Malayziyalik diniy ulamolardan iborat delegatsiya O‘zbekistonga yetib keldi
O‘zbekiston – 7300 dan ortiq qadimiy-me’moriy va arxeologik obidalar mavjud dunyodagi yetakchi o‘n mamlakatdan biri hisoblanadi. Yurtimizning sanoqli mamlakatlargagina xos bo‘lgan yana bir jihati – bu yerda 200 dan ziyod tarixiy obida va qadamjolar YUNЕSKOning madaniy merosi ro‘yxatiga kiritilgan. Bundan ko‘rinib turibdiki, O‘zbekiston ziyorat turizmini rivojlantirish bo‘yicha keng imkoniyatlarga ega mamlakatlardan biridir. Shu haqiqatni teran anglagan holda, qolaversa, mavjud imkoniyatdan unumli foydalanish maqsadida 2018 yil 3 fevralda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston Respublikasi turizm salohiyatini rivojlantirish uchun qulay sharoitlar yaratish bo‘yicha qo‘shimcha tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni e’lon qilindi. Shuningdek, “Ichki turizmni jadal rivojlantirishni ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorning chiqishi ham sohada ilg‘or tashabbuslarni ilgari surish va ijobiy qadamlar tashlashga turtki bo‘ldi.
Hisob-kitoblarga qaraganda, har yili O‘zbekistonga jahonning 70 ga yaqin mamlakatidan ikki milliondan ziyod sayyoh tashrif buyuradi. Ular, asosan, Samarqand, Buxoro, Toshkent, Xiva, Shahrisabz kabi shaharlarimizdagi diqqatga sazovor joylarni ko‘zdan kechirishadi. Hozirda Turizmni rivojlantirish davlat qo‘mitasi, Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va “O‘zbekiston havo yo‘llari” MAK o‘zaro hamkorlikda ziyorat turizmi sohasida sayyohlar oqimini yanada ko‘paytirish maqsadida qator samarali ishlarni olib borishmoqda. Xususan, Malayziya, Indoneziya va boshqa mamlakatlardan yurtimizdagi muqaddas qadamjolarga ziyorat turizmi yo‘nalishidagi sayyohlarni jalb qilish, bu borada kerakli reklama tadbirlarini o‘tkazish, logistika, charter reyslarni yo‘lga qo‘yish ishlari bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda.
Ushbu ijobiy harakatlarning samarasi o‘laroq joriy yilning 21 sentyabr kuni Malayziyaning Perlis shtati muftiysi Moxd Asri Bin Zaynul Abidin boshchiligidagi diniy ulamolardan iborat delegatsiya a’zolari O‘zbekistonga yetib kelishdi.
Ushbu tashrifdan ko‘zlangan maqsad – Din ishlari bo‘yicha qo‘mita, O‘zbekiston musulmonlari idorasi va O‘zbekistondagi islom sivilizatsiyasi markazi rahbariyati bilan hamkorlik aloqalarini o‘rnatish hamda malayziyalik sayyohlarning ziyorat turizmi yo‘nalishida O‘zbekistonga tashriflarini yo‘lga qo‘yish. Ayni kunlarda, mazkur mutasaddi tashkilotlar tomonidan Malayziya diniy vakillaridan iborat delegatsiyaning yurtimizga tashrifini tashkil etish ishlariga puxta tayyorgarlik ko‘rilmoqda. Kezi kelganda shuni ta’kidlash kerak-ki, mamlakatimizda ziyorat turizmni jadal rivojlantirish, mavjud ulkan turizm salohiyatini yanada to‘liq va samarali targ‘ib qilish hamda bu sohada idoralararo amaliy hamkorlik aloqalarini yo‘lga qo‘yish maqsadida tashkil etilayotgan ushbu hamkorlik tashrifi, kelajakda sohaning rivojiga, albatta, o‘zining ijobiy ta’sirini ko‘rsatadi va ko‘plab malayziyalik sayyohlarning O‘zbekistonga kelishiga zamin yaratadi.
Tashrifga doir ma’lumotlar Din ishlari bo‘yicha qo‘mita va O‘zbekiston musulmonlari idorasining rasmiy sayt va sahifalarida yoritib boriladi.
O‘MI Matbuot xizmati
Halol bo‘ling, rost so‘zlang, iymon va insoniylikni asrang!
Halollik va rostgo‘ylik insonning shaxsiy fazilatlari bo‘lish bilan birga, oila mustahkamligi, jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy munosabatlarning barqarorligini ta’minlaydigan muhim milliy, diniy, ma’naviy-axloqiy qadriyatlardir.
Islom dinida halollik va rostgo‘ylikka inson hayotining barcha sohalarini qamrab oluvchi muhim tamoyillar sifatida qaraladi. Halol va haromni farqlash, shubhali ishlardan saqlanish, o‘zgalarning haq-huquqini poymol qilmaslik, rostgo‘y va adolatli bo‘lish insonning nafaqat shaxsiy kamoloti, balki jamiyat oldidagi mas’uliyatini ham belgilaydi.
Qur’oni karim oyatlari va Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning ko‘plab hadisi shariflarida insonlarni halollik va rostgo‘ylikka da’vat qilish, har doim halol bo‘lishga undash, aldov va yolg‘on guvohlik berishdan qaytarishga alohida e’tibor qaratilgan. Zero, halollik va rostgo‘ylik insonning ma’naviy kamolotini, imoni mustahkam va axloqi go‘zalligini namoyon etuvchi eng muhim fazilatlardir. Harom va yolg‘on esa nafaqat shaxsning obro‘si va unga ishonchini yemiradi, balki jamiyatda o‘zaro ishonchsizlik, adovat va nizolar kelib chiqishiga ham sabab bo‘ladi.
Alloh taolo "Nahl" surasining 105-oyatida bunday marhamat qilgan: “Yolg‘on so‘zlarni faqat Allohning oyatlariga imon keltirmaydiganlargina to‘qiydilar. Aynan o‘shalarning o‘zlari yolg‘onchilardir”.
Bu o‘rinda yolg‘onning qanchalik og‘ir ma’naviy illat ekani bayon qilinib, uning Allohning oyatlariga munosabat bilan bog‘liq jihati ko‘rsatib berilyapti. Oyatning nozil bo‘lish sababi Makka mushriklarining Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamga nisbatan turli asossiz da’volarni ilgari surgani, jumladan, u zotni yolg‘onchilikda ayblaganidir. Ular Qur’oni karimni go‘yo Rasululloh sollallohu alayhi vasallamning o‘zlari to‘qib chiqargani to‘g‘risida asossiz da’volarni ilgari surgan. Qur’oni karim esa bunday iddaolarni ochiq-oydin rad etgan.
Aslida yolg‘onni faqat imonsiz kishilargina to‘qiydi. Chunki, mo‘min kishi yolg‘onni katta gunoh deb biladi. Yolg‘on sababli qiyomatda azobga qolishdan qo‘rqadi. Shuning uchun har qanday vaziyatda rostgo‘y bo‘lishga intiladi. Hatto o‘z manfaatiga zid bo‘lgan holatlarda ham haqiqatni aytishni afzal biladi. Zero, haqiqiy imon insonni faqat ibodatlarga emas, balki yuksak axloqiy fazilatlarga ham undaydi.
Islom ta’limotida halollik va to‘g‘riso‘zlik maqtalgan, yolg‘on gapirish va haqiqatni yashirish keskin qoralangan. Jumladan, Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallam bunday deganlar: “Nabiysollallohu alayhi vasallam:“Rostgo‘ylikni o‘zingizga lozim tutingiz (rostgo‘y bo‘lingiz)! Chunki, rostgo‘ylik yaxshilikka yetaklaydi, yaxshilik esa jannatga yetaklaydi. Kishi doim rost gapirsa, Allohning huzurida “siddiq” (o‘ta rostgo‘y) deb yozib qo‘yiladi. Yolg‘ondan saqlaning! Chunki, yolg‘on fojirlikka (gunoh va buzuqlikka) yetaklaydi, fojirlik esa do‘zaxga yetaklaydi. Kishi yolg‘on gapiraversa, Allohning huzurida “kazzob” (o‘ta yolg‘onchi) deb yozib qo‘yiladi”, dedilar”. (Imom Buxoriy rivoyati).
Rasululloh sollallohu alayhi vasallam rostgo‘ylik va yolg‘onchilikning inson axloqi, ma’naviy hayoti va oxiratiga qay darajada ta’sir qilishini ochiq tarzda bayon qilib beryaptilar. Hadis mazmunidan anglashiladiki, insonning jannatga yoki do‘zaxga tushishida uning tili, ya’ni rostgo‘yligi yo yolg‘onchiligi hal qiluvchi omillardan ekan.
Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam halol va harom o‘rtasidagi shubhali narsalardan saqlangan kishi dini va obro‘yini pok saqlashi borasida bunday marhamat qilganlar: No‘’mon ibn Bashir roziyallohu anhudan rivoyat qilinishicha,“Rasululloh sollallohu alayhi vasallam bunday deganlarini eshitdim: “Halol ham aniq, harom ham aniq. Ularning o‘rtasida shubhali narsalar bor. Ko‘p odamlar buni bilmaydi. Kim shubhalardan saqlansa, dini va obro‘yini pok saqlaydi...” (Imom Buxoriy rivoyati).
Bu o‘rinda Nabiy sollallohu alayhi vasallam insonlarni ehtiyotkorlik va poklikka da’vat etmoqdalar. Chunki, halollik tamoyillariga amal qilgan inson hayotning har bir jabhasida, jumladan, so‘zida, oilaviy munosabatlarida, ta’lim olishda, mehnat faoliyatida va jamiyatdagi o‘zaro munosabatlarida adolat, poklik va rostgo‘ylikka intiladi. O‘zgalarning haq-huquqlarini hurmat qiladi, birovning mol-mulki yoki mehnatining mahsuliga tajovuz qilmaydi, aldov, xiyonat va manfaatparastlikdan uzoq bo‘lishga harakat qiladi. Bunday fazilatlar insonning shaxsiy obro‘-e’tiborini yuksaltirish bilan birga jamiyat a’zolari o‘rtasida o‘zaro ishonch va hamkorlik muhitini mustahkamlaydi.
Muxtasar qilib aytganda, halollik va rostgo‘ylik ijtimoiy hayotning barqarorligini, insonlar o‘rtasidagi ishonch va jamiyat taraqqiyotini ta’minlovchi muhim ma’naviy-axloqiy asosdir. Islom ta’limotidagi halollik, rostgo‘ylik, adolat va omonatdorlikka oid ko‘rsatmalar bu qadriyatlarning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni naqadar muhim ekanini ko‘rsatadi. Har bir inson o‘z hayoti va faoliyatida halollik, rostgo‘ylik, adolat va vijdonlilikni ustuvor tamoyilga aylantirsa, jamiyatda sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirish imkoniyati ortadi.
Yo‘ldoshxon Isayev, Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi ilmiy xodimi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
