Sayt test holatida ishlamoqda!
23 Dekabr, 2024   |   22 Jumadul soni, 1446

Toshkent shahri
Tong
06:21
Quyosh
07:46
Peshin
12:27
Asr
15:17
Shom
17:01
Xufton
18:21
Bismillah
23 Dekabr, 2024, 22 Jumadul soni, 1446

Qur’oniy ishora

26.06.2018   7964   2 min.
Qur’oniy ishora

Qur’oni Karim yer ostida suv manbai borligiga ishora qilgan. Bu esa bugungi zamonaviy ilm ham tasdiqlayotgan, isbotlayotgan haqiqatdir. Qur’on nozil bo‘lgan paytlarda biror kishi biz yashayotgan tuproq ostida katta miqdorda chuchuk suv zaxirasi borligini xayoliga ham keltirmagan edi. Olimlar “Yer sathining tagida to‘plangan chuchuk suv miqdori daryo va ko‘llardagi biz ko‘rib turgan chuchuk suv miqdoridan ancha ko‘pdir” deyishyapti.

Agar biz Qur’onni sinchiklab o‘qib chiqsak, unda yer ostida suv zaxirasi borligiga ishora qiluvchi oyatni topamiz. Alloh taolo shunday deb marhamat qilgan:

وَأَرْسَلْنَا الرِّيَاحَ لَوَاقِحَ فَأَنزَلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَسْقَيْنَاكُمُوهُ وَمَا أَنتُمْ لَهُ بِخَازِنِينَ

“Biz shamollarni urchituvchilar etib yubordik. Bas, osmondan suv tushirib, u ila sizlarni serob qildik. Sizlar uni to‘plab oluvchi emassiz”. (Ya’ni, Biz shamollarni o‘lchov bilan bulutlarni urchituvchi, bir-biriga qo‘shib suv hosil qiluvchi etib yubordik. Asosan, yomg‘irning yog‘ishiga shamollar sabab bo‘ladi. Ular ma’lum qoidalarga ko‘ra esadi. Paydo bo‘lgan bulutlarning bir-birlari ila qo‘shilishlaridan suv hosil bo‘ladi. Ana shundan keyin osmondan suv tushadi, yomg‘ir yog‘adi. Alloh taolo u suv bilan yer yuzini, odamlarni serob qiladi. Deyarli hamma rizq osmondan tushgan shu suvga bog‘liq bo‘ladi. Inson esa, Alloh tayyor holda unga osmondan tushirib bergan suvni to‘plab olishga ham qodir emas. Uni to‘plashni ham buloq, quduq, anhor, yer osti ko‘llari va boshqa vositalar orqali Alloh taoloning O‘zi amalga oshiradi.) (Hijr surasi, 22-oyat).

Alloh taolo shamollarni suvni tushirishga sabab qilib qo‘ydi. Keyin o‘sha suv tuproq orqali yerga singib, yer ostida yig‘iladi. Shunday joylarga yig‘iladiki, u yerda suv uzoq yillar davomida aynimay, buzilmay, ichishga yaroqli holda turadi.

Xo‘sh, qani aytingchi, tuproqqa suvni aynitmaslik xususiyatini kim bergan?

Suvga uzoq yillar davomida aynimaslik xususiyatini kim bergan?

Albatta, Alloh taolo bergan!

Ha, Alloh taolo tuproqqa suvni buzmay toza holda ushlab turish xususiyatini bergan. Olimlarnig aytishicha, bugungi kunda suvlarni tozalashning eng afzal yo‘li ularni yer ostidagi o‘ziga xos omborlarga qo‘yish ekan. Subhanalloh! 

 

 www.kaheel7.com saytidan

Nozimjon Iminjonov tarjimasi

 

Qur'oni karim
Boshqa maqolalar

"O‘rganadigan ilm" nima degani?

23.12.2024   1578   4 min.

Bismillahir Rohmanir Rohiym.
Alloh taologa bitmas-tuganmas hamdu sanolar bo‘lsin.
Payg‘ambarimizga mukammal va batamom salavotu durudlar bo‘lsin.

Faqihlar fiqhga shunday ta’rif berishadi: «Fiqh mukallaflarning amallarini halol va haromlik, fasod va sahihlik jihatidan o‘rganadigan ilmdir». Bu ta’rifni ham kengroq tahlil qilib ko‘raylik. «O‘rganadigan ilm» nima degani? Hozirgina «Ilm bir narsaning voqelikka muvofiq kelishidir», dedik.

Fiqhning mavzusiga bir misol keltiraylik. Masalan, men mukallafman. Xotinimga «Sen taloqsan», dedim. Buning hukmi nima bo‘lishini fiqh o‘rganadi. Demak, fiqh men kabi mukallaflarning mana shu kabi holatlarini o‘rganadi. Masalan, men sherikchilik aqdini tuzishim mumkin, biron narsani sotishim, ijaraga olishim mumkin. Fiqh ana shunday holatlarni, men qilgan ishning halol yoki harom, sahih yoki fasodligini o‘rganadi. Demak, fiqhning mavzusi mukallaflar qiladigan amallarning holatini o‘rganishdir.

Faqihlarning fiqhga bergan ta’riflarida «dalil» degan so‘z bormi? Yo‘q. Ular faqat mukallaflarning amallari haqida gapirishdi, hukmlarning mukallaflarga nisbatan joriy bo‘lish holatlariga e’tibor qaratishdi. Demak, umumiy qilib aytadigan bo‘lsak, fiqhga ikki xil ta’rif berildi. Biri usuliy ulamolarning ta’rifi, ya’ni «Qur’on va Sunnatdan hukmlarni qay tarzda chiqarib olish haqidagi ilm» degan ta’rif. Ikkinchisi fuqaholar bergan ta’rif bo‘lib, unda hosil bo‘lgan hukmlarning mukallaflarga qanday joriy qilinishi asosiy o‘ringa qo‘yildi. Bu hukmlar mutlaq mujtahidlar tarafidan chiqariladi. Hukmni faqat mutlaq mujtahid chiqara oladi. Ana shu mujtahid muayyan bir hukmni Qur’on va Sunnatdan qanday chiqarganini o‘rganish usul ilmining mavzusidir. Chiqarilgan hukmni o‘zimizga va jamiyatga tatbiq qilish esa muftiy va faqihlarning ishidir.

Demak, fiqhga ikki xil qarash mumkin ekan: hukmni chiqarib olish va uni tatbiq qilish. Bizning xatoimiz shuki, hukmni ishlab chiqish bilan uni tatbiq qilish orasidagi farqni tushunmayapmiz. Tushunmaganimiz uchun keraksiz gaplarni gapiryapmiz. Biz yuqorida aytib o‘tgan ikki yo‘nalish – tahallul, ya’ni dinga yengil qarash va tashaddud, ya’ni dinda g‘uluvga ketish yo‘nalishlari yo ikkinchi ta’rifdan bexabar qolishdi, yoki unga e’tiborsiz qarashdi. Ular faqat birinchi ta’rifni, ya’ni hukmni qay tarzda ishlab chiqishni izohlashdi.

Masalan, siz birinchi yil ilm olayotgan bo‘lsangiz, ular sizga: «Sen aytgan hukmni faqat dalil keltirsang, qabul qilamiz», deyishadi. Axir siz hali dalillarni bilmaysiz-ku! Birorta jumlani oyat deb o‘ylashingiz mumkin, lekin aslida u oyat bo‘lmasligi mumkin. Bir hadisni Buxoriyda kelgan, deb aytishingiz mumkin, lekin u Buxoriydan rivoyat qilinmagan, to‘qima hadis bo‘lib chiqishi mumkin, chunki siz hali dalillarni o‘rganmagansiz. Ular mana shu darajadagi odamlardan dalil so‘rashdi, ochiq-oydin dalili bo‘lmagan hukmni esa botilga chiqarishdi. Bunga biroz kengroq yondashish kerak...

Yuqorida aytganimdek, asosiy maqsadim ta’riflarga doir qo‘shimcha ma’lumotlarni aytib o‘tish edi. Keling, shu masalani ko‘raylik. Ana o‘sha yo‘nalish egalari har bir hukmga dalil talab qilishyapti. Avvalo ayting-chi, dalil nima o‘zi? Ular: «Dalil – bu Qur’on va Sunnat», deyishadi. Ularning «Dalil Qur’on va Sunnatdir», deyishi ilmiy ma’noda xatodir, chunki dalilni faqat Qur’on va Sunnatgagina cheklab qo‘ysak, dinni zoye qilib qo‘yamiz, chunki bulardan boshqa dalillar ham bor. Dalil to‘g‘ri yondashish orqali talab qilingan ma’lumotga yetkazadigan manbadir. Demak, Qur’on va Sunnat dalillarning asosiy qismidir, lekin dalillarning barchasi emas, chunki ijmo’ ham dalil, qiyos ham dalildir. To‘g‘ri yondashish orqali talab qilingan ma’lumotga yetkazadigan har qanday manba dalil bo‘ladi. Lekin bu gapni ular tushunmaydi. Ular dalilni faqat Qur’on va Sunnat, deb tushunishadi.

«Hanafiy mazhabiga teran nigoh» kitobidan