Yolg‘onchilik ulkan gunohdir
Darhaqiqat, yolg‘onchilik muqaddas dinimizda qoralanadigan kabira gunohlardan biridir. Odatda yolg‘oni bilan tanilgan kishilar hech bir jamiyatda qadr topmagan.
Haqiqatdan ham, bor narsaning teskarisini xabarini olib kelishlik bu - yolg‘onchilikdir.
Bir kuni sahobalar Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallamdan so‘rashdi: "Ey Allohning Rasuli, mo‘min odam baxil bo‘lishi mumkinmi?". Payg‘ambarimiz: "Ha bo‘lishi mumkin", dedilar. Yana ular: "Ey Allohning Rasuli, musulmon odam qo‘rqoq bo‘lishi mumkinmi?". Payg‘ambarimiz: "Ha qo‘rqoq ham bo‘ladi", dedilar. Sahobalar: "Ey Allohning Rasuli, musulmon odam yolg‘onchi bo‘ladimi?". Payg‘ambar alayhissalom: "Yo‘q", deb javob berdilar.
Aslida baxillik bilan qo‘rqoqlik bitta bo‘lganida ham, gunohi yolg‘onchichalik bo‘lmaydi.
Nahl surasining 105-oyatida Alloh taolo shunday deb xabar beradi: "Yolg‘on so‘zlarni faqat Allohning oyatlariga iymon keltirmaydigan kimsalargina to‘qurlar. Ana o‘shalarning o‘zlari yolg‘onchidirlar".
Rasululloh sallallohu alayhi vasallam: "Mo‘min kishi xiyonat, yolg‘onchilikdan boshqa barcha xislatlarga tobe’ bo‘ladi", deganlar.
Mazkur hadisi sharifni ulamolarimiz quyidagicha tahlil qiladilar: "Mo‘min kishida xiyonatkorlik hamda yolg‘onchilik xususiyatlarining mavjud bo‘lishligi uning mo‘minlik tabiatiga xilof ishdir, musulmon kishi bunday xulqqa ega bo‘lmaydi. Ammo shunday bo‘lsa-da mazkur salbiy xususiyatlar inson tabiatiga xilof emasdir, insoniy xilqatda bu kabi illatlar uchrab turadi.
Payg‘ambarimiz sallallohu alayhi vasallam: "Qachonki bir banda yolg‘on gapirsa, farishta u gapning sassiqligi uchun u bandadan bir mil masofaga uzoqlashadi", dedilar.
Alloh taolo Nahl surasining 116-oyatida shunday deb marhamat qiladi: "Alloh sha’niga yolg‘on to‘qish uchun tillaringizga kelgan yolg‘onni gapirib, bu halol, bu harom demanglar. Chunki Alloh sha’niga yolg‘on to‘quvchi kimsalar hech qachon najot topmaslar.
Rasululloh sallallohu alayhi vasallam dedilar: "Munofiqlik belgisi uchta: yolg‘on so‘zlash, va’dasining ustidan chiqmaslik va omonatga xiyonat qilishdir".
Alloh nazdida eng yaxshi gap - rost gapirishdir.
Boshqa bir hadisda Payg‘ambar alayhissalom: "Gunohlarning eng kattasi Allohga shirk keltirmoqlik, nohaq qon to‘kmoqlik, ota-onaga oq bo‘lmoqlik va yolg‘on guvohlik bermoqlik", deganlar.
Demak, gaplarning eng yomoni bu - yolg‘onchilikdir. Hattoki, yolg‘onni hazil bilan ham, jiddiy ham gapirib bo‘lmaydi. Nasihatimiz shuki, otalar o‘z bolalariga biron narsani va’da qilib, keyin uni bajarmay qo‘ymasinlar.
Rostgo‘ylik ezgulikka boshlaydi, ezgulik esa jannatga. Yolg‘onchilik buzuqlikka boshlaydi, buzuqlik esa jahannamga. Rostgo‘y odamga yaxshi baho, yolg‘onchi odamga esa yomon baho beradilar. Rostgo‘y odam chin so‘zi bilan borib-borib Alloh huzurida siddiq ya’ni so‘ziga sodiq deb yozib qo‘yiladi. Yolg‘onchi ham borib-borib Allohning huzurida kazzob ya’ni yolg‘onchi deb yozib qo‘yiladi.
Xulosa o‘rnida shuni aytmoqchimizki, yolg‘on so‘zlash yoki yolg‘on guvohlik berish Islom dinida qat’iy qoralanadi. Qur’oni Karimda yolg‘on haqida bir yuz oltmish yettita oyat bor. Yolg‘onning jamiyatga ham, shaxsga ham zarari shunchalar ko‘pki, bularni sanab tugatish qiyin. Yolg‘on uni gapirgan odamni ko‘pchilik orasida sharmandai sharmisor qiladi, gapining subuti qolmaydi, yolg‘on uzoqni yaqin, yaqinni uzoq qiladigan sarobdir. Yolg‘on aql o‘g‘risidir, yolg‘on kishining din va diyonatini buzadi.
Karimov Olimjon
Peshku tuman "Xo‘ja Peshku" jome
masjidi imom xatibi
Imom Buxoriy yurtida buyuk allomalar merosi ilm, ma’rifat va tadqiqotlar bilan yanada boyimoqda
Shu kunlarda joylarda Vatanimiz davlat mustaqilligining 35 yilligini nishonlamoqda. O‘tgan yillarga nazar tashlasak, istiqlol nafaqat siyosiy va iqtisodiy mustaqillik, balki buyuk ajdodlar merosi va ma’naviy ildizlariga qaytish imkonini berganini yanada chuqur his etamiz.
Ayniqsa, keyingi yillarda Yangi O‘zbekistonda Prezident Shavkat Mirziyoyev tashabbusi bilan ilm-ma’rifat, diniy ta’lim va buyuk allomalarimiz merosini o‘rganish sohasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar bu borada mutlaqo yangi bosqichni boshlab berdi.
Prezidentimiz 2017 yildayoq yurtimizda shakllangan buyuk ilmiy maktablarni qayta tiklash, xususan, Samarqandda hadisshunoslik maktabini tashkil etish tashabbusini ilgari surgan edi. Oradan ko‘p o‘tmay bu ezgu g‘oya amaliy ifodasini topdi. Davlatimiz rahbarining 2018 yil 16 apreldagi «Diniy-ma’rifiy soha faoliyatini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni asosida Samarqandda Hadis ilmi maktabi tashkil etildi. Shu yilning 1 noyabrida qabul qilingan Hukumat qarori bilan uning faoliyatining tashkiliy-huquqiy asoslari belgilab berildi.
Bu voqea, bizningcha, shunchaki yangi ta’lim muassasasining ochilishi emas edi. Bu – Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Dorimiy kabi buyuk muhaddislarni yetishtirgan zaminda hadis ilmining uzoq asrlik an’analarini zamonaviy asosda davom ettirish yo‘lidagi tarixiy qadam bo‘ldi.
Hadis ilmi maktabi oldiga Qur’oni karim va hadislarning asl mohiyatini teran anglaydigan, hadis ilmining ilmiy-nazariy asoslarini puxta egallagan, buyuk muhaddislarimiz merosini chuqur o‘rganadigan va mustaqil ilmiy tadqiqot olib bora oladigan yetuk mutaxassislarni tayyorlash vazifasi qo‘yildi. Eng muhimi, hadislarda mujassam bo‘lgan ezgulik, halollik, adolat, bag‘rikenglik, vatanparvarlik, ota-onaga ehtirom, inson qadrini ulug‘lash singari umuminsoniy g‘oyalarni xalqimiz, ayniqsa, yosh avlodga to‘g‘ri va ilmiy asosda yetkazish ta’lim dargohining muhim vazifalaridan biriga aylandi. Bugun Hadis ilmi maktabida ta’lim jarayoni nazariy bilim berish bilan cheklanib qolmay, amaliy mashg‘ulotlar bilan ham uzviy bog‘langan. Talabalar hadislarni taxrij qilish, ya’ni ularning asl manbalarini aniqlash, rivoyat yo‘llari va sanadlarini o‘rganish, hadis matnlarini sharhlash va ilmiy tahlil qilish, ularni mavzu va mazmuniga ko‘ra tasniflash, shuningdek, hadis manbalari va ilmiy asarlarni tadqiq qilish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni egallamoqdalar.
Ayni paytda, Hadis ilmi maktabining Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazi bilan yonma-yon faoliyat yuritayotgani ham o‘ziga xos ilmiy-ma’rifiy muhitni yuzaga keltirmoqda. Buyuk muhaddis Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy merosini o‘rganish, uni jahon ilm ahliga yetkazish, zamonaviy tadqiqotlar bilan boyitish yo‘lida amalga oshirilayotgan ishlar yoshlarimiz uchun ulkan ilmiy maktab vazifasini o‘tamoqda.
Bugun Samarqand zaminida Imom Buxoriy nomi bilan bog‘liq ulkan bunyodkorlik ishlarining amalga oshirilishi ham xalqimizning o‘z buyuk ajdodiga bo‘lgan yuksak ehtiromining ifodasidir. Imom Buxoriy majmuasining zamon talablari asosida qayta bunyod etilishi, uni ilm-ma’rifat, tarbiya va ziyorat maskaniga aylantirishga qaratilgan ishlar nafaqat yurtimiz, balki butun islom olami uchun katta ahamiyatga ega.
Yangi O‘zbekistonda diniy-ma’rifiy sohaga bo‘lgan munosabatning eng muhim jihati shundaki, ajdodlar merosi faqat tarixiy faxr sifatida emas, balki bugungi va kelajak avlod tarbiyasiga xizmat qiladigan ulkan ma’naviy xazina sifatida o‘rganilmoqda. Imom Buxoriyning ilmga sadoqati, haqiqatni izlashdagi matonati, hadislarni qabul qilishdagi yuksak ilmiy mezonlari bugungi yoshlarimiz uchun ham ibrat maktabidir.
So‘nggi yillarda yurtimizda Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Imom Moturidiy, Imom Termiziy, Bahovuddin Naqshband ilmiy-tadqiqot markazlari, Hadis ilmi maktabi kabi qator ilm va ma’rifat maskanlarining tashkil etilgani ham ushbu siyosatning uzviy natijasidir.
Bularning barchasi zamirida bitta buyuk maqsadni ko‘rish mumkin: ma’rifatli, o‘z tarixini biladigan, ajdodlari merosi bilan faxrlanadigan, ayni paytda zamonaviy bilim va tafakkurga ega avlodni voyaga yetkazish. Biz, Hadis ilmi maktabi jamoasi, yaratib berilayotgan bunday imkoniyatlarni katta ishonch va yuksak mas’uliyat sifatida qabul qilamiz. Chunki buyuk muhaddislar yurtida hadis ilmini o‘rganish va o‘rgatish faqat kasbiy vazifa emas, balki ajdodlar oldidagi ma’naviy burch hamdir.
Mustaqilligimizning 35 yilligi arafasida ortga nazar solib, bugungi natijalarni sarhisob qilar ekanmiz, istiqlolning qadrini yana bir bor teran his etamiz. Agar mustaqillik xalqimizga o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini bergan bo‘lsa, Yangi O‘zbekistondagi islohotlar milliy va diniy-ma’rifiy merosimizni chuqur o‘rganish, uni dunyoga munosib tarzda namoyon etish uchun yangi imkoniyatlar eshigini ochdi. Endilikda bizning vazifamiz – ana shu imkoniyatlardan samarali foydalanib, Imom Buxoriy va boshqa buyuk allomalarimiz qoldirgan ilmiy merosni yanada chuqur tadqiq etish, uning insonparvarlik va ma’rifatparvarlik g‘oyalarini yosh avlod qalbiga yetkazishdir. Zero, o‘z o‘tmishini anglagan, ilmni qadrlagan va ma’rifatga tayangan xalqning kelajagi hamisha porloq bo‘ladi.
Barot Amonov, Hadis ilmi maktabi rektori.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Matbuot xizmati
