishlari uchun etiborlar masuliyatlarini kuchaytirishlari kerak shunda kutilgan orzu va qilingan niyyatlarga erishiladi. erishiladi. 

Farzand — omonat

Alloh taolo Qur’oni karimda marhamat qiladi: “Ey mo‘minlar! O‘zlaringizni va oilalaringizni do‘zax olovidan saqlangiz!” (Tahrim surasi, 6-oyat).

Bu oyat ota-onaga ulkan vazifani yuklaydi. Ya’ni, farzandni faqat yedirib-ichirish emas, balki uni iymonli, odobli, halol va vatanparvar qilib tarbiyalash ham ota-onaning burchidir.
Bugungi kunda ayrim ota-onalar farzandining kiyimi, ovqati, o‘qishi haqida qayg‘uradi, ammo uning qalbi, odobi, namozi va do‘stlari haqida yetarlicha e’tibor bermaydi. Holbuki ota onadan farzandlari uchun qoladigan eng katta meros — boylik emas, chiroyli tarbiyadir.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning tarbiya haqidagi biz ummatlariga qilgan nasihatlarini eslaymiz. 

Muhammad sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Hech bir ota o‘z farzandiga chiroyli odobdan afzalroq hadya bera olmaydi” (Imom Termiziy rivoyati).

Bu hadisdan ma’lum bo‘ladiki, farzandga qimmatbaho uy yoki mol-dunyo emas, balki go‘zal axloq berish eng katta boylikdir.

Yana bir hadisda: “Barchangiz mas’ulsiz va qo‘l ostingizdagilardan so‘ralasiz” deganlar (Imom Buxoriy, Imom Muslim rivoyati).

Demak, ota ham, ona ham farzandi tarbiyasi uchun Alloh huzurida javob beradi.
 

Tarbiya oiladan boshlanadi

Farzand eng avvalo ota-onaning fe’l-atvoridan ta’sirlanadi. Uyda yolg‘on gapirilsa, farzand ham yolg‘onchi bo‘ladi. Uyda hurmat bo‘lsa, farzand ham odobli bo‘lib ulg‘ayadi. Ota-onaning har bir amali bolaga darsdir.

Shuning uchun:

Ota halol rizq topishi;

Ona iffati va odobi bilan namuna bo‘lishi;

Oilada namoz, Qur’on va yaxshi muhit bo‘lishi;

Farzandga mehr bilan nasihat qilinishi juda muhimdir.

Qattiqqo‘llik yoki faqat koyish bilan emas, mehr va hikmat bilan qilingan tarbiya samarali bo‘ladi.

Luqmoni Hakimning o‘g‘liga qilgan nasihati va tarbiyasini Alloh taolo quronda bayon qilinish farzand tarbiyasi naqadar masuliyatli vazifaligini bilib olsak bo‘ladi: “Ey o‘g‘ilcham! Allohga shirk keltirma. Albatta shirk katta zulmdir” (Luqmon surasi, 13-oyat).
Bu oyatda avvalo aqida va iymon tarbiyasi birinchi o‘ringa qo‘yilganini ko‘ramiz. Farzandga eng avvalo Allohni tanitish, halol-haromni o‘rgatish lozim.

Farzand tarbiyasidagi eng katta xatolar

Bugungi davrda ayrim ota-onalar:

Farzandini telefon va internetga topshirib qo‘ymoqda;

Uning do‘stlari va muhitini nazorat qilmayapti;

Diniy tarbiyaga e’tiborsizlik qilmoqda;

“Katta bo‘lsa o‘zi o‘rganadi”, deb beparvo bo‘lmoqda.

Ammo yosh nihol qanday egilsa, katta daraxt ham shunday shakl oladi. Kichiklikda berilgan tarbiya umr bo‘yi ta’sir qiladi.

Solih farzand — ota-onaga sadaqai joriya bo‘ladi. 

Muhammad sollallohu alayhi vasallam dedilar: “Inson vafot etsa, uch narsadan boshqa amali uziladi: sadaqai joriya, foydali ilm va haqqiga duo qiladigan solih farzand" (Imom Muslim rivoyati).

Demak, yaxshi tarbiya topgan farzand ota-onasining vafotidan keyin ham ularga savob yetkazib turadi.

Xulosa o‘rnida shuni alohida aytib o‘tmoqchimiz

Farzand tarbiyasi — eng ulug‘ va eng mas’uliyatli vazifadir. Ota-ona farzandiga nafaqat dunyoviy ta’lim, balki iymon, odob, hayo, vatanparvarlik va insoniylikni ham o‘rgatishi kerak. Chunki bugungi farzand — ertangi ota-ona, ustoz va jamiyat egasidir.
Alloh taolo barcha ota-onalarga farzandlarini solih, ilmli, odobli qilib tarbiyalashda tavfiq ato etsin. Farzandlarimizni diniga, vataniga va ota-onasiga sadoqatli insonlardan bo‘lib ulgayishlarini nasib etsin.


Muhammadshokir Boboxo‘jayev,
Norin tumanidagi “Umarxo‘ja eshon” jome masjidi imom-xatibi

Maqolalar