O‘zbekiston – 7300 dan ortiq qadimiy-me’moriy va arxeologik obidalar mavjud dunyodagi yetakchi o‘n mamlakatdan biri hisoblanadi. Yurtimizning sanoqli mamlakatlargagina xos bo‘lgan yana bir jihati – bu yerda 200 dan ziyod tarixiy obida va qadamjolar YUNЕSKOning madaniy merosi ro‘yxatiga kiritilgan. Bundan ko‘rinib turibdiki, O‘zbekiston ziyorat turizmini rivojlantirish bo‘yicha keng imkoniyatlarga ega mamlakatlardan biridir. Shu haqiqatni teran anglagan holda, qolaversa, mavjud imkoniyatdan unumli foydalanish maqsadida 2018 yil 3 fevralda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi turizm salohiyatini rivojlantirish uchun qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha qo‘shimcha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni e’lon qilindi. Shuningdek, “Ichki turizmni jadal rivojlantirishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorning chiqishi ham sohada ilg‘or tashabbuslarni ilgari surish va ijobiy qadamlar tashlashga turtki bo‘ldi.
Hisob-kitoblarga qaraganda, har yili O‘zbekistonga jahonning 70 ga yaqin mamlakatidan ikki milliondan ziyod sayyoh tashrif buyuradi. Ular, asosan, Samarqand, Buxoro, Toshkent, Xiva, Shahrisabz kabi shaharlarimizdagi diqqatga sazovor joylarni ko‘zdan kechirishadi. Hozirda Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va “O‘zbekiston havo yo‘llari” MAK o‘zaro hamkorlikda ziyorat turizmi sohasida sayyohlar oqimini yanada ko‘paytirish maqsadida qator samarali ishlarni olib borishmoqda. Xususan, Malayziya, Indoneziya va boshqa mamlakatlardan yurtimizdagi muqaddas qadamjolarga ziyorat turizmi yo‘nalishidagi sayyohlarni jalb qilish, bu borada kerakli reklama tadbirlarini o‘tkazish, logistika, charter reyslarni yo‘lga qo‘yish ishlari bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda.
Ushbu ijobiy harakatlarning samarasi o‘laroq joriy yilning 21 sentyabr kuni Malayziyaning Perlis shtati muftiysi Moxd Asri Bin Zaynul Abidin boshchiligidagi diniy ulamolardan iborat delegatsiya a’zolari O‘zbekistonga yetib kelishdi.
Ushbu tashrifdan ko‘zlangan maqsad – Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, O‘zbekiston musulmonlari idorasi va O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi rahbariyati bilan hamkorlik aloqalarini o‘rnatish hamda malayziyalik sayyohlarning ziyorat turizmi yo‘nalishida O‘zbekistonga tashriflarini yo‘lga qo‘yish. Ayni kunlarda, mazkur mutasaddi tashkilotlar tomonidan Malayziya diniy vakillaridan iborat delegatsiyaning yurtimizga tashrifini tashkil etish ishlariga puxta tayyorgarlik ko‘rilmoqda. Kezi kelganda shuni ta’kidlash kerak-ki, mamlakatimizda ziyorat turizmni jadal rivojlantirish, mavjud ulkan turizm salohiyatini yanada to‘liq va samarali targ‘ib qilish hamda bu sohada idoralararo amaliy hamkorlik aloqalarini yo‘lga qo‘yish maqsadida tashkil etilayotgan ushbu hamkorlik tashrifi, kelajakda sohaning rivojiga, albatta, o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi va ko‘plab malayziyalik sayyohlarning O‘zbekistonga kelishiga zamin yaratadi.
Tashrifga doir ma’lumotlar Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va O‘zbekiston musulmonlari idorasining rasmiy sayt va sahifalarida yoritib boriladi.
O‘MI Matbuot xizmati
Ovqatlanish paytida, ayniqsa, bolalarga multfilm qo‘yib berib ovqat yedirish ovqat hazm qilish tizimi buzilishiga, semirishga va bola rivojlanishining sekinlashishiga olib keladi.
Ushbu odatning asosiy zararlari:
1. To‘yish va och qolish signallarining buzilishi: Miya butunlay multfilmga qaratilgani sababli, oshqozondan kelayotgan “to‘ydim” signalini qabul qilmaydi. Bu kelajakda semirish yoki aksincha, surunkali vazn yetishmovchiligiga sabab bo‘ladi.
2. Ovqatning ta’mini his qilmaslik: Bola nima yeyayotganini, uning ta’mi shirin yoki sho‘rligini, issiq yoki sovuqligini anglamaydi. Buning oqibatida unda sog‘lom ovqatlanish madaniyati shakllanmaydi.
3. Chaynash va yutish refleksining sustlashishi: Ekranga tikilib qolgan bola ovqatni yaxshi chaynamay yutadi yoki og‘zida uzoq vaqt ushlab turadi. Bu esa tishlarning chirishiga va oshqozon-ichak kasalliklariga (dam bo‘lish, qabziyat) yo‘l ochadi.
4. Nevrologik va diqqat muammolari: Tez almashadigan kadrlar bola asab tizimini toliqtiradi. Natijada bola real hayotda diqqatini bir joyga jamlay olmaydigan, tez achchiqlanadigan bo‘lib qoladi.
5. Ishtahasizlik va injiqlikning ortishi: Ota-onalar “telefon qo‘ysam ko‘p yeydi” deb o‘ylashadi, lekin aslida bola faqat ekran uzatilayotgandagina ovqatlanadigan majburiy odatni (refleksni) orttirib oladi. Telefon olib qo‘yilsa, umuman ovqat yemay injiqlik qiladi.
Ota-onalarga tavsiya
1. Ovqatlanish vaqtida telefon, planshet va televizorni o‘chiring.
2. Oila a’zolari bilan bir dasturxon atrofida ovqatlanishga harakat qiling.
3. Bolangiz bilan suhbatlashing, taom haqida gapiring va uni mustaqil ovqatlanishga rag‘batlantiring.
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam taomlanish paytida butunlay sukut saqlamaganlar, balki sahobalari bilan go‘zal va foydali suhbatlar qurib, birgalikda ovqatlanganlar. Shu bois, Islom madaniyatida ovqat ustida yaxshi gaplardan gapirish sunnat amallardan hisoblanadi.
Davron NURMUHAMMAD
Ma’lumotlar linki:
1. https://mylittlescholars.com.au/disadvantages-of-watching-tv-while-eating
2. https://www.jewelautismcentre.com/blog-detail/does-watching-mobile-while-eating-affect-a-childs-brain-development
3. https://yourkidstable.com/turn-off-tv
4. https://yebonutrition.com/2025/12/29/are-screens-at-mealtime-always-bad-for-kids
5. https://famedico.com/is-it-good-to-use-mobile-phones-or-tv-while-eating
6. https://www.parentcircle.com/should-children-be-allowed-screen-time-watching-tv-while-eating/article
7. www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/children-and-screen-time