Qaffol Ash-Shoshiy maqbarasi
Qaffol Ash-Shoshiy nomi bilan mashhur bo‘lgan Abu Bakr Muhammad ibn Ali ash-Shoshiy (904-976) – islom olimi, muhaddisi va tilshunosidir. U Hazrati Imom nomi bilan taniqli bo‘lgan.
Qaffol Ash-Shoshiy mashhur musulmon ilohiyotchilari va olimlari Imom al-Buxoriy va Muhammad at-Termiziylarning shogirdi va ma’naviy vorisi hisoblangan. Musulmon diniga chuqur e’tiqod qilgan olim Makkani bir necha bor ziyorat qilgan. Vafotidan so‘ng Toshkentda uning qabri ustida maqbara barpo etilgan bo‘lib, u hozirga qadar musulmonlar tomonidan ziyorat qilinadi.
Qaffol Ash-Shoshiyning asarlari bugunda ham qayta nashr etilmoqda. 2007 yilda Bayrutning Dar al-Kutub al-'Ilmiyah (Livan) nashriyoti tomonidan islom fiqhi bo‘yicha “Mahasinu shariat” kitobi chop etildi.
Maqbaraning 10-asrga oid birinchi binosi ham saqlanib qolgan. Sag‘ana birlamchi shaklida saqlanmagan.
Maqbara bu shaklda xonning o‘sha paytdagi me’mori G‘ulom Husayin tomonidan 1542 yilda qurilgan. U asimmetrik gumbazsimon maqbara – honaqodan iborat. Honaqo ziyoratchilarga turar joy sifatida ham berishga mo‘ljallangan. Maqbaraning yonida Qaffol Shoshiyning izdoshi bo‘lgan Xoja Ahror yashagan uy ham saqlanib qolgan.
Ushbu yodgorlik katta tarixiy va badiiy ahamiyatga ega bo‘lib, Hazrati Imom majmui tarkibiga kiradi.
2007 yilda maqbara qayta ta’mirlangan.
Manzil: Zarqaynar ko‘chasi, Chorsu bozoridan sharqda, Hazrati Imom maydoni yaqinida.
Kiyinish talablari: O‘zbekistonda ayollar diniy diqqatga sazovor joylarni ziyorat qilishda tananing ochiq qismlarini (yelkalar, orqa va oyoqlar) yopib yurishi maqsadga muvofiq.
Ota-onani hurmatlash odoblari
Ota-onaning roziligini olishga intilish fazilati barcha fazilatlarning negizi, borliqdagi har qanday haq-huquqlarning kelib chiqadigan asosidir.
Ota-onalar, bola tarbiyasi bilan shug‘ullanayotgan tarbiyachilar farzandlarga quyidagi odatlarni singdirishlari maqsadga muvofiq:
Gunohga sabab bo‘lmasa, otaonaning buyurganlarini albatta bajarish; ota-onaga muloyim so‘zlash; uyga kirganlarida, hurmatlari uchun o‘rnidan turish; har tong salom berish, uyqudan oldin xayrli tun tilash; mol-mulklarini saqlash; so‘ragan narsalarini berish; ulardan maslahat so‘rash; ota-ona haqiga duo va istig‘for aytish; ular mehmon kutishsa, yonlarida muntazir bo‘lib turish; ularning aytishlarini kutmay, ularni xursand qiladigan ishlarni bajarish; ularning huzurlarida ovozni baland ko‘tarmaslik; gaplarini bo‘lmaslik; izn berishmagan joyga bormaslik; uxlayotganlarida bezovta qilmaslik; ahli ayoli, farzandlarini ulardan ustun qo‘ymaslik; ota-ona xatoga yo‘l qo‘ysalar, bilmaslikka olish, darhol kechirib, unutish; kulgili gap bo‘lsa ham, ularning huzurlarida o‘zini tutish; ular yaxshi ko‘radigan taomni ilinish; ulardan oldin taomga qo‘l cho‘zmaslik; ularning oldilarida cho‘zilib yotmaslik, oyoq uzatmaslik; uyga ulardan oldin kirmaslik, oldilariga tushib yurmaslik; chaqirganlarida tezlik bilan javob berish; ularning hayotliklarida ham, vafot etganlaridan keyin ham do‘stlarini hurmat qilish; ota-onasining hurmatini qilmaydiganlar bilan do‘stlashmaslik; ularning haqlariga duo qilish; vafotlaridan keyin Allohning quyidagi kalomini ko‘p aytish: «Ey, Rabbim! Meni ular go‘daklik chog‘imda tarbiyalaganlaridek, Sen ham ularga rahm qilgin!» (Isro surasi, 24-oyat).
Ibrohimjon INOMOV tayyorladi.
“Islom nuri” gazetasining 2026 yil 10-sonidan
http://hidoyatuz.taplink.ws
