Eng chuqur ko‘l haqida ajabtovur ma’lumotlar
Dunyodagi eng chuqur va chuchuk suvli ko‘l — Baykal ko‘lidir. Bu ko‘l Rossiyaning Sharqiy Sibir mintaqasida, Buryatiya Respublikasi bilan Irkutsk viloyati orasida joylashgan bo‘lib, xaritadan Rossiya hududidagi oysimon tizilgan Baykalni qiynalmay topa olamiz.
Baykal dunyodagi eng chuqur ko‘l bo‘lib, uning chuqurligi 1642 metrga yetadi.
Ko‘lning maydoni 31,5 ming kv km, uzunligi 636 km.ga cho‘zilgan. Baykalning o‘zi suvga va baliqqa boy. U o‘zining chuqurligi, suvining ko‘pligi, hayvonot va o‘simlik dunyosining xilma-xilligi bilan mashhur. Ko‘l suvining xajmi 23 ming kubkilometr bo‘lib, Orol dengizinikidan 23 marta, Azov dengizinikidan 92 marta ko‘pdir. Ko‘lga Selenga, Yuqori Angara, Barguzin, Turka, Snejnaya, Kichera, Buguldeyka kabi jami 336 daryo quyiladi va faqat bir daryo – Angara oqib chiqadi, xolos.
Baykal ko‘lining mashhur tekshiruvchisi G.Yu. Vereshchaginning hisoblashicha, agar ko‘lga hech qanday daryo quyilmay turgan taqdirda ham Angara Baykalning suvini quritish uchun 400 yil oqishi kerak ekan.
Baykal suvining ta’mi juda mazali. Buning sababi suv tozaligi bilan bir qatorda tarkibida minerallar ham kam.
Ko‘lda o‘simliklarning 850, hayvonlarning esa 1400 turi mavjud. U yerdagi o‘simliklarning 133 turi, hayvonlarning esa 848 turi dunyoning boshqa joylarida uchramaydi. Ba’zi tirik organizmlar dunyoning boshqa hech bir ko‘lida yo‘q. Baykal ko‘hna mavjudotlarning tabiat muzeyi deb atalishi ham bejiz emas. Bu yerga tub hayvonlar – endemikalar kelganiga besh million yildan oshgan.
Yer sharidagi jami chuchuk suv zaxirasining 22 foizini shu ko‘l suvi tashkil etadi. Shuncha miqdordagi ichishga yaroqli suvning bir joyga to‘planishi Allohning ulkan ne’matlaridandir.
Alloh taolo Qur’oni Karimda shunday deb marhamat qilgan:
أَفَرَأَيْتُمُ الْمَاء الَّذِي تَشْرَبُونَ أَأَنتُمْ أَنزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنزِلُونَ لَوْ نَشَاء جَعَلْنَاهُ أُجَاجاً فَلَوْلَا تَشْكُرُونَ
“O‘zingiz ichadigan suvni o‘ylab ko‘ring-a! Uni bulutlardan siz tushirasizmi yoki Biz tushuruvchimizmi? Agar xohlasak, Biz uni sho‘r qilib qo‘yamiz. Shukr qilsangiz-chi!” (Voqea surasi, 68-70-oyatlar).
Ha, azizlar! Alloh taoloning ne’matlariga shukr qilsak va ulardan oqilona foydalansak, Robbimiz bu ne’matlarni yana ham ziyoda qiladi.
Qish faslida, aniqrog‘i, yanvardan maygacha Baykal to‘la muzlaydi. Faqat Angara daryosiga yaqin 15-20 km atrofidagi joyi muzlamaydi.
Qishning oxirlariga borib, muzning qalinligi ko‘l o‘rtalarida 1 metr, qo‘ltiqlarda 1 yarim va 2 metrgacha yetadi. Ko‘lning muzi feruza rangda tovlanadi.
Internet ma’lumotlari asosida
Nozimjon IMINJONOV
tayyorladi
Zeki Kaymaz: Kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyoda yorqin yulduz sifatida ko‘raman
Turk tili instituti Ilmiy kengashi a’zosi, filolog olim, professor Zeki Kaymaz O‘zbekiston mustaqilligining 35 yilligi arafasida “Dunyo” AA orqali yurtdoshlarimizga o‘zining samimiy tabrigi va ezgu tilaklarini yo‘lladi.
– Avvalo, O‘zbekiston xalqini istiqlolning 35 yilligi munosabati bilan chin ko‘ngildan tabriklayman. O‘ttiz besh yil oz vaqt emas. Men yuz yildan oshgan mustaqil Turkiya fuqarosi sifatida Sizlarga ham yana ko‘p asrlar mustaqillik shodiyonasini nishonlashingizni tilayman.
Tarixga nazar tashlasak, Markaziy Osiyo, xususan, O‘zbekiston bilan yaqin munosabatda bo‘lib kelganmiz. Ayniqsa, Turkiyadagi milliy ozodlik kurashi davrida bizga bu diyordan jo‘natilgan ko‘makni doimo katta minnatdorlik bilan yodga olamiz.
Qardosh o‘zbek xalqi biz uchun doimo yaqin birodar, qalin do‘st bo‘lib kelgan. O‘zbekistonning bugungi taraqqiyoti bizni juda mamnun qiladi. Ushbu zaminga har borganimda go‘zal va obod mamlakatni ko‘ramaz. Yurtingizda madaniyat va ma’rifat o‘choqlari bisyor. Albatta, bu tamaddun va sivilizatsiyaning ildizlari uzoq o‘tmishga borib taqaladi.
Markaziy Osiyodagi ilk o‘rta asrlardagi Birinchi renessans hamda Amir Temur asos solgan Ikkinchi renessans davrlarida bu zaminda buyuk sivilizatsiya shakllandi. Toshkentda bunyod etilgan Islom sivilizatsiyasi markazi, Samarqanddagi Imom Buxoriy majmuasi, Imom Moturidiy ziyoratgohi kabi madaniy-ma’naviy maskanlar islom olamida muhim ahamiyatga ega.
Geostrategik mavqei nuqtayi nazaridan, men kelgusi o‘n yil ichida O‘zbekistonni turkiy dunyo, xususan, Markaziy Osiyo davlatlari orasida yorqin yulduz sifatida ko‘raman.
Buning sabablari bor, albatta. Avvalo, mamlakatdagi kuchli iqtisodiyot. Qolaversa, chuqur ildizlarga ega bo‘lgan boy madaniyat va tarix. Turkiya bilan O‘zbekiston o‘rtasidagi mustahkam do‘stlik va yaqin hamkorlik aloqalari ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Tilagim – do‘stlik rishtalarimiz yanada mustahkamlansin, davlatlarimiz o‘rtasidagi hamkorlik aloqalari yuqori darajaga ko‘tarilsin.
Yana bir bor mustaqillik bayrami bilan chin qalbimdan tabriklayman va o‘zbek xalqiga samimiy salomlarimni yo‘llayman.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
