Misvok – tishni samarali oqartiradigan, jilosini saqlaydigan va sog‘lom qiladigan eng ajoyib vosita. Odamlar ko‘p asrlardan beri tish pastasi o‘rniga ana shu tabiiy vositadan foydalanib kelganlar. Arok (botanik nomlanishi Salvadora Persica) deb ataladigan daraxtdan sindirib olingan kichik novdaga misvok deyiladi. O‘sha shoxchaning bir tarafidan po‘sti archilib tish tozalashda qo‘llaniladi.
Misvokdan foydalanish Payg‘mabarimiz Muhammad mustafo sollallohu alayhi vasallamning sunnati shariflaridan. 2003 yil olimlar misvok bilan tish cho‘tkalarini solishtirib o‘rganganda misvokning tish cho‘tkasidan foydali ekani ayon bo‘ldi. Xalqaro sog‘likni saqlash tashkiloti Xalqaro konsensus ma’ruzasida 1986 va 2000 yillarda misvokdan foydalanishni tavsiya etdi va buning natijasida misvokning foydali jihatlarini o‘rganish yuzasidan jiddiy tadqiqot ishlari olib borildi.
Misvok arok daraxtidan tashqari zaytun va yong‘oq daraxtlaridan ham olinadi. Tishni tozalash uchun sindirib olingan shoxchaning po‘sti 5-10 mm. o‘lchamda archiladi va tolalarga ajralishi uchun chaynaladi. Misvokdan namozdan oldin, mehmonga borganda mezbonning uyiga kirishdan oldin, safar oldidan va keyin, uxlagani yotishdan oldin, uyqudan turgandan keyin, ochiqqanda va chanqaganda, birorta tadbirga borishdan burun foydalaniladi.
Misvokdan foydalanish foydalari haqida Payg‘ambar alayhissalom hadisi shariflarida: “Sivak bu – og‘izni poklaydigan va Alloh taoloni sizdan rozi qiladigan vositadir”; “Agar ummatlarimga qiyinchilik tug‘dirmaganida edi, ularga har tahorat olganda misvokdan foydalanishni buyurgan bo‘lar edim”, deganlar. Payg‘ambar alayhissalomning o‘zlari kunduzi ham, tunda ham uyqudan turganlarida, har safar tahorat olganlaridan misvok bilan tishlarini tozalaganlar. Misvokning foydalari quyidagilarda namoyon bo‘ladi:
Robiya JO‘RAQULOVA tayyorladi.
Pokistonning “Network News Pakistan” elektron nashri “O‘zbekiston turizmi o‘sish bo‘yicha Markaziy Osiyoda birinchi o‘rinni egalladi” sarlavhali axborot maqolani e’lon qildi, deb xabar qilmoqda “Dunyo” AA.
Unda Butunjahon sayohat va turizm kengashining (World Travel & Tourism Council – WTTC) “Sayohat va turizmning 2026 yilga qadar iqtisodiy ta’sirini o‘rganish” hisobotiga ko‘ra, 2025 yilda Markaziy Osiyo dunyoning eng tez rivojlanayotgan sayyohlik mintaqasiga aylangani ta’kidlangan.
“WTTC o‘z tadqiqotlarini dunyoni 13 ta yirik mintaqaga bo‘lgan holda olib boradi. 2025 yil yakunlariga ko‘ra, Markaziy Osiyo turizm sohasini rivojlantirishning bir nechta asosiy ko‘rsatkichlari bo‘yicha dunyoda birinchi o‘rinni egalladi. Shu bilan birga, O‘zbekiston bu ko‘rsatkichlarning barchasi bo‘yicha Markaziy Osiyo mamlakatlari orasida yetakchiga aylandi”, – deyilgan manbada.
Nashrda qayd etilishicha, 2025 yilda turizmning Markaziy Osiyo yalpi ichki mahsulotiga qo‘shgan umumiy hissasi 17,7 foizga, sohaning bevosita hissasi esa 19,6 foizga oshgan. Mintaqada turistik xizmatlar eksporti (visitor exports) yil davomida 26,4 foizga o‘sib, 9,9 milliard AQSH dollarini tashkil etdi.
Mintaqadagi turistik xizmatlar eksporti umumiy hajmining deyarli yarmi O‘zbekiston hissasiga to‘g‘ri keladi. Jumladan, 2025 yilda O‘zbekistonga 4,8 milliard AQSH dollari miqdorida turistik xizmatlarni eksport qilgan. WTTC ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda O‘zbekiston Markaziy Osiyo aholisi uchun eng ommabop sayohat yo‘nalishi bo‘ldi.
“Umuman olganda, bu ko‘rsatkichlar turizmning mintaqaviy xarakterga ega ekanini anglatadi. Markaziy Osiyo aholisi ko‘pincha o‘z mintaqasi ichida sayohat qiladi”, – deyiladi maqolada.
“Network News Pakistan” WTTC prognoziga tayanib yozishicha, 2036 yilga borib turizm sohasining Markaziy Osiyo iqtisodiyotiga qo‘shadigan umumiy hissasi 29,7 milliard AQSH dollariga yetadi.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati