Yashin chaqnash hodisasi
Tabiatdagi go‘zal va shu bilan birga dilga qo‘rquv soladigan hodisalardan biri – yashin (chaqmoq) chaqnashidir.
Yashin – atmosferada yuz beradigan uchqunli elektr razryadi bo‘lib, bulutlararo yoki bulutlar bilan yer orasida hosil bo‘ladi. Manfiy zaryadlar bulutlardan yer tomonga qarab oqadi. Yerga yetib kelganda musbat zaryadlar bilan to‘qnashishi natijasida chaqmoq chaqishi kuzatiladi. Yashin chaqnaganda atrof bir zum yorishib ketadi.
Chaqmoq chaqishining uzunligi bir necha kilometr, diametri bir necha o‘n santimetr, davomiyligi soniyaning mingdan 25 ulushiga teng, tok kuchi 100 KA (kiloamper)gacha bo‘lishi mumkin. Bunday chiziqli yashin bilan birga ba’zida sharsimon yashin ham chaqnaydi. Chaqmoq asosan bahor va yoz fasllarida kuzatiladi. U doim momaqaldiroq bilan birga yuz beradi.
Chaqmoq chaqqanda elektr energiyasi issiqlik va yorug‘lik energiyasiga aylanadi. Yashin ko‘pincha qora yomg‘ir bulutlarida, vulqon otiladigan paytda, tornado (quyun) va chang bo‘roni paytida ham paydo bo‘ladi.
Chaqmoq boshining yer yuzasi tomonga harakati soniyasiga 5107 metr tezlikda bo‘ladi va darhol ortga qaytadi. Yashinning asosiy razryadi harakat qilgan kanaldagi harorat 25000° dan ham oshib ketishi mumkin. Chaqmoq chaqishi yong‘inlar sodir bo‘lishiga va odamlarning halokatiga sabab bo‘lishi mumkin.
Chaqmoq elektr va radio simlari, elektr stansiyalar, mashina va apparatlar uchun ayniqsa xavfli. Uning samolyotga tushishi konstruksiya elementlarini ishdan chiqaradi, radio apparatlari va navigatsiya asboblarini yaroqsiz holga keltiradi. Shuningdek, ekipaj a’zolarining ko‘zini ko‘r qilib, turli shikastlarni yetkazadi. Daraxtga tushgan yashin uning tagida va yaqinida turgan odamlarni shikastlashi mumkin.
Yuqorida bir chaqmoq chaqishining davomiyligi soniyaning mingdan 25 ulushiga teng ekani, keyin darhol yashinning ortga qaytishi aytib o‘tildi.
Buni qarangki, bundan 1400 yil oldin, insoniyat chaqmoq chaqishining xususiyatlari, jarayonlari haqida tasavvurga ega bo‘lmagan paytda Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam mana bu hadislarida yashinning chaqnash mexanizmini va tezligini aniq aytib qo‘ygan edilar:
“Chaqmoqning ko‘z ochib yumguncha qanday o‘tib, qaytganini ko‘rmaganmisizlar?!”. Imom Muslim rivoyati.
Ushbu hadisda yashinning tezkorligi o‘ta nozik uslubda “ko‘z ochib-yumguncha” deb bayon qilinyapti. Shuningdek, hadisda yashinning yerga kelib, yana ortga qaytishi ham eslatilyapti.
Yashin chaqnashining tezligi haqida olimlarning “soniyaning mingdan 25 ulushiga teng” degani “ko‘z ochib-yumguncha” deganidir.
Abduddoim Kahel maqolasi va
uz.wikipedia.org ma’lumotlari asosida
Nozimjon Iminjonov tayyorladi
Mas’uliyat va natijadorlik — diniy sohada asosiy mezon!
O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Farg‘ona viloyati tuman-shahar bosh imom-xatiblari va otinoyilari ishtirokida tahliliy yig‘ilish o‘tkazdilar.
Yig‘ilishda viloyat bosh imom-xatibi Ubaydulloh domla Abdullayev, viloyat hokimi o‘rinbosari Burhonjon Qo‘ldoshev, soha mas’ullari va bosh imom-xatiblar ishtirok etib, hududda amalga oshirilgan xayrli ishlar va oldinda turgan dolzarb vazifalarni muhokama qildilar.
Majlisda Muftiy hazratlari so‘nggi yillarda Davlatimiz Rahbari tashabbusi bilan diniy-ma’rifiy islohotlar amalga oshirilayotgani, yangi masjidlar, Qur’on kurslari va majmualar barpo etilayotgani, xususan, joriy yilda Qo‘qon shahrida “Masjidul Latif”, Qo‘shtepa tumanida “Umar ibn Xattob” hamda Yozyovon tumanida “Al Farg‘oniy” jome masjidlari foydalanishga topshirilgani, Qo‘qonda yangi tajvid kursi ish boshlaganini alohida e’tirof etdilar.
Yig‘ilishda o‘tgan davr mobaynida imom-xatiblar va otinoyilar tomonidan 42 mingta ma’rifiy tadbir o‘tkazilgani, 6 500 nafar fuqaroning murojaati ijobiy hal etilgani, 6 000 nafar migrant oilalari holidan xabar olingani hamda 400 ta ajrim yoqasidagi oila yarashtirilgani ijobiy baholandi.
Shuningdek, homiylar va imomlar tashabbusi bilan ehtiyojmandlarga 3 mlrd so‘mlik va madrasalarga 136 mln so‘mlik xayriya yordamlari ko‘rsatilib, 3 ta oilaga yangi uy qurib berilgani mamnuniyat bilan qayd etildi.
Shu bilan birga, Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari tomonidan kelgusidagi ustuvor vazifalar belgilab berildi. Imom-xatiblarga aholi orasida targ‘ibot-tashviqotni kuchaytirish, Mustaqilligimizning 35 yilligi va «Mahallada obodlik va mehr-saxovat oyligi» doirasida masjidlarni obod qilish topshirildi.
Oilaviy ajrimlarning oldini olish va ijtimoiy tarmoqlarda notiq imom-xatiblar tomonidan tayyorlangan videoma’ruzalarni keng tarqatib, axborot makonida sog‘lom e’tiqod muhitini mustahkamlash zarurligi ta’kidlandi.
Yig‘ilish yakunida Muftiy hazratlari har bir xodim o‘zini shariat xodimi sifatida anglab, taqvo, halollik va yuksak mas’uliyat bilan xalqimizga xizmat qilishi lozimligini uqtirdilar.
Farg‘ona viloyati vakilligi mutaxassislari uchun yaratilgan sharoitlar ham ko‘zdan kechirildi
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
